На Тик-Ток, Инстаграм и други социјални мрежи, последниве години молневито се рашири тренд познат како „parasite cleanse“, односно, „чистење од паразити“. Под хаштаговите #parasitecleanse, #parasites, #parasitedetox, #deworm, #worms и #holistichealth, корисниците споделуваат видеа, фотографии и лични искуства, тврдејќи дека разни хербални лекови им помогнале да ги елиминираат паразитите, да го подобрат варењето, да ја зголемат енергијата и да решат низа здравствени проблеми.

Трендот доби дополнително внимание кога германскиот супермодел Хајди Клум јавно објави дека таа и нејзиниот сопруг ќе прават „чистење од црви и паразити“ откако, како што рече, постојано гледала на Инстаграм содржини за наводните придобивки од ваквите третмани.

– Сè што гледам на Инстаграм во моментов е за црви и паразити – рече таа во интервју за списанието People. Додаде дека слушнала дека таквото „чистење“ треба да се прави еднаш годишно, иако нема потврдена паразитска инфекција.

Во меѓувреме, се појавија и инфлуенсери кои ги изградиле своите профили на оваа тема. Меѓу најпознатите е Американката Ким Роџерс, која се претставува на социјалните мрежи како „The Worm Queen“ односно, „Кралицата на црвите“. На Тик-Ток и Инстаграм ја следат околу милион корисници. Во своите објави, таа тврди дека надуеноста, несоницата, желбата за храна, крцкањето со забите за време на спиењето, главоболките и бројни други симптоми се поврзани со присуството на паразити во телото. Роџерс препорачува редовни антипаразитски третмани три до четири пати годишно, особено за луѓе кои имаат домашни миленици, а ги продава своите препарати за вакви програми преку својата веб-страница.

Популарноста на содржините за таканаречените антипаразитски лекови не остана незабележана дури и кај лекарите. Експертите предупредуваат дека сè повеќе луѓе контактираат со нив убедени дека имаат паразитска инфекција исклучиво поради содржината што ја виделе на социјалните мрежи. Истовремено, тие предупредуваат дека се развил профитабилен тренд на продажба на билни препарати и додатоци во исхраната околу „чистењето од паразити“, иако нема квалитетни научни докази за повеќето тврдења што тие ги промовираат.

Австралискиот инфектолог и истражувач на паразити Арон Џекс истакнува дека нему и на неговите колеги сè почесто им приоѓаат луѓе убедени дека имаат долготрајна, недијагностицирана паразитска инфекција, иако тоа обично не се потврдува со лабораториски тестови. Според него, во развиените земји паразитските инфекции кај инаку здравите луѓе се релативно ретки, а симптомите како надуеност, замор или дигестивни проблеми почесто имаат други причини.

Експертите предупредуваат дека овој популарен тренд често се заснова на страв и маркетинг, а не на научни докази. Вистинските паразитски инфекции постојат, но нивното лекување бара точна дијагноза и соодветна терапија.

Производите за „детоксикација од паразити“ најчесто содржат состојки како пелин, каранфилче, црн орев, масло од оригано и други билки за кои производителите тврдат дека имаат антипаразитско дејство. Сепак, нема доволно научни докази дека ваквите комбинации навистина можат да ги отстранат паразитите од човечкото тело.

Некои луѓе по користење вакви препарати објавуваат фотографии од необични структури во столицата, убедени дека исфрлиле паразити.

Сепак, лекарите објаснуваат дека често станува збор за слуз, влакна од храна или остатоци предизвикани од промени во исхраната и употреба на средства кои го забрзуваат празнењето на цревата, а не за вистински паразити.

Употребата на непроверени препарати може да предизвика несакани последици, како дијареја, дехидратација, нарушување на балансот на електролити или недостаток на хранливи материи.

Особено проблематично е што додатоците во исхраната не се контролираат на ист начин како лековите, па нивната содржина и безбедност не се секогаш гарантирани.

Ако постои сомневање за паразитска инфекција, најдобро е да се направат соодветни анализи, како испитување на столица или други тестови според проценката на лекар.

Доколку навистина се утврди паразит, се користат специфични лекови кои се насочени кон конкретниот причинител.

За одржување на здрав дигестивен систем, експертите препорачуваат балансирана исхрана богата со растителни влакна, доволно течности, добра хигиена и безбедно ракување со храната.

Авокадото со години се наоѓа на листата на најпосакувани намирници во здравата исхрана, а ново истражување покажува дека неговото редовно консумирање може да има уште една важна придобивка – да помогне во намалување на ризикот од срцеви заболувања кај луѓето со прекумерна телесна тежина.

Истражувањето, објавено во списанието „Journal of Clinical Lipidology“, опфатило 786 возрасни лица кои во период од шест месеци или продолжиле со својата вообичаена исхрана или секојдневно јаделе по еден авокадо, без други промени во животните навики.

Резултатите покажале дека луѓето кои секој ден консумирале авокадо имале пониско ниво на LDL честички во крвта. Станува збор за честички кои го пренесуваат холестеролот низ организмот и се сметаат за еден од важните показатели за ризик од развој на срцеви заболувања. Според проценките на истражувачите, оваа промена може да биде поврзана со околу четири проценти помал ризик од кардиоваскуларни болести.

Сепак, стручњаците нагласуваат дека авокадото не е „чудотворна“ намирница за слабеење. Учесниците во истражувањето не изгубиле килограми ниту им се намалил обемот на половината. Неговата корист треба да се гледа како дел од целокупниот здрав начин на исхрана, а не како единствено решение за заштита на срцето.

Авокадото е богато со растителни влакна, здрави незаситени масти и калиум, минерал кој помага во одржување на нормален крвен притисок. Освен тоа, придонесува за подобра апсорпција на витамините А, Д, Е и К, може позитивно да влијае врз здравјето на цревата и да создаде подолго чувство на ситост.

Нутриционистите советуваат авокадото да не се додава врз веќе калорични оброци, туку да се користи како замена за помалку здрави намирници. На пример, може да го замени путерот на леб, мајонезот во сендвичите или кремастите преливи во салатите.

Иако една намирница сама по себе не може да го зачува здравјето на срцето, авокадото може да биде вреден дел од исхрана богата со свежо овошје, зеленчук, мешунки, риба и квалитетни извори на масти.

Сезоната на киселење краставици веќе почна и многу домаќинства токму во овој период ги полнат теглите со омилената зимница. Најчесто се користат мали и цврсти корнишони, но искусните домаќинки откриваат мал трик кој може значително да ја олесни работата.

Наместо секогаш да се киселат цели краставички, некои од нив однапред ги сечат на коцки и така ги ставаат во тегли. Овој начин е особено практичен бидејќи подоцна киселите краставички веднаш се подготвени за употреба во француска и во други салати или како прилог со различни јадења.

Причината поради која овој метод е сè попопуларен е едноставна – свежите краставици многу полесно и попрецизно се сечат отколку веќе киселите. Кога еднаш ќе се заврши работата околу теглите, во текот на зимата останува само да се отвори теглата и да се додадат во омилените рецепти.

Постапката е речиси иста како кај класичното киселење цели краставици. Во тегла се ставаат исечени краставици, сол, шеќер, оцет, вода и зачини по желба. Многумина не го прескокнуваат ставањето копар и зрната синап (сенф), кои им даваат препознатлив вкус и арома.

За една тегла од околу 720 милилитри може да се користат исечени краставици, една лажичка сол, една до две лажички шеќер, околу еден децилитар алкохолен оцет и зачини по вкус. Теглата се дополнува со вода колку содржината да биде покриена, потоа се затвора и се пастеризира кратко во топла вода.

Овој мал трик не само што заштедува време при подготовката на зимницата, туку овозможува и полесно користење на киселите краставички во текот на целата година.

Кога ќе се откине свеж лист, гранче или незрела смоква, од растението истекува бела течност позната како млеко од смокви или смоквин млечен сок. Овој природен латекс со векови се користел во народната медицина, но и во домаќинствата за различни кулинарски намени.

Млекото од смокви содржи растителни ензими, меѓу кои најпознат е фицинот, ензим кој помага во разградување на белковините. Токму поради тоа во традиционалната употреба се користело за омекнување месо, а во некои земји се применува и при производство на одредени видови сирење како природен коагуланс.

Во народната медицина

Во народната медицина, млечниот сок од смоквата најчесто се користел за отстранување на ситни кожни израстоци, брадавици и задебелувања на кожата. Се нанесувал директно на проблематичното место, но со голема претпазливост бидејќи сокот може да предизвика иритација, црвенило и печење, особено кај чувствителна кожа.

Поради присуството на активни растителни материи, некои луѓе го користат и за нега на груба кожа, но не треба да се нанесува на рани, оштетена кожа или во близина на очите.

Млекото од смокви во кујната

Иако денес поретко се користи, смоквиниот латекс има интересна улога во традиционалната кујна. Благодарение на ензимот фицин, може да помогне во омекнување на месото. Некогаш листови или делови од смоква се користеле при подготовка на јадења токму поради ова својство.

Во некои традиционални рецепти, млечниот сок од смоква се користел и за згуснување на млекото при подготовка на домашни сирења. Растителните ензими предизвикуваат згрутчување на млечните протеини, слично како што тоа го прави сирилото.

Дали може да се консумира?

Иако смоквата е исклучително здрава овошка, нејзиниот бел млечен сок не е наменет за пиење или јадење во поголеми количини. Свежиот латекс може да биде силен и да предизвика стомачни тегоби или алергиски реакции кај чувствителни лица.

Најбезбедно е да се користи внимателно и во мали количини, а за медицински цели да не се заменува совет од лекар со домашни препарати.

Внимание при користење

Млекото од смокви може да ја направи кожата почувствителна на сонце, па местото каде што е нанесено треба да се заштити од директно изложување. Особено треба да се внимава кај деца, лица со чувствителна кожа и кај оние кои имаат склоност кон алергии.

Смоквата останува едно од најстарите култивирани растенија, а нејзиниот бел сок е уште еден пример како природата низ вековите нашла место и во народната медицина и во традиционалната кујна.

Сокот може да дејствува и како природна заштита од штетниците кога се нанесува на други растенија.

Што треба да знаете пред да соберете сок од смокви?

Пред да започнете со користење на природните ресурси што ги нудат смоквите, важно е да разберете неколку клучни аспекти:

Безбедноста на прво место: Секогаш носете ракавици и заштитни очила кога ракувате со сокот.
Сезонско собирање: Најдобро време за собирање сок од смокви е доцна пролет до рана есен кога дрвото активно расте и протокот на сок е пообилен.
Здравје на дрвјата: собирајте сок само од здрави, зрели плодови за да избегнете стрес на млади или ослабени примероци.

Потребни се алатки и материјали
Градинарски ракавици
Заштитни очила
Остар нож или мала, чиста алатка за сечење
Сад за собирање (како стаклена тегла или пластичен сад)
Откако ќе го соберете сокот, затворете го садот.

Кефирот одамна се смета за една од најздравите ферментирани намирници, а експертите сè почесто го препорачуваат како природна поддршка за здравјето на дигестивниот систем. Сепак, според молекуларниот биолог и микробиолог Хрвоје Докузовиќ, постои значајна разлика меѓу кефирот што се купува во продавница и оној што се подготвува дома со традиционални кефирни зрнца.

Докузовиќ вели дека кефирот е меѓу најдобрите намирници за цревната микрофлора, но предупредува дека индустриски произведениот кефир и домашниот кефир не се исти производи. Според него, купечкиот кефир најчесто се произведува со ограничен број бактериски култури за да има стандарден вкус и квалитет.

Од друга страна, традиционалниот домашен кефир се добива со ферментација на млеко со помош на кефирни зрнца, кои содржат сложена заедница од бактерии и квасци. Токму оваа разновидност на микроорганизми е неговата најголема предност.

Научниците денес сметаат дека разновидната цревна микрофлора е еден од најважните показатели за добро дигестивно и метаболичко здравје. Луѓето со поголема разновидност на корисни микроорганизми во цревата обично имаат подобра дигестија и поефикасно искористување на хранливите материи.

Подготовката на домашен кефир е релативно едноставна. Потребно е да се набават кефирни зрнца, да се прелеат со млеко и смесата да се остави на собна температура околу 12 часа. Потоа кефирот се процедува, а зрнцата се чуваат и повторно се користат за следната тура. При подготовката важно е да се користи чист сад и да се почитуваат основните хигиенски правила.

И покрај бројните придобивки, стручњаците потсетуваат дека ниту една намирница не е чудотворен лек. За здрави црева и силен имунитет потребна е разновидна исхрана богата со растителни влакна, овошје, зеленчук, мешунки и интегрални житарки, како и редовна физичка активност. Кефирот може да биде вреден сојузник во таа насока, но само како дел од здравиот начин на живот.

Една чинија полна со зеленчук со различни вкусови, бои и форми, кои потекнуваат од различни краеви на светот, е доволна за да се види колку е богата природата.

На пример, ние имаме неколку различни сорти домати, пиперчиња и тиквички кои сè почесто се одгледуваат и во македонските градини.

Посебно внимание привлекуваат темните црешести доматчиња. Иако на прв поглед изгледаат необично, тие се меѓу најароматичните сорти домати. Познати се по својот богат, сладок вкус и лесно препознатливата темна боја.

До нив се жолтите крушковидни доматчиња, една од најстарите сорти што и денес се одгледуваат во домашните градини. Нивната предност е што се исклучително слатки и содржат помалку киселина од класичните домати.

Потоа, неколку тенки зелени пиперчиња, идеални за свежа салата, за туршија или за пржење.

Но вистинските ѕвезди на фотографијата се тиквичките.

Покрај добро познатата темнозелена тиквичка, тука е и жолтата летна тиква, која има нешто посладок вкус и помека текстура. Жолтите тиквички потекнуваат од Северна Америка и се омилени за крем-супи и лесни летни јадења.

Особено интересна е тркалезната тиквичка, која потекнува од јужна Франција и најчесто се користи за полнење. Нејзината форма изгледа како природно создадено мало тенџерче во кое може да се стави ориз, зеленчук, сирење или мелено месо.

Токму ваквите необични сорти покажуваат дека градината не мора секогаш да биде составена само од стандардни култури. Со малку љубопитност и неколку различни семиња, секоја градина може да стане место каде што се одгледуваат вкусови, бои и приказни од целиот свет. А најубавото е што сите тие завршуваат на истата трпеза.

Темни црешести доматчиња

Станува збор за т.н. „black cherry“ типови.

Потекнуваат од селекции на стари американски сорти.

Имаат повеќе шеќери, поизразен вкус, одлични се за салати и за на брускети.

Жолти крушковидни доматчиња

Ова се т.н. Yellow Pear доматчиња. Станува збор за една од најстарите европски сорти домати, позната уште од 18 век.

Многу се слатки, речиси без киселина, идеални за деца и прекрасни за декорација на салати.

Темнозелена долга тиквичка

Ова е класичната медитеранска тиквичка. Потекнува од Италија.

Најдобра е за мусака, за пржење, за печење на скара, за полнење. Накусо, одлична е во сите варијанти што можат да ви паднат на памет.

Жолта тиквичка

Ова е жолта летна тиква (Yellow Summer Squash). Потекнува од Северна Америка.

Има помека кора, посладок вкус, помалку вода.

Одлична е за крем супи.

Тркалезна тиквичка

Најверојатно е француски тип Ronde de Nice. Потекнува од јужна Франција.

Се користи речиси исклучиво за полнење, со мелено месо, со ориз, со сирење.

Французите ја сметаат за една од највкусните тиквички затоа што има многу малку вода.

Современиот начин на живот на многумина не им остава многу простор за мирен почеток на денот. Поради раното одење на работа, бројните обврски или едноставно поради недостаток на апетит наутро, појадокот често се прескокнува или се одложува за подоцна.

Иако оваа навика може да изгледа неважна, експертите предупредуваат дека така организмот останува без важен извор на енергија по повеќечасовниот ноќен пост.

Многумина веруваат дека со прескокнување на појадокот ќе заштедат време или полесно ќе ја контролираат телесната тежина, но последиците често се чувствуваат уште во текот на претпладнето. Намалена концентрација, недостиг на енергија и изразен замор се само дел од проблемите што може да се појават кога телото не ги добива потребните хранливи материи на почетокот на денот.

Појадокот е важен извор на енергија

Во текот на ноќта телото ги користи резервите на гликоза за да обезбеди енергија за мозокот и останатите органи. Кога ќе се разбудиме, тие резерви веќе се делумно потрошени, па појадокот е важен за нивно надополнување и за нормално функционирање на организмот.

Експертите објаснуваат дека по ноќниот пост нивото на шеќер во крвта природно е пониско, па првиот оброк претставува гориво што му овозможува на мозокот и мускулите непречено да работат. Ако појадокот изостане, може да дојде до пад на енергијата, послаба концентрација и чувство на исцрпеност кое често станува поизразено во попладневните часови.

Без доволен внес на калории и јаглехидрати, нивото на гликоза може дополнително да опадне, што кај многумина предизвикува поспано расположение, раздразливост и намалена продуктивност.

Хормоните реагираат на прескокнувањето на појадокот

Освен што влијае на нивото на енергија, прескокнувањето на појадокот може да ја наруши и хормоналната рамнотежа.

По подолг период без храна, хормонот на глад останува покачен подолго време, поради што подоцна во денот може да се јави засилен апетит и поголема желба за калорична храна.

Според експертите, продолжениот период без внес на храна може да влијае и врз нивото на кортизол – хормонот поврзан со стресот. Иако е нормално кортизолот наутро да биде нешто повисок за да му помогне на организмот да го започне денот, неговото подолго задржување на високо ниво може да биде неповолно, особено кај луѓе изложени на стрес или со нарушен сон.

Посебно чувствителни на овие промени можат да бидат жените во перименопауза и менопауза, кај кои прескокнувањето на појадокот може дополнително да придонесе за осцилации на шеќерот во крвта и засилено чувство на замор.

Каков треба да биде добриот појадок?

Експертите препорачуваат квалитетниот појадок да содржи комбинација од протеини, сложени јаглехидрати и здрави масти. Таквиот оброк подолго создава чувство на ситост и помага нивото на енергија да остане стабилно во текот на претпладнето.

Добар избор се јајца, грчки јогурт, свежо сирење, млеко или протеински смути, како и овесни снегулки, интегрален леб, бобесто овошје и чиа семе. Авокадото, јаткастите плодови и семките обезбедуваат квалитетни масти и дополнително ја зголемуваат ситоста.

Доколку не сте навикнати да јадете веднаш по будењето, не мора денот да го започнете со обилен оброк. Банана со путер од кикиритки или парче интегрален леб може да биде добар почеток, а со текот на времето организмот полесно ќе се навикне на редовен утрински оброк.

Редовното консумирање избалансиран појадок може да придонесе за подобра концентрација, постабилно ниво на енергија и полесно справување со секојдневните обврски.

На прв поглед личат на тикви, а кога ќе ги пресечете, ќе сфатите дека се модри патлиџани. Во нашата градина годинава пораснаа необични светлозелени, речиси бели „модри“ патлиџани со тркалезна форма и големина каква што ретко се гледа кај оваа култура.

Иако многумина првпат се среќаваат со нив, бело-зелените модри патлиџани не се новина. Станува збор за стари сорти кои потекнуваат од Азија, пред сè од Индија и Тајланд, а денес се одгледуваат во различни делови од светот како посебен деликатес.

Значи, не се обични модри патлиџани што не созреале, туку посебна сорта зелен патлиџан, најверојатно од типот Apple Green, Thai Round Green или некоја сродна стара сорта.

Најголемата разлика во споредба со класичните виолетови модри патлиџани е вкусот. Овие сорти се значително понежни, имаат помалку горчина, помалку семки и покремаста текстура. Токму затоа многу готвачи ги претпочитаат за печење, полнење или подготовка на мусака и разни медитерански јадења.

Иако нутритивно не се многу различни од виолетовите сорти, сепак постојат мали разлики. Виолетовите патлиџани содржат повеќе антоцијанини – антиоксиданти што ја создаваат нивната препознатлива боја. Белите и зелените сорти, пак, се ценат поради нивната блага арома и нежна структура.

Сите патлиџани содржат многу вода (околу 90%), растителни влакна, витамини Б3, Б6 и фолати, калиум, антиоксиданти.

Патлиџанот потекнува од Индија, а подоцна се проширил во Кина, Југоисточна Азија и Медитеранот. Зелените тркалезни сорти се особено популарни во Тајланд, Лаос и Камбоџа, а некои модерни сорти како Apple Green се селекционирани и во САД.

Интересно е што многу луѓе кои не се љубители на класичниот модар патлиџан токму овие сорти ги прифаќаат без двоумење. Немаат изразена горчина и не бараат задолжително солење пред подготовката.

Ако годинава случајно ви се најдат во градината или на пазар, не двоумете се да ги пробате. Можеби токму тие ќе ве натераат повторно да го откриете вкусот на модриот патлиџан.

Лубеницата и дињата се меѓу најомилените летни овошја. И двете природно содржат шеќери и јаглехидрати, но и низа витамини, минерали и антиоксиданти кои придонесуваат за општото здравје.

Сепак, кога станува збор за контролата на шеќерот во крвта, многумина се прашуваат дали едната има предност пред другата.

– И лубеницата и дињата содржат природни шеќери кои можат да го зголемат нивото на гликоза во крвта, но истовремено се богати со вода, витамини и антиоксиданти и во вообичаени порции имаат релативно низок гликемиски товар – објаснува нутриционистката Британи Полсон за „Eating Well“.

Како лубеницата влијае на шеќерот во крвта?

Лубеницата содржи природни шеќери, па по нејзиното консумирање може да дојде до пораст на нивото на гликоза во крвта.

– Јаглехидратите од лубеницата се варат релативно брзо – вели Полсон.

Сепак, една шолја исечкана лубеница содржи дури 91 отсто вода и само околу 11 грама јаглехидрати. Поради тоа има повисок гликемиски индекс, но низок гликемиски товар.

Гликемискиот индекс покажува колку брзо одредена намирница го покачува шеќерот во крвта, додека гликемискиот товар ја зема предвид и количината на јаглехидрати во една порција.

Поради високата содржина на вода и релативно малата количина јаглехидрати, умерена порција лубеница нема драматично влијание врз нивото на гликоза.

Богата е со ликопен

Една шолја лубеница содржи речиси 6.900 микрограми ликопен – моќен антиоксидант кој ѝ ја дава препознатливата црвена боја.

Ликопенот е познат по своето поволно влијание врз здравјето на срцето и метаболизмот. Некои истражувања покажуваат дека поголемиот внес на ова соединение може да биде поврзан со подобри вредности на шеќерот на гладно и понизок HbA1c кај луѓето со дијабетес.

Научниците сепак нагласуваат дека се потребни дополнителни истражувања за прецизно да се утврди неговото влијание врз регулацијата на шеќерот во крвта.

Како дињата влијае на шеќерот во крвта?

Како и лубеницата, и дињата содржи јаглехидрати кои при варењето се претвораат во гликоза.

Но, една шолја исечкана диња содржи околу 93 проценти вода, приближно 12 грама јаглехидрати и околу 1,5 грам растителни влакна.

Токму поради повисоката содржина на влакна, варењето е побавно, а и порастот на шеќерот во крвта може да биде постепен.

Иако дињата има гликемиски индекс од средна вредност, нејзиниот гликемиски товар останува низок поради малата количина јаглехидрати во една порција.

Одличен извор на витамин Ц

Една шолја диња обезбедува околу 57 милиграми витамин Ц, што покрива голем дел од дневните потреби на возрасните.

Витаминот Ц е силен антиоксидант, а истражувањата покажуваат дека повисокиот внес може да биде поврзан со подобра регулација на гликозата и пониски вредности на HbA1c.

Што е подобар избор?

Според нутриционистката Шери Го, дињата има мала предност затоа што содржи речиси двојно повеќе растителни влакна од лубеницата.

Сепак, Британи Полсон смета дека разликата не е толку голема за значително да влијае врз нивото на шеќер кај повеќето луѓе.

– Лубеницата има нешто повисок гликемиски индекс од дињата, но многу поважно е колкава порција јадете и со што ја комбинирате – објаснува таа.

Полсон предупредува дека многу луѓе целосно го избегнуваат овошјето поради страв од природните шеќери, иако истражувањата покажуваат дека редовното консумирање цело овошје може да придонесе за подобра контрола на шеќерот во крвта и помал ризик од развој на дијабетес тип 2.

Како да ги јадете ако внимавате на шеќерот?

Експертите препорачуваат и лубеницата и дињата да се комбинираат со намирници богати со протеини, здрави масти или дополнителни влакна, бидејќи така се забавува варењето и се одржува постабилно нивото на гликоза.

Добри комбинации се:

со грчки јогурт, младо сирење, варени јајца или јаткасти плодови;
со бадеми, ф’стаци или ореви;
како освежителен додаток во салати;
како дел од појадок со овесни снегулки или јогурт.
И лубеницата и дињата можат да бидат дел од исхраната насочена кон одржување стабилно ниво на шеќер во крвта. Дињата содржи нешто повеќе влакна и има малку понизок гликемиски индекс, но експертите сметаат дека многу поважни се големината на порцијата, вкупниот начин на исхрана и индивидуалната реакција на организмот.

– Целта не е да ги исфрлите лубеницата или дињата од исхраната, туку да внимавате на порциите, да јадете разновидно овошје и оброците да бидат нутритивно избалансирани – заклучува нутриционистката Британи Полсон.

Често мислиме дека е доволно да изедеме порција спанаќ, леќа или домати за да ги внесеме сите хранливи материи што ги содржат. Но, она што се наоѓа на чинијата не е секогаш исто со она што организмот навистина успева да го искористи.

Понекогаш е доволен мал додаток – неколку капки лимонов сок, лажица маслиново масло или прстофат црн бибер – за значително да се зголеми искористливоста на хранливите материи. Од друга страна, шолја кафе или чај веднаш по оброкот може да ја намали апсорпцијата на важни минерали.

Токму на ова се темели концептот на „синергија на храната“ – идејата дека одредени намирници, кога се јадат заедно, делуваат посилно отколку секоја поединечно.

Малите детали прават голема разлика

Синергијата на храната не значи дека постојат „магични“ комбинации кои лекуваат болести преку ноќ. Но покажува колку е важно да размислуваме за оброкот како целина.

Лажица маслиново масло врз салата од домати, лимон врз блитва или леќа, малку црн бибер во јадење со куркума – тоа се мали кулинарски трикови кои можат да му помогнат на организмот подобро да ги искористи хранливите материи што веќе ги внесуваме.

Понекогаш токму наједноставните комбинации се највредните за нашето здравје.

Според хрватската нутриционистка и докторка по нутриционизам Мирела Мариќ, постојат неколку комбинации чии придобивки се потврдени и со научни истражувања.

1. Домати и маслиново масло – чувари на срцето

Доматите се богати со ликопен, моќен антиоксидант кој се поврзува со подобро кардиоваскуларно здравје. Но ликопенот многу подобро се апсорбира во присуство на масти.

Затоа традиционалната медитеранска комбинација на домати и екстра девствено маслиново масло е многу повеќе од добар вкус – таа му овозможува на организмот максимално да го искористи ликопенот.

2. Зелен лиснат зеленчук и лимон – природна помош против анемија

Спанаќот, блитвата и другите зелени лиснати зеленчуци содржат железо, но од растително потекло, кое организмот потешко го апсорбира.

Додавањето лимонов сок, свежа пиперка или магдонос, богати со витамин Ц, може да ја зголеми искористливоста на железото и до четири пати.

Ова е особено важно за луѓето кои имаат анемија, хроничен замор или избегнуваат месо.

3. Куркума и црн бибер – моќен антиинфламаторен тандем

Куркумата е позната по своето антиинфламаторно дејство, но активната состојка куркумин тешко се апсорбира.

Тука настапува црниот бибер. Супстанцијата пиперин што ја содржи може повеќекратно да ја подобри апсорпцијата на куркуминот.

Затоа многу нутриционисти препорачуваат куркумата секогаш да се комбинира со малку црн бибер.

4. Бобинки и ореви – заштита за мозокот

Боровниците, капините и другите темни бобинки се богати со антиоксиданти кои помагаат во заштита на мозочните клетки.

Кога ќе се комбинираат со ореви, кои содржат здрави омега-3 масти, се создава комбинација која може да придонесе за подобра когнитивна функција и побавно стареење на мозокот.

Затоа појадок со јогурт, боровинки и ореви е многу повеќе од вкусен оброк.

5. Варена брокула и сенф – комбинација што ретко кој ја знае

При термичка обработка брокулата губи дел од ензимите кои се потребни за создавање на сулфорафан – соединение кое се истражува поради неговото потенцијално заштитно дејство врз клетките.

Додавањето малку сенф по готвењето може повторно да помогне во создавањето на ова соединение.

Затоа нутриционистите препорачуваат варената брокула да се сервира со мала количина квалитетен сенф.

Кафето нека почека

Една од најчестите грешки е пиењето кафе или црн чај веднаш по оброк богат со железо.

Танините и полифенолите од овие напивки можат значително да ја намалат апсорпцијата на железото, па нутриционистите советуваат кафето да се испие најмалку еден час по оброкот.