Во организација на здружението АРНО, се одржа настанот „Иновативна зелена економија преку македонски примери“, кој имаше за цел да ги презентира иновативните идеи на македонските организации Ековита, Јавор Зрновци и Ино Тех Клуб. Овие организации, во рамките на грантовата шема на проектот ЕИЦЕЕ (Екосистем за иновации и развој на циркуларна економија во Западен Балкан), имаа можност да создадат прототипи на македонски зелени производи.

Во воведниот дел, Ирина Јаневска од АРНО истакна дека проектот ЕИЦЕЕ претставува стратешка иницијатива за воспоставување на мрежа за циркуларна економија. Покрај подготовката на национални извештаи и научни трудови за јавни политики, клучниот придонес на проектот е создавањето на уникатна регионална инфраструктура. Мрежата вклучува: „I2 Makerspace“ во Подгорица за еко-дизајн и 3R решенија, центар за рециклирање електронски отпад во Пеќ, „Дели центар“ во Ниш за еко-дизајн и производи од глина, како и „Matchmakers Center“ во Сараево за поврзување на зелените производители со индустријата. Во рамки на оваа мрежа, во Скопје е основан Центарот за поправки „Ништо ново“ како регионален хаб за едукација, поправки, пренамени и платформа за поддршка на импакт претпријатија.

Ирина Јаневска истакна: „Проектот е мозаик, секој партнер има своја улога и свој центар. Ако пораснеме во простор и тим, би ги презеле сите добри практики – би донеле и печки за глина, и ЦНЦ машини и други алати. Истовремено сме и благодарни што ‘Ништо ново’ направи бум кај нас – за 11 месеци работа организиравме 45 работилници посетени од 550 лица, а интересот е постојано тродупло поголем од капацитетот. Некогаш не објавуваме јавно работилници за да ги услужиме веќе пријавените. Второ, благодарни сме и што со грантовата шема се поддржаа македонските зелени иновации, бидејќи нашата земја има најмногу добиени грантови во регионот.“

Централно место на настанот зазедоа презентациите на поддржаните организации:

Организацијата Јавор Зрновци го претстави „Трутовото млеко“, иновација која го користи потенцијалот на трутовите кои пчеларите, а и самите пчелни семејства во одреден дел од годината, вообичаено ги отстрануваат. Од нив се добива производ богат со минерали, протеини, витамини, ензими и аминокиселини, многу сличен на матичниот млеч, а неспоредливо поефтин.
„Богатство се трутовите, а ние ги фрламе. За оваа пролет веќе имаме многу пчелари кои го воведуваат овој нов производ, а научната јавност е целосно запознаена. Тука не запираме, веќе развиваме и протеинска лимунада, бидејќи нашата крајна цел е да придонесеме за создавање поздрава нација,“ истакна Благојче Најдовски од Јавор Зрновци.

Ино Тех Клуб споделија дека прототипираа филамент за 3Д принтање од рециклирана отпадна пластика, кој се развиваше во лабораторијата „Ино Фаб Лаб“ при Технолошко-металуршкиот факултет.

„Горди сме што го претставуваме првиот функционален рециклиран филамент за 3Д принтање кој не е само прототип, туку доказ дека од отпад може да се создаваат иновативни и конкурентни материјали. Овој плод на тимска научно-истражувачка работа ја става земјава на мапата на земји со реални производи во сегментот на кружна економија“, порача Верица Јорданова од Ино Тех Клуб.

Организацијата Ековита го претстави проектот ИНО Хаб и брендовите „Гаџун“ и „Мушрони“, создадени со вклучување на ранливи групи во село Вешје.
„Преку проектот набавивме соларна сушара и обучивме самохрани родители и млади невработени лица за производство на храна со додадена вредност.

Гаџунот е наша иновација, тоа е маџун со габи. Мушрони се тестенини од печурки, со низок гликемиски индекс, погодни и за дијабетичари. Иако веќе имаме заштитени трговски марки и сме присутни на пазарот, потребен ни е подобар пласман за овие здрави производи да стигнат до што поголем број потрошувачи,“ изјави Кристина Тодорова од Ековита.

На настанот присуствуваа медиуми, претставници на здруженија и граѓани заинтересирани за развој на зелени бизниси. Од АРНО велат дека иако проектот завршува, се надеваат на понатамошна поддршка од општините, државните институции и меѓународните донатори. Голем потенцијал гледаат во Законот за социјално претприемништво кој, покрај верификација, треба да донесе и конкретни средства за поддршка на вакви идеи кои прават добро и за животната средина и за самите заедници.

Проектот „EICEE – Екосистем за екоиновации и циркуларна економија во Западен Балкан“ е поддржан од Европската Унија, преку програмата за граѓанско општество и медиуми на Западен Балкан и Турција (ИПА 3). Проектот го спроведува ADP-Zid (Црна Гора) во партнерство со CEDRA Split (Хрватска), Deli (Србија), АРНО (Македонија), Lens (Косово) и Green Building Council (БиХ).

За многумина од нас, кафето е многу повеќе од напиток. Тоа е момент на одмор, навика без која ни е тешко да го започнеме денот, но и тема околу која често има спротивставени мислења, особено кога станува збор за здравјето на срцето.

Едно од најчестите прашања е дали кафето навистина го зголемува крвниот притисок и дали треба да го избегнуваме ако имаме проблеми со кардиоваскуларното здравје. Одговорот, сепак, не е толку едноставен како што често се претставува.

Што се случува во телото по испивање шолја кафе

Кога пиеме кафе, кофеинот многу брзо влегува во крвотокот и почнува да дејствува како стимуланс. Тој го стимулира лачењето на адреналин, го забрзува срцевиот ритам и ги стеснува крвните садови, што може да доведе до привремено зголемување на крвниот притисок. Овој ефект најчесто се јавува во првиот час или два по консумирањето, но не е ист за сите. Редовните пијачи на кафе често развиваат толеранција, па затоа нивните тела реагираат поблаго од оние кои повремено пијат кафе.

Краткорочниот ефект не значи долгорочен ризик
Иако кафето може да предизвика краткорочен скок на крвниот притисок, тоа не значи дека нужно води до развој на хипертензија. Големите анализи во кои биле вклучени стотици илјади луѓе покажале дека редовната консумација на кафе, во повеќето случаи, не е поврзана со поголем ризик од хронично висок крвен притисок.

Со други зборови, она што се случува веднаш по испивањето шолја кафе не мора нужно да има долгорочни здравствени последици.

Кога кафето сепак може да претставува проблем
Сепак, постојат ситуации во кои кафето може да има поизразено влијание. Кај луѓето кои веќе имаат висок крвен притисок, особено ако не е добро контролиран, кофеинот може да предизвика дополнителен товар врз кардиоваскуларниот систем. Некои студии покажуваат дека кај луѓето со многу висок крвен притисок, поголемите количини кафе можат да го зголемат ризикот од сериозни компликации, како што се срцев или мозочен удар.

Затоа е важно да не донесувате одлуки сами, туку да се консултирате со лекар.

Кафето не е само кофеин
Честопати забораваме дека кафето не е само кофеин. Содржи стотици различни соединенија, вклучувајќи ги и оние што можат да имаат корисен ефект врз телото.

Некои од овие супстанции влијаат на функцијата на крвните садови и можат да му помогнат на телото полесно да се адаптира на промените во крвниот притисок. Затоа кафето не мора нужно да има негативен ефект, особено кога се консумира умерено и како дел од избалансиран начин на живот.

Колку кафе е всушност безбедно
За повеќето здрави возрасни, умерениот внес – до три или четири шолји на ден – се смета за безбеден. Сепак, уште поважно е како се чувствуваме по кафето.

Ако забележиме забрзано чукање на срцето, немир или непријатност, ова може да биде знак дека нашето тело не ја сака таа количина. Во овој случај, намалувањето на внесот или преминувањето на верзија без кофеин може да биде разумен избор.

За луѓето со висок крвен притисок, особено ако вредностите се високи, се препорачува дополнителна претпазливост и индивидуален пристап.

Поважно од шолја кафе е она што го правиме секој ден

Иако кафето често доаѓа во преден план, вистината е дека крвниот притисок е многу повеќе под влијание на секојдневните навики што ги повторуваме. Начинот на исхрана, количината на физичка активност, нивото на стрес и квалитетот на спиењето имаат многу поголемо влијание врз здравјето на срцето отколку една или две шолји кафе на ден. Затоа е важно да се гледа на кафето како дел од пошироката слика, а не како главна причина или решение на проблемот.

Бидејќи здравјето на срцето не зависи од една навика, туку од начинот на кој живееме секој ден.

Гризот е крупно мелено брашно кое најчесто се добива од тврда пченица (durum), но постои и пченкарен гриз како честа алтернатива. И двата видови гриз имаат важна улога во исхраната, но се разликуваат по составот и здравствените ефекти.

Пченичен гриз и неговата хранлива вредност

Гризот од тврда пченица се користи низ целиот свет за подготовка на леб, тестенини и каша. Има карактеристична златна боја и блага арома на јаткасти плодови. Покрај кулинарските примени, може да придонесе за контрола на телесната тежина, здравје на срцето и варењето.
Збогатениот пченичен гриз содржи важни витамини и минерали кои делумно се губат за време на преработката. Порција од околу 60 г неварен гриз содржи:

околу 198 калории
40 г јаглехидрати
7 г протеини
помалку од 1 г масти
влакна (околу 7 проценти од дневните потреби)
витамини од групата Б (тиамин, фолна киселина, рибофлавин)
железо и магнезиум.

Високата содржина на протеини и влакна го забавува варењето на храната и го продолжува чувството на ситост.

Здравствени придобивки од пченичен гриз

Може да помогне во регулирањето на телесната тежина: Влакната и протеините го намалуваат гладот ​​и ви помагаат да се чувствувате сити подолго време. Ова може да придонесе за намалување на вкупниот внес на калории.

Го поддржува здравјето на срцето: Влакната помагаат во намалувањето на нивото на „лошиот“ LDL холестерол, додека фолатот и магнезиумот придонесуваат за правилно функционирање на срцето и крвните садови.

Помага во контролата на шеќерот во крвта: Влакната ја забавуваат апсорпцијата на шеќерот, што ги намалува ненадејните скокови на гликозата во крвта.

Добар извор на железо: Железото е од суштинско значење за транспорт на кислород и спречување на анемија. Иако растителниот облик послабо се апсорбира, комбинирањето со витамин Ц може да го подобри неговото искористување.

Го поддржува варењето: Влакната ја стимулираат цревната функција и развојот на корисни бактерии, што придонесува за поздрав дигестивен систем и го намалува запекот.

Здравствени придобивки од пченкарниот гриз и разлики во однос на пченичниот гриз

Пченкарниот гриз (палента) е алтернатива без глутен и има различен нутритивен профил, а пченичниот и пченкарниот гриз се разликуваат и по својот состав и начинот на кој влијаат на телото.

Пченичниот гриз содржи глутен, додека пченкарниот гриз воопшто не го содржи, поради што е подобар избор за луѓе со нетолеранција на глутен или целијакија. Кога станува збор за нутритивниот состав, пченичниот гриз има повеќе протеини, што придонесува за подолго чувство на ситост и постабилно ниво на енергија. Исто така, содржи малку повеќе влакна од пченкарниот гриз, па затоа поминува низ дигестивниот систем побавно и го продолжува чувството на ситост по оброкот.

Од друга страна, пченкарниот гриз има поблаг ефект врз варењето и е полесен за варење, поради што често се препорачува за луѓе со чувствителен стомак или за време на периоди на закрепнување. Пченичниот гриз е побогат со минерали, особено железо и магнезиум, кои се важни за формирање на црвени крвни зрнца, мускулна функција и здравје на срцето, додека пченкарниот гриз ги содржи овие хранливи материи во помали количини.

Накратко, пченичниот гриз обезбедува поголема хранлива густина и подолго чувство на ситост, додека пченичниот гриз носи предност на полесно варење и отсуство на глутен, така што и двата имаат свое место во правилно избалансирана исхрана.

Употреба на пченичен гриз и пченкарен гриз
Можете да користите пченичен гриз за тестенини и леб, каши и пудинзи, за згуснување на супи и сосови.

Пченкарниот гриз најчесто се користи за палента, прилози со зеленчук и месо или лесни оброци за појадок или вечера.

Руколата (Eruca sativa), припаѓа на истото семејство како брокулата и прокељот. Она што ја прави особено интересна во современата медицина е фактот дека може да биде моќен сојузник во превенцијата од хронични заболувања, вклучително и малигни.

Руколата е исклучително хранлива: Многу витамини и минерали, малку калории

Порција од околу 40 г свежа рукола содржи приближно:
10 калории
1,5 г јаглехидрати
0,6 г влакна
0,3 г протеини
43,6 мцг витамин К (36 проценти од дневните потреби)
38,8 мцг фолна киселина (10 проценти)
витамин Ц, витамин А, калциум, магнезиум и железо.
Токму оваа комбинација ја прави руколата функционална храна, која може да биде повеќе од само извор на енергија.

Антиканцероген потенцијал на руколата

Една од најважните, но сепак недоволно познати придобивки од руколата е нејзиниот потенцијал во превенцијата од рак. Сепак, некои студии даваат оптимистички резултати.

Руколата содржи соединенија познати како глукозинолати, кои за време на варењето се претвораат во изотиоцијанати, биоактивни супстанции со докажани антиканцерогени ефекти.

Овие супстанции може да бидат корисни бидејќи ги неутрализираат слободните радикали, го намалуваат оксидативниот стрес, го забавуваат растот на туморските клетки и можат да помогнат во спречувањето на оштетување на ДНК. Особено е важно што руколата содржи сулфорафан и еруцин – соединенија кои се поврзани со намален ризик од рак на дебелото црево, белите дробови, дојката, простатата и хранопроводот.

Интересно е што истражувањата исто така покажуваат дека редовното внесување сиров зеленчук од оваа група може да биде поврзано со помал ризик од развој на малигни заболувања.

Најважните познати здравствени придобивки од руколата

1. Може да го заштити мозокот

Екстракт од семето на рукола покажало невропротективни својства. Ова значи дека може да помогне во намалувањето на воспалението во мозокот, кое е поврзано со невродегенеративни заболувања.

2. Потенцијален моќен сојузник за здравјето на очите

Руколата е богата со лутеин и зеаксантин – каротеноиди кои ја штитат мрежницата на окото и можат да помогнат во спречувањето на макуларна дегенерација.

3. Го поддржува здравјето на срцето

Благодарение на своите антиинфламаторни својства, руколата може да помогне во намалувањето на холестеролот, подобрувањето на циркулацијата и намалувањето на ризикот од срцев и мозочен удар.

4. Може да биде важна за здравјето на коските

Високата содржина на витамин К ја прави руколата важна за зајакнување на коските, спречување на остеопороза и правилно згрутчување на крвта.

5. Ефикасна поддршка за губење на тежината

Руколата е идеална за контрола на тежината бидејќи е нискокалорична, богата со растителни влакна и дава чувство на ситост. Во исто време, таа го снабдува телото со важни микронутриенти.

6. Може да биде корисна за варењето

Руколата може да биде алкална храна која помага во одржувањето на оптимална pH рамнотежа во телото, што е важно за здрав дигестивен систем.

7. Сојузник во превенцијата на дијабетес

Екстрактите од семки од рукола покажаа потенцијал во регулирањето на нивото на шеќер во крвта и подобрувањето на чувствителноста на инсулин.

8. Придобивки за здравјето на кожата

Благодарение на своите антиоксиданти, руколата може да го забави стареењето на кожата, да го намали воспалението и да помогне кај состојби како што се егзема и псоријаза.

9. Дали бремените жени можат да ја јадат?

Руколата е добар извор на фолна киселина, што е од суштинско значење за правилен развој на фетусот и спречување на вродени дефекти.

10. Може да биде природен афродизијак

Иако истражувањата се ограничени, традиционалната медицина ја поврзува руколата со подобрување на циркулацијата и либидото со векови.

Руколата во традиционалната медицина

Руколата се користи во традиционалната медицина уште многу одамна. Во медитеранската и блискоисточната медицина, нејзините семиња се особено ценети, а се користеле за подобрување на варењето на храната, лекување на проблеми со кожата и поддршка на плодноста.
Во кинеската медицина, зелените растенија како руколата се сметаат за важни за функцијата на црниот дроб и детоксикацијата на телото.

Протеините од сурутка одамна не се резервирани само за спортисти и фитнес ентузијасти. Сè повеќе луѓе ги користат како додаток во исхраната, но иако носат бројни придобивки, експертите предупредуваат дека постојат и ризици за кои малку се зборува.

Зошто се сметаат за корисни?

Протеините од сурутка се комплетни и висококвалитетни протеини кои ги содржат сите девет есенцијални аминокиселини – соединенија што телото не може само да ги произведе, а се неопходни за изградба на мускули, создавање имунолошки клетки и нормално функционирање на организмот.

Тие се и брзо апсорбирачки, што значи дека телото може да ги искористи значително побрзо во споредба со други извори на протеини. Токму затоа се популарни кај спортистите – особено поради аминокиселината леуцин, која игра клучна улога во растот на мускулите и опоравувањето по физичка активност.

Некои истражувања укажуваат дека протеините од сурутка можат да помогнат и во намалување на триглицеридите и зголемување на „добриот“ холестерол, што е важно за здравјето на срцето.

Поддршка за срцето и организмот

Освен за мускулите, овие протеини имаат и позитивно влијание врз кардиоваскуларното здравје. Според научни анализи, тие можат да придонесат за намалување на крвниот притисок, воспалението и вкочанетоста на крвните садови, како и за зголемување на нивото на азотен оксид – супстанција која ги проширува крвните садови.

Постојат и индикации дека можат да имаат улога во спречување на развој на одредени болести, преку поттикнување на природниот процес на отстранување оштетени клетки.

Дополнително, протеините од сурутка:

• помагаат при заздравување на рани
• се корисни за лица со намален апетит или проблеми со џвакање и голтање
• можат да помогнат кај потхранети лица или постари луѓе кои губат телесна тежина
• даваат чувство на ситост и можат да помогнат при слабеење

Но, не се без ризик

И покрај придобивките, овие суплементи не се целосно безопасни. Еден од главните проблеми е нивната калориска вредност – прекумерниот внес, како и кај секоја храна, може да доведе до зголемување на телесната тежина.

Дополнителен ризик се адитивите. Многу протеински прашоци и напитоци содржат вештачки ароми, засладувачи и шеќери. Затоа, нутриционистите препорачуваат протеините првенствено да се внесуваат преку разновидна и природна исхрана.

Постои и прашањето за квалитетот и безбедноста – суплементите не се регулирани толку строго како храната и лековите, што значи дека може да содржат несакани супстанции кои не се наведени на декларацијата.

Можни несакани ефекти

Кај некои луѓе, особено при поголеми дози, протеините од сурутка може да предизвикаат:

• надуеност, грчеви, дијареја или запек
• мачнина
• проблеми кај лица со нетолеранција на лактоза

Долготрајната и прекумерна употреба може да го оптовари црниот дроб и бубрезите, особено ако не е придружена со физичка активност.

Некои експерти предупредуваат и на можен ризик за срцеви нарушувања, како и на нарушување на минералната рамнотежа, што може да влијае врз здравјето на коските.

Исто така, постојат индикации дека може да придонесат за појава на акни, што е веќе познато за млечните производи.

Важно предупредување

Доколку земате антибиотици или имате хронични здравствени проблеми, задолжително консултирајте се со лекар пред да користите протеини од сурутка, бидејќи тие можат да влијаат на ефикасноста на терапијата.

Иако протеините од сурутка можат да бидат корисен додаток, експертите се едногласни: тие не треба да бидат замена за балансирана исхрана, туку само дополнување – и тоа внимателно и умерено.

Многу луѓе го доживуваат крајот на постот како можност за обилна гозба, но таквото однесување често води до критични последици. Експертите забележуваат дека за време на отсуство на животински масти, дигестивниот систем се обновува, па ненадејното оптоварување во форма на пржено месо или масни сосови станува вистински тест. Во исто време, прекумерната количина на висококалорична храна има штетен ефект не само врз желудникот, туку и врз васкуларниот тонус, предизвикувајќи скокови на притисокот. Прекумерното консумирање на масни јадења првиот ден по постот може да предизвика акутен панкреатит или колики во жолчката, објавува Газета.

– Ненадејното зголемување на обемот и содржината на масти во храната ги стимулира контракциите на жолчното кесе и може да предизвика опасни состојби кај предиспонирани лица. Друга грешка е речиси целосно да се наполни чинијата со рафинирани јаглехидрати и масти, занемарувајќи го зеленчукот и квалитетните извори на протеини. Постепеното враќање кон вообичаената исхрана треба да биде свесно – вели диететичарот Наталија Нефедова.

Особено треба да се внимава при воведување на црвено месо, чадено месо и слатки со многу крем во исхраната. Од друга страна, лекарите советуваат да се почитува принципот на помали оброци, делејќи ја дневната норма на неколку умерени оброци за да не се преоптовари кардиоваскуларниот систем.

Вреди да се напомене дека комбинацијата на алкохол со масна храна е најагресивниот фактор на ризик за здравјето. Се препорачува постепено да се додаваат риба, јајца и млечни производи во менито, и задолжително да се дополнуваат со многу свеж зеленчук и билки.

Важно е да се следи стапката на апсорпција на храната и да се избегне чувство на прекумерна ситост во пределот на стомакот. Во случај на остра болка во хипохондриумот (хипохондриумот е всушност просторот што се наоѓа на двете страни од епигастричниот регион, или горниот дел од долниот дел на стомакот), неконтролирано повраќање или силно отежнато дишење, веднаш треба да побарате стручна медицинска помош.

Рационалниот пристап кон проширување на вашата исхрана ќе му овозможи на телото непречено да се прилагоди на новиот режим без да го загрози вашиот живот.

Онкологот од Вашингтон, Никол Ендрус, предупредила за пет намирници и пијалаци што не ги препорачува во секојдневната исхрана, нагласувајќи дека долгорочните навики во исхраната можат да имаат големо влијание врз ризикот од развој на рак, дијабетес и срцеви заболувања.

На врвот на листата е алкохолот. Според неа, телото не го „вари“ алкохолот како класична храна, туку го разградува во хемиско соединение кое може да ја оштети ДНК-та и да ги попречи природните процеси на обновување на клетките. Токму затоа таа верува дека целосното избегнување на алкохолот е еден од најефикасните чекори за зачувување на долгорочното здравје.

Таа, исто така, особено предупредува за преработените месни производи како што се салами, кренвишли и разни сувомеснати деликатеси. Уште во 2015 година, Светската здравствена организација ги класифицираше како канцерогени, нагласувајќи дека постојат јасни докази што ја поврзуваат нивната консумација со зголемен ризик од рак на дебелото црево. Проблемот лежи во соединенијата што се формираат за време на преработката на месото, кои можат да ги оштетат клетките во телото.

На листата се наоѓаат и газираните пијалаци, првенствено поради нивната висока содржина на шеќер, што придонесува за зголемување на телесната тежина и метаболички нарушувања. Сепак, диеталните верзии не се идеална алтернатива, бидејќи тие често содржат вештачки засладувачи кои се поврзани со разни здравствени ризици, вклучително и срцеви заболувања.

Кога станува збор за кафето, таа нагласува дека самиот напиток може да има одредени здравствени придобивки, како што е намален ризик од некои хронични заболувања. Сепак, проблемот се јавува кај популарните засладени напитоци кои содржат големи количини шеќер, сирупи и адитиви, претворајќи го кафето во висококалоричен десерт без хранлива вредност.

На крајот од списокот се нашле и млеката на растителна основа. Иако се сè попопуларни, таа предупредува дека тие често содржат помалку протеини и хранливи материи од класичните млечни производи. Млекото и млечните производи, како што се јогуртот и сирењето, содржат соединенија кои можат да го стимулираат имунолошкиот систем и да му помогнат на телото да се бори против болести.

Докторката нагласува дека ниедна храна сама по себе не предизвикува болести, но комбинацијата од лоши навики во исхраната со текот на годините може значително да ги зголеми здравствените ризици. Затоа препорачува балансирана исхрана, умереност и информиран избор кога станува збор за секојдневната исхрана.

Уште од мали нозе, стоматолозите нè предупредуваат да го намалиме внесот на слатки и на засладени пијалаци за да спречиме кариес. Иако самиот шеќер не предизвикува директно кариес, тој ги храни бактериите во нашите усти, кои пак произведуваат киселини. Овие киселини, заедно со бактериите и честичките од храна, формираат леплив слој на плак што се лепи на површината на нашите заби. Со текот на времето, плакот може да ја еродира забната глеѓ и да доведе до кариес.

Секако, редовното миење на забите, користењето конец за заби и посетите на стоматолог се клучни за превенција, но плунката исто така игра важна улога. Таа постојано ги неутрализира киселините, ги мие остатоците од храна и помага при помали поправки на глеѓта.

Но, одеднаш, имаме неочекуван сојузник – индиските ореви. Нивното џвакање го стимулира зголеменото производство на плунка, која ги мие остатоците од храна и ги неутрализира киселините, а воедно нежно ги масира непцата и помага да се отстранат остатоците меѓу забите. Некои истражувања дури покажуваат дека соединенијата во индиските ореви можат да ги неутрализираат бактериите одговорни за расипување на забите.

Во 2014 година, научниците ги објавиле резултатите од студијата во списанието „Brazilian Research in Pediatric Dentistry and Integrated Clinic“ која покажала дека танините од кората од индиски ореви го запираат растот на штетните бактерии, ги спречуваат да се залепат на површините, па дури и ги уништуваат самите бактерии. Ефикасноста била споредена со хлорхексидин – честа состојка во течноста за плакнење уста – иако хлорхексидинот бил посилен, танините се покажале како многу добри.

Друга студија, објавена во американското списание за стоматологија, покажала дека консумирањето јаткасти плодови, вклучувајќи и индиски ореви или семки, ја враќа pH вредноста на поздрави вредности по само десет минути и ги намалува потенцијалните штети.

Незаситени масни киселини

Но, придобивките од индиските ореви не запираат само кај насмевката. Само 28 грама сирови јаткасти плодови содржат повеќе од шест грама мононезаситени и два грама полинезаситени масни киселини, кои помагаат во поддршката на здравјето на срцето. Олеинската киселина го намалува „лошиот“ LDL холестерол и го зголемува „добриот“ HDL. Редовното консумирање – четири или повеќе пати неделно – е поврзано со до 37 проценти помал ризик од срцеви заболувања.

Извор на важни минерали

Овие јаткасти плодови се одличен извор на железо, магнезиум, бакар и цинк. Магнезиумот и бакарот ги опуштаат нервите, спречуваат мигрена и грчеви, а исто така помагаат и во когнитивната функција. Магнезиумот ја подобрува чувствителноста на инсулин, што го намалува ризикот од дијабетес тип 2. Покрај тоа, само една шака содржи доволно лутеин за да го заштити видот од светлина и да го намали ризикот од макуларна дегенерација поврзана со возраста.

Иако не се комплетен извор на протеини, индиските ореви ги содржат сите есенцијални аминокиселини потребни за здравјето на мускулите и ткивата, а исто така се полни со моќни антиоксиданти кои можат да помогнат во спречувањето на ширењето на клетките на ракот.

Со 157 калории по шака, може да изгледаат богати со калории, но влакната и здравите масти ќе ве одржат сити и ќе ви помогнат да ја контролирате вашата тежина.

Со други зборови, следниот пат кога ќе посегнете по ужина, индиските ореви би можеле да бидат одличен избор. Сепак, оние со нетолеранција на хистамин треба да ја ограничат нивната потрошувачка.

Ако ја прашате познатата водителка и бизнисменка Марта Стјуарт, се чини дека постои поприродна и многу поприфатлива алтернатива на популарниот лек за слабеење. Имено, познатата икона на животниот стил откри во една епизода од нејзиниот подкаст дека нејзиниот кардиолог ѝ препорачал едноставен додаток во исхраната кој, како што вели таа, делува речиси како Оземпик, пишува Њујорк пост.

Станува збор за прав од цвекло, состојка која се споменува сè повеќе во контекст на здравјето на срцето, енергијата и слабеењето во последниве години.

Еликсир за здравје во чаша

Со него губите тежина. Исклучително е добар за здравјето на срцето – рекла Стјуарт, додавајќи дека го користи секојдневно во својот зелен сок што го подготвува од спанаќ, краставица, ѓумбир, кора од портокал, целер и магдонос.

– Сокот веќе беше добар, но цвеклото го прави уште подобар. Многу сум задоволна – вели таа.

Сепак, признава дека резултатите не се чудотворни и не се случуваат преку ноќ.

Покрај во соковите и смутијата, правот од цвекло лесно се вклопува во вашата дневна исхрана. Може да се додаде во јогурт, овесна каша, хумус, па дури и во тесто за колачиња или тестенини. Според Клиниката Кливленд, правот од цвекло се прави од мелено, сушено цвекло, а само една лажичка од овој прав е еднакво на цело цвекло.

Придобивките од цвеклото

Но, колку вистина има во тоа, а колку е само уште еден тренд?
Нутриционистите предупредуваат дека цвеклото и Оземпикот всушност делуваат на сосема различни начини. Додека лекот влијае на хормоните што го регулираат апетитот и шеќерот во крвта, цвеклото го темели својот ефект на подобрување на циркулацијата.

Имено, цвеклото е богато со неоргански нитрати кои го поттикнуваат формирањето на азотен оксид – молекула што ги опушта и проширува крвните садови. Затоа може да помогне во намалувањето на крвниот притисок, подобрувањето на протокот на крв и подоброто оксигенирање на мускулите.

„Ова може да доведе до подобри атлетски перформанси и поефикасно функционирање на телото“, објаснува нутриционистката Тереза ​​Линк.

Истражувањата ги поддржуваат овие тврдења. Едно од нив, објавено во Journal of the International Society of Sports Nutrition, покажа дека пиењето сок од цвекло може да ја подобри издржливоста и перформансите за време на интензивни тренинзи.

Дополнително, неколку студии ја поврзаа консумацијата на цвекло со умерено намалување на крвниот притисок. На пример, студија објавена во Free Radical Biology and Medicine покажа дека испитаниците кои пиеле сок од цвекло двапати на ден во текот на две недели имале значително пониски вредности на крвниот притисок. Сепак, ефектот не е траен. Резултатите можат да траат неколку часа, што значи дека е потребна редовна консумација за долгорочни придобивки.

Интересно е што цвеклото има потенцијал да има позитивен ефект врз мозокот. Помала студија објавена во European Journal of Nutrition покажа подобрувања во одредени аспекти на меморијата кај испитаници кои земале додаток од цвекло.

Ако размислувате да го внесете овој црвен прав во вашиот секојдневен живот, важно е да знаете една практична работа, количината е важна. Правот од цвекло е често поконцентриран од свежото цвекло, па само една лажица може да постигне слична количина на нитрати како еден цел плод.

Помалку пожелната страна на правот од цвекло

Но, од друга страна, се губи она што целото цвекло природно го содржи – влакна, кои се важни за варењето, здравјето на цревата и стабилното ниво на шеќер во крвта.

Затоа, експертите советуваат претпазливост при изборот на производ. Важно е да се изберат квалитетни додатоци кои се тестирани за чистота, бидејќи некои студии покажале присуство на траги од тешки метали како што се кадмиум и олово во одредени додатоци. Исто така, цвеклото не е за секого. Луѓето кои имаат проблеми со камења во бубрезите, низок крвен притисок или синдром на иритабилни црева треба да бидат внимателни и да се консултираат со лекар пред консумирање. Правот од цвекло можеби не е „природен Оземпик“, но сигурно има свое место во здравата исхрана. И судејќи според Марта Стјуарт, може да биде и прилично вкусен ритуал што го започнува денот како што треба.

Златото на инките – киноата, содржи големи количини на протеини, поради што може да се натпреварува со производите од животинско потекло. Токму затоа е и одличен избор за луѓето кои избегнуваат месо. Хемиските анализи на киноа семето покажуваат дека тоа е можеби единствен растителен, протеински извор кој ги содржи сите 9 есенцијални аминокиселини (кога зборуваме за есенцијални аминокиселини, тогаш подразбираме аминокиселини кои телото самостојно не може да ги произведе). Киноата се вбројува и помеѓу најдобрите протеински, растителни извори и во однос на количината на достапните протеини, па одредени видови содржат и над 20% протеини. Затоа, ако постите или сте вегетаријанец, не заборавајте да ја вклучите во вашата исхрана. Покрај ова, киноа семето содржи и сложени јаглехидрати, солидни количества на растителни влакна, малку маснотии и низа витамини.

Традиционалната медицина ја користи за лекување на гихт, тумори, хемороиди и ишијас. Полна е со витамини и аминокиселини кои го подобруваат метаболизмот, го чистат организмот и ја нормализираат неговата функција.

Придобивките од киноа

Киноата содржи големи количини на протеини, поради што може да се натпреварува со производите од животинско потекло. Богата е со витамини Е, Ц, калиум, разни минерали, аминокиселини и есенцијални масла.

Чајот од киноа исто така може да се користи за дезинфекција на устата и непцата, има смирувачки ефект и се користи за лекување на депресија и нервоза.

Ако имате кашлица или настинка, киноата е во состојба да ги ублажи овие симптоми.

Оваа билка се користи и како лаксатив и има моќ да лечи хроничен запек.

Народната медицина ја користи киноата и за лекување на заболувања на кожата, ревматизам, а поради високата содржина на калиум, има корисен ефект врз кардиоваскуларниот систем.

Еден оброк со киноа обезбедува околу 20% од дневните потреби за антиоксидативниот  витамин Е, кој во истражувањата се поврзува со намалениот ризик од коронарни срцеви заболувања, одредени малигни заболувања и од заболувања на очите. Минералот селен кој киноата го има во доволни количества, исто така поседува моќни анитоксидативни својства.
Киноата како кулинарско чудо

Вегетаријанците знаат за што зборуваме кога ќе кажеме дека киноата е вистинско кулинарско чудо. Ако се додаде во зелка, компири или друг зеленчук, ќе ја почувствувате полнотијата на вкусот.

Со неа можете да направите и целосен оброк во форма на салата.

Сварете си поголема количина која потоа можете да ја чувате во фрижидер и да подготвувате и солени и слатки варијанти.

На пример, оваа салата – оброк содржи една шолја сварена киноа, 3 полни лажици варен црвен грав, неколку потпечени шампињони, рукола, ротквици и листови од ротквици и прелив од таан, лимон и вода.

Наместо овој прелив можете да користите маслиново масло и сок од лимон или оцет балсамико.

Во слатка варијанта киноата можете да ја јадете во комбинација со лажица мед и сушени брусници.