Еден од најпознатите промотори на автентичната италијанска кујна на интернет, Австралиецот со италијанско потекло Винченцо Проспери, автор на популарниот канал Vincenzo’s Plate, предизвика вистинска бура меѓу љубителите на гастрономијата, обвинувајќи го славниот британски готвач Гордон Ремзи дека „не знае да направи вистинска карбонара”. Неговата реакција на рецептите на Ремзи стана вирална и не се симнува од социјалните мрежи од март годинава.

Милиони гледачи се вклучија во дебатата околу тоа дали славниот телевизиски шеф премногу си дозволува кога ги менува традиционалните италијански рецепти.

Винченцо Проспери, кој преку својот канал со години ја промовира традиционалната италијанска кујна, не штедеше зборови. Тој оцени дека верзијата на карбонара на Ремзи е „навреда за италијанската гастрономија” и тврдеше дека британскиот готвач користи состојки и техники што немаат никаква врска со оригиналниот рецепт. Според него, токму ваквите рецепти создаваат погрешна слика за италијанската кујна низ светот.

Во срцето на спорот е едно старо правило што Италијанците ретко го прекршуваат. За класична карбонара, велат тие, потребни се само тестенини, гуанчале, жолчки од јајца, сирење пекорино романо и црн бибер. Павлака, печурки, кромид или сланина, кои честопати се појавуваат во интернационалните верзии на јадењето, според Винченцо немаат место во вистинската карбонара.

Ова не е првпат Винченцо да го критикува Ремзи. Во повеќе наврати тој снимаше видеа во кои ги анализира рецептите на славниот британски шеф, објаснувајќи каде, според него, се отстапува од италијанската традиција. Токму тие видеа собраа милиони прегледи и отворија стара дилема: дали врвните готвачи имаат право да експериментираат со класичните рецепти или треба строго да ги почитуваат нивните историски правила.

Од другата страна, многу готвачи го бранат Гордон Ремзи со аргумент дека високата кујна отсекогаш се развивала преку креативност и адаптација. Според нив, традиционалниот рецепт не мора да биде единствениот дозволен начин за подготовка на едно јадење, особено кога се готви за меѓународна публика со различни вкусови и достапни состојки.

Полемиката, всушност, одамна ја надмина обичната расправа за една чинија тестенини. За милиони љубители на храната таа стана судир меѓу две филозофии – едната која смета дека традицијата е неприкосновена и другата која верува дека добрата кујна постојано се менува. Судејќи според реакциите на социјалните мрежи, расправата околу карбонарата веројатно ќе трае уште долго, а Винченцо и Гордон Ремзи остануваат нејзините најпознати протагонисти.

Британскиот готвач и ТВ ѕвезда Џејми Оливер повторно го привлече вниманието на јавноста, но овој пат не поради нови рецепти, кулинарски емисии или гастрономски проекти. Во центарот на вниманието е неговата импресивна физичка трансформација откако откри дека ослабел дури 12 килограми за релативно краток временски период.

Неговиот 51-ви роденден, кој го прослави на 27 мај, исто така привлече дополнително внимание, а бројни обожаватели сакаа да знаат како успеал да постигне толку видливи резултати без строги и исцрпувачки диети. Оливер тврди дека зад неговата трансформација не постои магична формула, туку неколку едноставни, но доследни промени во животните навики, пишува „Мирор“.

Во интервјуа за британските медиуми, тој објасни дека не се изгладнувал ниту се откажувал од храната што ја сака. Напротив, истакнува дека често јадел повеќе од порано, но го променил составот на своите оброци. Најголемата промена се случила кога решил да го намали внесот на месо и да ја зголеми количината на зеленчук и друга растителна храна во неговото мени.

– Доста брзо ослабев 12 килограми, но не затоа што не јадев. Јадев многу, дури и повеќе од порано, само избирав различна храна- објасни познатиот готвач.

Според него, клучот за успехот лежи во квалитетот на храната, а не во строго ограничување на калориите. Наместо тешки и висококалорични оброци, тој се фокусирал на хранливо богата исхрана која обезбедува долготрајно чувство на ситост и му ги обезбедува на телото потребните хранливи материи.

Посебно место во неговата дневна исхрана заземале јаткастите плодови, кои често ги препорачува како здрава ужина. Ги смета за важен дел од балансираната исхрана и ги нагласува нивните бројни придобивки за здравјето на срцето и крвните садови.

Промената на исхраната била само еден дел од неговата трансформација. Во исто време, Оливер почнал да обрнува поголемо внимание на квалитетниот сон, редовна физичка активност и општа грижа за сопственото здравје. Исто така, значително ја намалил и консумацијата на алкохол. Денес, тој претежно пие алкохол само за време на викендите, додека се обидува да одржува подисциплиниран начин на живот во текот на неделата.
Познатиот готвач признал дека со години го занемарувал сопственото здравје поради неговиот зафатен работен ритам. Дополнителен поттик за промена биле хроничните проблеми со грбот и сè почестото чувство на исцрпеност. Токму овие здравствени предизвици го натерале посериозно да размислува за своите навики и долгорочното одржување на здравјето.

За подобро да ја разбере врската помеѓу исхраната и квалитетот на животот, тој почнал да ја проучува исхраната и да ги истражува моделите на исхрана на луѓето од региони познати по својата долговечност. Овие наоди дополнително го насочиле кон поедноставна, поурамнотежена и претежно растителна исхрана. Тој ги издвоил морските алги како една од поинтересните намирници, кои ги смета за исклучително нутритивно вредни.

Експертите со години предупредуваат дека токму малите и одржливи промени даваат најдобри долгорочни резултати кога станува збор за губење на тежината и одржување на здравјето. Приказната на Џејми Оливер уште еднаш покажува дека патот до подобра форма не мора да вклучува ригорозни диети или екстремни жртви. Понекогаш, поквалитетни оброци, повеќе вежбање, подобар сон и посвесен однос со сопственото тело се доволни за да се постигнат резултати што го менуваат животот.

View this post on Instagram

A post shared by Jamie Oliver (@jamieoliver)

Познатиот готвач со словачко-австриско потекло, Филип Ондрушек, од денес, 19 мај до 26 мај ќе престојува во Македонија и како гостин на „Слоу Фуд“ ќе ги истражува автентичните македонски вкусови, локалните производи и традиционалната кујна.

Наместо луксузни хотелски кујни и затворени гастро-настани, Ондрушек ги одбра македонските пазари, локалните производители, селските трпези и автентичните вкусови на Охрид, Битола, Преспа и Мариово. Тој ќе ја истражува локалната традиција, сезонските производи и потенцијалот на нашата кујна како современ гастрономски бренд.

Во рамките на посетата, Ондрушек ќе одржи мастер клас на Факултетот за туризам и угостителство во Охрид на тема „Локални состојки, сезонски менија и гастрономија без отпад“. Пред студентите ќе зборува за современите гастрономски трендови, одржливата гастрономија и улогата на локалните состојки во современата кујна. Посебен дел од програмата ќе биде демонстративната сесија за готвење со локални и сезонски состојки, како и дискусијата за управување со „нула отпад“ во професионалните кујни – тема која денес е еден од најважните глобални трендови во гастрономијата.

Ондрушек ќе има и средби со локални производители и готвачи, а во Винарија Манастир ќе се одржи панел за кулинарска соработка и „зелено гостопримство“. Заедно со готвачите од локални ресторани во Охрид, ќе работи на јадења инспирирани од традиционалната македонска кујна, сезонските производи и современите техники на готвењето. Во панел-дискусијата „Зелено гостопримство во Охрид“ ќе се разговара за одржливо управување со ресторани, намалување на отпадот од храна, енергетска ефикасност во угостителството, локални набавки, кратки синџири на снабдување, но и за гастрономијата како сериозен туристички производ за Охрид и Македонија.

По Охрид, гастрономската приказна продолжува во Битола и Пелагонија. Ондрушек ќе ја посети Преспа, каде ќе се запознае со подготовката на традиционалното ѓомлезе, потоа ќе го посети битолското село Дихово – познато по македонската медоносна пчела, како и Буково – село мапирано по прочуената буковска пипер. Ќе се одржи работилница и во битолската гостилница „Фуд Рипаблик“, која користи производи од локалните производители и има автентичен македонски шмек.

Одрушек ќе се сретне и со млади готвачи од мрежата на Слоу фуд Македонија, ќе го посети регионот Мариово и селото Зовиќ, винаријата Сарика, а ќе прошета и низ Старата чаршија и пазарот во Битола. Посетата ќе заврши со подготовка на гала вечера.

Посетата на Филип Ондрушек се очекува да донесе нова енергија и дополнителна промоција на македонската гастро-сцена пред меѓународната јавност.

Кога станува збор за гламурот на церемонијата на доделувањето на Оскарите, спектаклот не се случува само на сцената. По доделувањето на наградите следи и подеднакво раскошна гастрономска прослава – традиционалниот Governors Ball, каде што ѕвездите наздравуваат и слават со врвна храна.

Оваа година, за 98. издание на Оскарите, што ќе се одржи во Долби Театар во Лос Анџелес, за менито повторно е задолжен легендарниот готвач Волфганг Пак. Тој по 32-ри пат ја организира официјалната вечера по церемонијата.

View this post on Instagram

A post shared by AP Entertainment (@apnewsentertainment)

Пак и неговиот тим од дури 445 луѓе подготвуваат повеќе од 70 различни јадења за околу 1.500 гости. Во кујната ќе работат 75 готвачи за солени јадења, 45 слаткари, како и голем тим за послужување и организација.

За вечерта се планирани дури 25.000 мали порции, за гостите да можат да пробаат различни вкусови од светските кујни.

– Може да имате јапонска храна, австриска храна, или секогаш најдобриот стек – изјавил Пак.

На менито луксуз и комфорт храна

Интересно е што покрај луксузните состојки, на менито се наоѓа и храна која многумина ја сметаат за „comfort food“.

Меѓу јадењата ќе има:

• пилешки пот-пај со тартуфи
• пица со чаден лосос
• макарони со сирење
• мини бургери од вагју говедско месо
• стекови и разни интернационални специјалитети

Но вистинскиот луксуз се гледа во количините на премиум состојки кои ќе се користат.

Импресивни количини на деликатеси

За оваа вечер се предвидени:

Околу 22 кг црни тартуфи, кои ќе се користат во 1.200 пилешки пот-паи

Околу 14 кг кавијар Калуга

136 кг чаден лосос

Околу 90 килограми томахавк стек

Во салата ќе има и посебна суши-станица со пет готвачи, кои ќе подготвуваат суши пред гостите.

Коктели инспирирани од филмовите

Покрај храната, гостите ќе уживаат и во тематски коктели со текила од брендот Don Julio, како „Maestro Martini“ и „The Sequel“.

Ќе се служат и саке од Dassai, како и шампањ од Piper-Heidsieck.

Десерт со златен допир

За оние што ќе имаат место и за десерт, ќе има машина за свеж италијански сладолед – џелато, кој ќе се подготвува на лице место.

Но вистинскиот спектакл доаѓа на крајот: чоколадни статуетки во форма на Оскар, кои ќе се прскаат со 24-каратно течно злато – за што се подготвени околу 7,5 литри златна течност.

Со вакво мени, дури и оние кои нема да ја однесат дома златната статуетка сигурно ќе си заминат од забавата со вкус на вистински холивудски гламур.

Славниот готвач од ресторанот Нома, еден од највисоко оценетите ресторани во светот, поднесе оставка поради обвинувања на поранешните вработени за злоупотреба.

Рене Реџепи го објави своето заминување на социјалните мрежи, велејќи: „По повеќе од две децении градење и водење на овој ресторан, решив да се повлечам и да им дозволам на нашите извонредни лидери сега да го водат ресторанот во неговото следно поглавје.“

Поранешните вработени го обвинија готвачот за создавање токсична работна средина, вклучително и вербална и физичка злоупотреба, според извештаите на медиумите.

Угостителскиот објект со седиште во Данска, се подготвуваше за резиденција во Лос Анџелес, но корпоративните спонзори се повлекоа по тврдењата за злоупотреба и протестите пред неговата поп-ап локација.

Во изјава објавена на Инстаграм, Реџепи рече: Извинувањето не е доволно; јас ја преземам одговорноста за моите постапки.

– За секој што се прашува што значи ова за ресторанот, дозволете ми јасно да кажам: тимот на Нома денес е најсилниот и најинспиративниот од кога било.

Отворени сме 23 години и јас сум неверојатно горд на нашите луѓе, нашата креативност и насоката во која се движи Нома – вели Реџепи.

Тој најави дека тимот ќе продолжи со својата работа на локацијата во Лос Анџелес без него.

Реџепи, исто така, поднесе оставка од одборот на MAD, непрофитна организација што ја основал во 2011 година, која на својата веб-страница наведува дека се фокусира на помагање на оние кои се нови во угостителската индустрија.

View this post on Instagram

A post shared by Rene Redzepi (@reneredzepinoma)

Неодамнешен извештај во Њујорк Тајмс наведува дека десетици поранешни вработени го обвиниле готвачот за создавање на насилна култура во кујната и токсична работна средина, што вклучувало вербални закани и физичко малтретирање во ресторанот што го основал во 2003 година.

– Да бидам искрен со вас, мислам дека последиците од молчењето се полоши од тоа што јас проговорив и решив да застанам покрај моите колеги против насилството – вели Џејсон Игнасио Вајт, поранешен вработен во Нома.

Тој бил сведок на широко распространета злоупотреба во текот на годините кога работел за познатиот готвач.

Денови подоцна, Реџепи одговори на обвинувањата на социјалните медиуми, велејќи: „До оние кои страдале под моето водство, мојата лоша проценка или мојот гнев, длабоко жалам и работев на промена“.

Тој рече дека викал и ги туркал луѓето, дејствувајќи на начини што се неприфатливи и сподели дека одел на терапија и нашол подобри начини да го контролира својот гнев.

Но, протестите се одржаа пред поп-ап локацијата на Нома во населбата Силвер Лејк, при што некои групи за права на плати повикаа на оставка од Реџепи.

– Кој сака да јаде во средина на злоупотреба – изјавила Сару Џајараман, член на „One Fair Wage“, за CBS News, американскиот медиумски партнер на Би-Би-Си.

– Кој сака да јаде храна што доаѓа од солзите и потта на луѓето што страдаат?

Неколку корпоративни спонзори, вклучувајќи го и „Американ експрес“, се повлекоа од 16-неделната серија вечери.

Резервации за поп-апот во Лос Анџелес чинеа 1.500 долари (1.120 фунти) по лице и беа распродадени за само неколку минути.

Повеќе за Рене Реџепи и за неговата биографија како син на сиромашен албански имигрант од Македонија, прочитајте ТУКА.

Фабио Џануици, готвач од Болоња, во Скопје („Тоскана“) доаѓа по вторпат, после четири години, овојпат, во склоп на својата балканска турнеја која од главниот град продолжува во Охрид („Канео“), а потоа заминува за Косово. Овој средовечен готвач е познат како вистински фанатик за болоњската традиционална храна и не отстапува од оригиналните рецепти дури и кога гостите во италијанскиот ресторан во Германија, кадешто живее и работи сега, понекогаш имаат барања од кои нему му се крева косата на глава. На пример, кога ќе му побараат тестенини карбонара – со хопла.

Кога Германците ќе нарачаат бифтек со таљатели, на Италијанецот коса му се крева

– Во Италија, кујната се разликува од регион до регион, но точно се знае кое јадење е специфично за кој регион, па така, ниту еден Италијанец нема да нарача шпагети карбонара во Фиренца, туку во Лацио, а рагу ќе јаде во Болоња, а не во Сицилија. Јас сум препознатлив по традиционалната болоњска кујна и не отстапувам од оригиналните рецепти, па ми се крева косата на глава кога во Германија ќе ми побараат да ставам хопла во карбонарата или кога ќе нарачаат бифтек со таљатели. Да, кај нив таљателите се само прилог за бифтекот, а не посебен оброк. Кај Германците е сѐ во квантитетот – раскажа искрено шеф Фабио кој е премногу емотивен кога станува збор за храната и готвењето. Иако на моменти изгледа дека е премногу строг кон сонародниците на својата партнерка Ина, која е Германка, таа не му се лути, бидејќи е веќе длабоко навлечена на италијанската храна.

Компир или зелка и еден сос за сѐ

– Во Германија имаат или компир или зелка и не мрдаат од тоа. За разлика од Италијанците, Германците готват во еден чекор, а сите намирници кои ние сакаме да ги почувствуваме одделно, тие ги преливаат со еден сос. Германската кујна е како нивниот јазик, за нив можеби и има некоја логика, ама во суштина, сакаат да измислуваат комбинации кои немаат врска едно со друго, како пица со ананас – се смее Фабио. Сепак, вели дека има многу почитувачи на италијанската кујна, па се надева дека ќе може да влијае позитивно врз нивните кулинарски навики.

Македонскиот зеленчук и питата со зелка

И таман кога помисливме дека Италијанецов е фанатик кој не признава ништо освен италијанска кујна и дека можеби не требаше да го прашуваме што мисли за македонската, тој си пресече парче домашна пита со зелка, испушти едно долго „мммммм, молто бене“ и на нашето прашање што му се допаѓа најмногу од нашата кујна, одговори како од пушка: зеленчукот и разновидните бои на трпезата. Кога би можел да наполни еден куфер, со задоволство би го наполнил со македонски зеленчук.

– Многу ми се допаѓа конзистентното користење на зеленчуци. База на македонската кујна е зеленчукот, а месото и рибата се споредни и тоа е она што најмногу ми се допаѓа – ни рече тој.

Од готвач во војска до ексклузивниот LeStanze bologna

Фабио Џануици е роден во Анкона, а од 13 години живее во Болоња, градот на неговиот татко.

Од мала возраст секојдневно присуствувал на кулинарските „двобои“ на неговите родители, обајцата страствени во готвењето. Практично, вели, конкуренцијата меѓу неговите родители во кујната била за него најдоброто кулинарско училиште во кое ги научил сите тие оригинални болоњски рецепти од кои не се откажува ни за жива глава.

Иако од секогаш знаел дека сака да биде готвач, по желба на родителите морал да се запише на некои „поприфатливи“ студии, па како најблиско до неговата најголема љубов – храната, одбрал да студира агрономија. Додека студирал, секој викенд, но и секое лето, стекнувал пракса работејќи во болоњските ресторани, а кога отишол во војска, ги направил сите можни комбинации за да го помине воениот рок како главен готвач. Па така, токму периодот додека служел војска во Наполи, бил неговото прво сериозно професионално искуство во кујна.

Како професионален готвач почнал да работи во место близу Болоња, во класична мала траторија во која ги правел главно јадењата типични за Болоња, како свежи тестенини, тортелини, њоки, рагу, и таљатели, сите според старите традиционални болоњски рецепти. 

Вториот ресторан во кој работел го смета за многу важен за својот професионален развој. Станува збор за LeStanze bologna, ресторан сместен во внатрешноста на поранешната приватна капела од 16 век, на Палацо Бентиволио.

Шеф Фабио и таму готвел традиционална болоњска кујна, но со мал допир на иновација, со оглед на тоа што и клиентите биле од повисока класа, а доаѓале од целиот свет.

Сепак, тоа што нашиот соговорник најмногу го сака во својата работа се оние моменти кои му ја будат креативноста.

– Ќе ви спомнам еден пример токму од мојот прв престој во Скопје кога меѓу гостите имаше и една жена со целијакија и за неа моравме да осмислиме набрзина некој десерт без глутен.

Е тоа се тие ситуации кои ја будат креативноста, но го креваат и адреналинот, па најчесто тие работи кои сум ги осмислил во некој сличен предизвик, се и оние кои потоа никогаш веќе не сум знаел да ги повторам – се смее Фабио.

Есперанто, њоки и црвено вино

Фабио беше неуморен додека зборуваше за Арт кујна за готвењето и кулинарската уметност, а интервјуто со него беше најчудното и најхаотичното интервју што сме го правеле до сега.

На долга маса, со десетина луѓе, меѓу кои, Фабио, Италијанец кој зборува италијански и француски и неговата партнерка, Германката Ина, која зборува германски и англиски, шеф Влатко и неговата сопруга, Украинката Олга, Мариа Пиа, Сицилијанка мажена за Македонецот Драган, младиот шеф Жика со неговата сопруга-битолчанката Марија и Шкотланѓанецот Марк Диксон. Комуникацијата се одвиваше на мешавина од македонски, италијански, англиски и германски, но беше интересна, динамична и вкусна….molto bene, sehr gut и very good…

Новинарката Нора Буацуни, која медиумите ја нарекуваат еден од највлијателните „свиркачи“ во француската угостителска индустрија, неуморно добива поплаки од персоналот на рестораните и готвачите кои се жалат на насилните шефови. Обесхрабрените вработени се огорчени од лошите и често токсични услови во кои мора да работат, и додека се соочуваат со неправда, нивните работодавци добиваат признанија и престижни светски признати награди.

– Од 2017 година, француската гастро-новинарка известува за токсичната кујнска култура во рестораните низ Франција. Но, нејзината најнова книга, „Насилство во кујната“, објавена во мај, го разоткри обемот на физичка, емоционална и психолошка злоупотреба во француските кујни – јавни тајни во индустријата кои ѝ се помалку познати на пошироката јавност – пишува CNN, додавајќи дека исповедите на работниците откриваат расистичко малтретирање, како и сексуално вознемирување. Нора Буацуни коментира дека е најпогодена од дехуманизацијата на луѓето во кујната, поради што се случува злоупотреба, а нејзината работа поттикнала соочување со проблемите на национално ниво. Пред неколку месеци, беше поднесен предлог за формирање комисија за истрага на насилството во кујната.

Кујнска армија

Работата во престижни ресторани често е идеализирана, но зад затворени врати, често постои ригидна, ако не и брутална хиерархиска организација. Кујнските бригади често ги деградираат вработените и им создаваат стрес, за што сè уште не се зборува доволно гласно.

Бригадата како команден ланец беше воведена кон крајот на 19 век од еден од најголемите гастрономски модели во историјата – Огист Ескофје, за да воведе ред во зафатените и често хаотични кујни. Иако таков систем, инспириран од воена структура, во теорија може да ја олесни работата на готвачите, тој исто така овозможил создавање токсична култура во кујните, и како што истакнува Буацуни, им овозможува на готвачите неказнето да го злоупотребуваат персоналот.

– Кога странските готвачи доаѓаат да учат во Франција, без разлика дали во училишта или на пракса, по нивното образование тие продолжуваат да го шират овој начин на работа – вели Буацуни, а CNN се прашува како да го променат и запрат воспоставениот француски систем.

Една студија, објавена во Journal of Management Studies, сугерира дека кујните треба да бидат поотворени. Анкетирајќи готвачи од врвни ресторани низ целиот свет, истражувачите од Универзитетот во Кардиф заклучиле дека единствената работна средина на фајн дајнинг рестораните (изолирани, затворени простори подалеку од очите на јавноста) создава чувство на исклучок па вообичаените правила не важат. Покрај тоа, култот на познатите готвачи, исто така, придонесува за токсична култура за која не се зборува доволно.

– Врвните готвачи се идеализирани во документарци и ТВ емисии, што ги прави недопирливи, а митологијата на француската гастрономија се храни неуморно – предупредува Буацуни, забележувајќи дека оваа нездрава култура мора да се запре.

Токсична ниша
Еден од најживописните примери за тоа како изгледа работата во кујната на врвните ресторани е откриена искрено, без цензура и од еден од најдобрите хрватски готвачи. Пред неколку години, Матија Богдан коментираше како бескрајните прекувремени часови и денови, стресот што зрачи од зафатените кујни, како и конкурентската средина, влијаат на душата и телото.

Тенџерињата, тавите и зеленчукот што ви влетуваат во глава при најмала грешка не се исклучок, ниту пак болестите што се последици од работењето во таква средина. Случајот со Даниел Патерсон, со кого Матија бил практикант во ресторанот „Кои“, е добро познат. Едно време, еден од највлијателните американски готвачи и лидери на новите трендови отворено зборуваше за сопствената депресија, која безмилосно ги мачи готвачите.

– Додека работевме заедно, тој беше навистина лошо. Стоеше во аголот на ресторанот со часови во замислена поза и едвај се движеше. Само ги земаше лажиците што му ги носеа и ги пробуваше. Добро е што излезе од кујната, бидејќи во спротивно ќе завршеше како Бурден – коментираше Матија Богдан за проблемот за кој денес ретко се зборува.

View this post on Instagram

A post shared by Female Gaze (@femalegazebookclub)

Ако патот ве одведе во Сплит, секако дека едно од местата кои не можете да ги заобиколите е Диоклецијановата палата која е на листата на светското наследство на УНЕСКО. Ова здание, старо повеќе од 1700 години, било изградено од царот Диоклецијан во 3 век од нашата ера. Подоцна околу палатата бил изграден градот Сплит, па денес токму таа е срцето на градот каде што може да се најдат најважните историски градби, какви што во внатрешноста на палатата се црквата „Свети Дује“ и храмот на Јупитер.

Диоклецијановата палата е еден од најдобро зачуваните споменици на римската архитектура во светот и без разлика колку пати ќе ја посетите, никогаш нема да ги откриете сите нејзини приказни.

Обидете се да научите барем една нова секој пат кога ќе одите таму, а потоа седнете си во некој од убавите локали во нејзината внатрешност, сумирајте ги впечатоците и вкусете ја далматинската кујна. Едно од местата во кои можете да јадете како цар, е коноба „Корта“ која освен по првокласната храна, за нас е интересна и привлечна затоа што во неа рамноправен партнер и шеф на кујна е триесетипетгодишниот македонски готвач Дејан Карапеев, кој веќе со години е успешен во кулинарските кругови во Македонија, но и во Далмација.

Тој многупати досега достојно ги одбранил боите на Македонија и на многу меѓународни гастрономски натпревари, а оваа коноба ја води успешно веќе четири години. Интересно е што е таа лоцирана токму над подрумите кадешто беше гнездото на змаевите во популарната и најгледаната серија на сите времиња „Игра на престолите“ („Game of Thrones”). А Дејан не застана тука, туку заедно со својот партнер неодамна отворил и ресторан за готвени јадења, за локалните жители да имаат работа и преку зима.

Имено, во Сплит во лето работат 420 ресторани, а во зима смо дваесетина, па можете да замислите колку е значајно да се има работа во текот на целата година, а не само преку сезона.

Ако мислите дека поради тоа што е Дејан македонски готвач, во коноба „Корта“ може да се проба и македонска храна, се лажете. Ова е рибен ресторан, со автентични далматински јадења, затоа што сепак, оние што доаѓаат во Сплит сакаат да ја пробаат далматинската кујна. А нашиот Карапеев работи во Хрватска од свои 18 години, само на брод готвел 8 години, па има пробано се што доаѓа од морето и од ова поднебје и ја има далматинската кујна во малиот прст и во Далмација му признаваат дека ја знае многу подобро дури и од далматинските готвачи. Сепак, сите знаат дека доаѓа токму од Македонија.

А кога ќе седнете во „Корта“, што и да јадете, ќе јадете како цар. Па дури и ако е тоа нешто едноставно, како омлет со зеленчук и лепче кое тие самите го печат.

За оние кои не знаат, Дејан е познат и по тоа што е првиот наш професионален готвач кој издаде и книга насловена како „Од длабочините на морето“. Книгата е со рецепти од риби и морски плодови, кои низ годините додека работел како шеф на јахтата на „Аборда јахтинг“, имал можност да ги набавува секогаш свежи и да ги приготвува на свој начин, па сето тоа го преточил во оваа книга.

Дејан беше дел и од „Сончева гозба“, една од најгледаните емисии на „Кичен ТВ“, за која има снимено вкупно 60 емисии во кои готви традиционални македонски јадења со локални намирници, секако, и тие приготвени на негов начин.

Во меѓувреме, Дејан остана скромен каков што беше и на почетокот. Делува спокојно, но дури и кога разговара со вас, во главата прави милион планови за дневните активности, но и некои поголеми – за иднината.

А кога после средбата со Дејан и превкусниот појадок, ќе продолжите со прошетката и ќе наидете повторно на успешни луѓе од нашата земја, срцето ќе ви се наполни, а гордоста е неизбежна.

Имено, откако се испоздравивме и продолживме со прошетката низ Диоклецијановата палата, па посакавме да се заблажиме со еден сладолед, наидовме на Висар, симпатично момче од Гостивар, кој не сакаше да слушне да ни го наплати и повторно се уверивме дека кога сме надвор, сите сме она што треба секогаш да бидеме – сограѓани, земјаци или како и да сакате да го наречете тоа што сите живееме во истата држава.

Патем, иако за сладоледот таму треба да платите 2,80 евра за само една топка, односно, за само еден вкус, 5 евра за два и дури 7,50 евра за три вкуса, дури и сега, надвор од летната сезона, се чека во ред. Ние сепак ја имавме привилегијата да го пробаме бесплатно затоа што и покрај нашето инсистирање, Висар со неговата насмевка и решителното „нема шанси да платите, само дојдете ако сакате да работите следната сезона“, ја однесе победата и ја заокружи нашата прошетка со прекрасниот вкус на сладоледите на Пумпарела. Уште еден успешен бренд на наши луѓе надвор од Македонија.

Познатиот готвач и автор на бестселери, Џејми Оливер, е горд татко на пет деца кои ги има со сопругата Џулс, со која е во брак 25 години, а се чини дека неговиот син Бади сериозно ги следи стапките на својот татко.

Во текот на викендот, Џејми сподели неколку фотографии на Инстаграм од снимањето на кулинарен ТВ проект во Есекс. На снимањето му се придружил 14-годишниот Бади

На една симпатична селфи фотографија, Бади се насмевнува покрај својот татко, облечен во црвена маица, додека Џејми кратко напишал: Моето момче.

Младиот готвач подоцна се појави и на стори на Инстаграм, кадешто се гледа како готви пред камерите, со морето во позадина.

– Да, моето момче готви вистинска гозба – додаде гордиот татко.

Џејми никогаш не криел дека неговиот син има природен талент за готвење. Во интервју за HELLO! тој откри:

– Бади обожава да готви, но е тинејџер и моментално ги истражува сите свои страсти, од мода и спорт до музика. Но, знам дека секогаш ќе му се враќа на готвењето. Тој има база на знаење и вештини што ќе траат цел живот.

View this post on Instagram

A post shared by Jamie Oliver (@jamieoliver)

Сè уште не е познато во кој проект ќе се појави Бади, но ова нема да биде негово телевизиско деби.

Претходно оваа година, тој се појави во епизода од серијата „Chef’s Table: Legends“, каде што подготвуваше полнети тестенини со својот татко на семејниот имот „Spains Hall“ вреден шест милиони фунти во Есекс. Пред тоа, младиот готвач водеше своја емисија, „Cooking Buddies“, на детскиот канал CBBC, во која ги учеше своите врсници како да готват.

Иако Бади сè уште живее со своите родители, Џејми и Џулс сè повеќе ја чувствуваат празнината во куќата. Нивните постари ќерки, Попи (23) и Дејзи (22), веќе го напуштија домот, додека дома се останати Петал (16) и најмладата Ривер (9).

Зборувајќи за промените, Џејми признава: „Сега е помалку хаотично дома, но не можам да кажам дека е потивко. Ни недостига таа врева, таа бучава. Знам дека Џулс го чувствува тоа особено.

Митко Муриќ (Митхат Ердем), по потекло од Јабланица кај Рожаје во Црна Гора, денес е успешен бизнисмен, а својата кариера ја започнал во Истанбул, каде што пристигнал кога имал само шест години. Како млад човек работел во Капаличаршија, каде што го стекнал своето прво искуство.

Иако не завршил училиште, успеал да го започне својот бренд „Vento Milano“, со кој учествувал на бројни модни ревии низ целиот свет. Тој останал во текстилната индустрија цели 25 години, објавува „Фокус Прес“.

Пресврт на неговиот пат се случил во 2010 година, кога го запознал тогаш непознатиот готвач и месар Нусрет Гокчке и го препознал неговиот потенцијал.

Нусрет Гокче, познат низ целиот свет како „Кралот на солта“ („Salt Bae“), стана глобална сензација поради неговиот карактеристичен начин на сервирање месо и солење на храната.

View this post on Instagram

A post shared by Mithat Erdem (@mitkomuric)

Благодарение на Муриќ, станал светски познат
Нусрет е роден во 1983 година во турскиот град Ерзурум, во сиромашно семејство. На само 14-годишна возраст, тој почнал да работи како месар, покажувајќи голема страст за готвење. Од 2007 до 2010 година, работел вредно како волонтер во бројни ресторани низ Аргентина и САД, стекнувајќи скапоцено искуство во подготовката на месо.

По тримесечен престој во САД, животот на Нусрет драматично се променил кога го контактирал Муриќ. Овој клучен повик го означил почетокот на деловно партнерство кое ќе прерасне во кулинарска империја.

Муриќ му понудил партнерство и финансиска поддршка од еден милион евра. Токму оваа инвестиција довела до отворањето на првиот ресторан „Нуср-ер“ во Истанбул, кој денес стана глобален феномен. Брендот моментално се проценува на 1,3 милијарди долари.

Уникатната личност на Нусрет и неговиот препознатлив гест на солење го претворија во интернет сензација, привлекувајќи бројни светски ѕвезди во неговите ресторани.

Бројни контроверзии околу Нусрет
Сепак, успехот не е без контроверзии. Неговите ресторани често се критикувани за нивните „непристојни“ цени, а Нусрет предизвика неодобрување со своето однесување за време на прославата на Аргентина на Светското првенство во 2022 година, кога им додеваше на играчите, им го земаше трофејот и ја претвори нивната прослава во свое шоу, пишува sandzacke.rs.
Дополнително, во 2021 година, Нусрет ги нарече своите деловни партнери „предавници“ и „непријатни партнери“ на социјалните мрежи, без јасно да ги објасни своите обвинувања. Во исто време, почнаа да се појавуваат извештаи за можна продажба на уделот во компанијата.

Да ве потсетиме, еден стек во неговиот ресторан чини 20 евра, но ако тој лично ви го исече, цената може да достигне и до 800 евра.

View this post on Instagram

A post shared by Mithat Erdem (@mitkomuric)

Триото зад империјата Нуср-Ет
Иако Нусрет е лицето на брендот и личноста што привлекува најголемо внимание, сопственоста на синџирот ексклузивни ресторани Нуср-Ет е поделена помеѓу три деловни партнери:

Нусрет Гокче поседува 25 проценти од акциите
Митхат Ердем (Митко Муриќ) има 35 проценти
Ферит Шаченк, претседател на турската групација Догуш, поседува 40 отсто од акциите

Ветувањето е исполнето
Кога Митко Муриќ решил да инвестира во Нусрет, тој му ветил дека ќе постигне таков успех што ќе мора да купи машина за броење пари. Судејќи според моменталниот статус и вредноста на синџирот Нуср-Ет, тоа ветување е далеку надминато.
Додека Нусрет продолжува да привлекува внимание со својот препознатлив стил и со појавувања со познати личности, неговите двајца деловни партнери, вклучувајќи го и човекот од Јабланица, уживаат во плодовите на нивната инвестиција зад сцената – далеку од очите на јавноста, но со значителен удел во еден од најпрепознатливите кулинарски брендови денес.