бактерии – Арт кујна https://artkujna.mk Fri, 11 Sep 2026 13:25:39 +0000 mk-MK hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.1 https://artkujna.mk/wp-content/uploads/2021/11/cropped-LOGO-ART-KUJNA-32x32.gif бактерии – Арт кујна https://artkujna.mk 32 32 Што се крие во швајцарското сирење со дупчиња? Малку познатата страна на омилениот ементалер го привлекува вниманието на научниците https://artkujna.mk/shto-se-krie-vo-shvajczarskoto-sirene-so-dupchina-malku-poznatata-strana-na-omileniot-ementaler-go-privlekuva-vnimanieto-na-nauchniczite/ Fri, 11 Sep 2026 13:21:03 +0000 https://artkujna.mk/?p=46740 Необичниот микроорганизам кој е заслужен и за познатите дупки во сирењето, научниците го истражуваат поради можните ефекти врз воспалението и стареењето и потенцијалните пробиотички својства]]>

Едно од најпознатите швајцарски сирења содржи бактерија која со години го привлекува вниманието на научниците поради нејзините потенцијални пробиотички својства.

Станува збор за Propionibacterium freudenreichii, микроорганизам кој игра важна улога во производството на ементалерот и други сирења од швајцарски тип. Токму оваа бактерија е одговорна за создавањето на карактеристичните дупки во сирењето. При зреењето ги разградува млечните киселини и создава јаглероден диоксид, кој се собира во вид на меурчиња и подоцна ги формира дупките на сирењето.

Но, интересот за неа не е само поради сирењето. Истражувањата покажуваат дека одредени соеви на Propionibacterium freudenreichii имаат антиинфламаторни и други потенцијално корисни својства. Во научната литература се испитува и нејзиното влијание врз цревниот имунолошки систем, а некои истражувања се направени и врз животински модели.

Сепак, досегашните резултати не значат дека луѓето што јадат ементалер ќе живеат подолго. Дел од истражувањата на кои се повикуваат ваквите написи се однесуваат на лабораториски модели, а не на луѓе, па затоа од нив не може да се извлече заклучок дека јадењето швајцарско сирење ја зголемува долговечноста.

Бактеријата сепак е интересна од аспект на здравјето. Propionibacterium freudenreichii се користи во ферментирани млечни производи и е проучувана како потенцијален пробиотик. Научните трудови ја поврзуваат со можност за модулирање на воспалителните реакции, а се истражува и нејзиното влијание врз цревната бариера и имунолошкиот одговор.

Покрај бактериите, ементалерот има и други хранливи вредности. Како млечен производ, тој е извор на протеини, калциум, фосфор и витамин Б12. Сепак, содржи и масти и сол, па неговото место во исхраната зависи од вкупниот начин на исхрана и количината што се консумира.

Интересно е што бактеријата и самата има своја улога во вкусот на сирењето. При ферментацијата се создаваат пропионат и ацетат, соединенија кои придонесуваат за карактеристичниот, благо јаткаст вкус на швајцарските сирења, додека јаглеродниот диоксид ги создава познатите дупки.

Затоа, ементалерот навистина содржи микроорганизам со интересен биолошки потенцијал, но научно е прерано да се каже дека едно парче сирење може да ни обезбеди подолг живот. Она што досега е покажано е дека бактеријата заслужува понатамошно истражување поради нејзините потенцијални пробиотички и антиинфламаторни ефекти.

]]>
Зошто замрзнувањето на месото не го продолжува неговиот рок на траење како што мислите https://artkujna.mk/zoshto-zamrznuvaneto-na-mesoto-ne-go-prodolzhuva-negoviot-rok-na-traene-kako-shto-mislite/ Mon, 14 Jul 2025 09:31:06 +0000 https://artkujna.mk/?p=44931 Откријте што навистина се случува со бактериите и безбедноста на храната кога го замрзнувате месото на самото истекување на рокот на траење]]>

Со сите информации што треба да ги следиме на амбалажите на храната и информациите за хранливата вредност, всушност може да биде доста тешко да се снајдете по прашањето на основните факти на безбедноста на храната во кујната.

Едно прашање што често се поставува е дали замрзнувањето на месото го продолжува неговиот рок на траење.

Со други зборови, ако сте купиле пилешки гради за кои пишува дека им истекува рокот за пет дена, а потоа сте ги замрзнале на тој петти ден, дали сè уште имате уште неколку дена на располагање по одмрзнувањето или рокот на траење навистина е истечен? Ова прашање е доста важно бидејќи ако чекате предолго по одмрзнувањето на таков производ, месо или живина, неговиот квалитет и безбедност можат значително да се намалат.

Ова е затоа што бактериите што предизвикуваат расипување, како што се Pseudomonas, Lactobacillus и Enterococcus, кои ги сакаат ниските температури во фрижидерот, почнуваат да се размножуваат. Овие бактерии нема да ве разболат, но веројатно ќе го расипат вашето месо, предизвикувајќи непријатен мирис и вкус.

Некои видови патогени, или бактерии што предизвикуваат болести, како што е Листеријата, исто така можат добро да преживеат во фрижидер и можно е месото што сте го чувале предолго да стане небезбедно за вашето здравје. Во оваа ситуација, примарниот проблем не е труењето со храна, под услов месото да е доволно термички обработено по одмрзнувањето, туку проблемот со расипувањето на храната и нејзината несоодветност за јадење – истакнува Мартин Бакнаваџ, експерт за безбедност на храната на Универзитетот во Пенсилванија.

Не убива микроорганизми

Расипаното месо не само што е одвратно и непожелно, и поради мирисот во фрижидерот и поради можни проблеми со варењето, туку значи и трошење пари и храна. Затоа, дефинитивно е пожелно да се избегне такво сценарио, што не е тешко со соодветни информации за правилно замрзнување на храната. Температурата во замрзнувачот треба да биде поставена на -17°C или пониска, бидејќи таквата температура го спречува растот и репродукцијата на бактериите и другите организми.

Но, важно е да се знае дека не убива организми, туку само ги спречува да се размножуваат (и дополнително да го загрозат квалитетот и безбедноста на месото).

Во зависност од видот на замрзнатото месо и живина, најдобро е да се употреби во рок од 3 до 12 месеци од замрзнувањето, иако всушност може да остане сосема безбедно за јадење многу подолго. Замрзнувањето месо е корисно бидејќи нема да мора да фрлате пакување месо ако вашите планови за ручек или вечера се променети и немате време да го зготвите или испечете месото пред датумот на истекување. Ова, вели Бакнаваџ, е одличен начин да ја зачувате храната наместо да ја фрлате.

Замрзнувањето е корисно, но не е магичен куршум

Замрзнувањето не го враќа саатот назад кога станува збор за истекот на рокот. Да, замрзнувањето ќе го спречи растот на бактериите во месото и живината, но откако ќе го одмрзнете, растот ќе продолжи. Кога станува збор за производ што бил замрзнат во моментот кога истекувал неговиот рок на траење, ова размножување најверојатно веќе доста напреднало во месото (во превод, е на работ да се расипе) и нема да трае многу подолго отколку што би траело на денот кога сте го замрзнале – вели Дарин Детвилер, експерт за безбедност на храната и професор на Универзитетот Northeastern во Бостон.

Со други зборови, враќајќи се на претходно споменатите пилешки гради што сте ги купиле пет дена пред датумот на истекување и сте ги замрзнале петтиот ден, немате друга опција освен да ги користите и подготвите веднаш откако ќе ги одмрзнете.

Имено, размножувањето на бактериите ќе продолжи со секоја минута одмрзнување на месото и тоа многу брзо ќе се расипе.

Кога е месото расипано

Кога месото се расипува, веројатно ќе забележите промена во мирисот, изгледот и текстурата.

„Може да стане сивкасто, да се чувствува малку лигаво на допир, а мирисот може да биде доста силен“, вели Бакнаваџ, додавајќи дека овие знаци укажуваат дека производот повеќе не е безбеден за јадење. Меѓутоа, ако поради некоја причина не сте ги забележале овие знаци и сте го подготвиле и сте почнале да го јадете месото, веројатно ќе доживеете многу непријатен ужегнат вкус.

„Освен ако вашето месо не е всушност заразено со листерија (и не сте го обработиле доволно термички), веројатно нема да развиете инфекција или нешто слично. Сепак, бактериите што предизвикуваат расипување можат да произведат нуспроизводи што можат да го „вознемират“ вашиот стомак. На пример, бактериите Pseudomonas и Lactobacillus произведуваат несакани хемикалии како млечна киселина и водород сулфид кога им е дозволено да се размножуваат“, објаснува Бакнаваџ.

За да спречите расипување на одмрзнато месо и живина, ако ги замрзнете близу до нивниот рок на траење, најдобро е да ги користите веднаш откако ќе се одмрзнат, или најмногу во рок од еден ден. Ако сакате да бидете дополнително внимателни, експертот советува да го употребите во рок од два часа по одмрзнувањето.

Сакате да трае малку подолго? Згответе, па замрзнете

Но, експертите истакнуваат дека „да го употребите“ не мора да значи нужно да го јадете. Ако не ви се јаде месо тој ден, можете да го зготвите, а потоа да го ставите во фрижидер или да го замрзнете за да можете да го јадете кога ви одговара.

„Исто како замрзнувањето, готвењето или печењето е уште еден генијален начин да се продолжи рокот на траење на месото и живината, бидејќи високите температури ги убиваат бактериите. Важно е само внатрешната температура за време на термичката обработка да го достигне потребниот минимум за убивање на патогени, што е 60°C за црвено месо, 70°C за мелено месо и 75°C за живина. Можете да користите кујнски термометар за да бидете сигурни, бидејќи не можете да процените дали е постигната соодветната температура само со вид или мирис.

Исто така, ставајте го во фрижидер секое преостанато месо што сте го подготвиле во рок од два часа од готвењето или печењето. И ако не можете да го јадете во рок од три до четири дена, можете да го ставите во замрзнувач за да „купите“ малку повеќе време“, советува Детвилер.

]]>
Честа грешка при сечењето лубеница може да ве чини здравје https://artkujna.mk/chesta-greshka-pri-secheneto-lubenicza-mozhe-da-ve-chini-zdravje/ Wed, 25 Jun 2025 08:49:14 +0000 https://artkujna.mk/?p=44762 Додека стигне до масата, лубеницата може да биде контаминирана со разни процеси кои му погодуваат на развојот на опасни бактерии. Единствената ефикасна мерка што можете да ја преземете за да го намалите ризикот од труење со храна е да ја измиете лубеницата пред да почнете да ја сечете. Истото важи и за дињата.]]>

Лубеницата е овошје кое е синоним за лето: слатко, сочно и со светла боја, го крева расположението на секој пикник, скара или коктел забава. Сепак, за да се заштитите себеси и вашето семејство, како и вашите гости, од не толку пријатните последици од летната забава со ова освежително овошје – труење со храна, не прескокнувајте клучен чекор пред да ја исечете лубеницата на парчиња.

Обавезно измијте ја лубеницата пред да ја исечете! – предупредува д-р Дарин Детвилер, експерт за безбедност на храната и професор на Универзитетот Northeastern. Иако нешто вакво веројатно никогаш не ви паднало на памет, бидејќи дури и не ја јадете кората, кога ќе размислите за тоа, овој совет има многу смисла.

Кој сѐ ја допирал таа лубеница?

За разлика од бобинките, лубениците растат на земја, што ги изложува на сите видови загадувачи: прашина, нечистотија, валкана вода, несоодветен компост и така натаму. Откако ќе се соберат, тие можат да соберат уште повеќе загадувачи за време на складирањето, ракувањето и транспортот додека патуваат од нивата до продавницата, а потоа од продавницата до вашиот кујнски пулт. Додека ја купите вашата лубеница, откако внимателно ќе ја искуцкате за да се уверите дека е совршено слатка и сочна, неа ја допреле повеќе од десетина луѓе, од кои некои можеби имаат домашни миленици, можеби си ги чепкале носевите или отишле во тоалет претходно, сето тоа без да ги измијат рацете.

„Немате поим каде им биле рацете или што допреле пред да ја допрат лубеницата во која вие се спремате да уживате“, истакнува д-р Детвилер.

Салмонела, листерија, E. coli…

Потоа, кога ќе земете нож за да ја исечете, сечилото може да ги пренесе сите тие непријатни бактерии директно од кората до сочната пулпа внатре, а сите тие бактерии завршуваат во вашиот дигестивен тракт, вели д-р Детвилер.

Од салмонела до листерија до E. coli, овие бактерии можат сериозно да ве разболат. А ако се разболите, веројатно ќе имате класични симптоми на труење со храна како гадење, повраќање и дијареја, кои обично се појавуваат во рок од неколку часа до неколку дена по јадењето и траат приближно исто толку време. А поминувањето летни денови покрај WC школка сигурно не е нешто што го сакате на вашиот летен одмор.

Се јаде сирова

Според д-р Детвилер, начинот на кој обично ја подготвуваме лубеницата за сервирање и консумирање има и некои санитарни недостатоци.

За разлика од, да речеме, пченката, лубеницата се јаде сирова, па затоа потенцијалните патогени нема да бидат уништени со готвење или печење. Затоа, единствената ефикасна мерка што можете да ја преземете за да го намалите ризикот од труење со храна е да ја измиете лубеницата пред да почнете да ја сечете. Ова ќе ги отстрани потенцијалните загадувачи од кората пред да имаат шанса да стигнат до внатрешноста, односно до пулпата што ќе уживате јадејќи ја – советува д-р Детвилер.

Бидете уште повнимателни со дињата!

Имајте предвид дека овој совет не важи исклучиво за лубеницата.

Треба да преземете иста мерка кога консумирате диња. Всушност, бидете особено внимателни со дињата, со оглед на тоа што грубиот дел од нејзината кора е многу погоден за задржување на бактериите (за разлика од мазната кора на лубеницата), а треба да се измие уште потемелно пред консумирање – нагласува д-р Детвилер.

Тој исто така забележува дека, откако ќе ја измиете и исечете лубеницата или дињата, најдобро е веднаш да ја изедете или да ја ставите во фрижидер во рок од два часа, или дури и порано ако температурите на воздухот се високи. Ова ќе спречи овошјето да влезе во температурната „опасна зона“ помеѓу 5 и 60 °C, каде што бактериите се размножуваат многу брзо.

Чувајте ја исечената лубеница во сад за салата во фрижидер или на температура под 4 °C и изедете ја во рок од три до четири дена за да го ограничите растот на нови бактерии. Со овие совети, ќе можете без страв да уживате во парчиња или коцки лубеница и диња и да го поминете слободното време на позабавен и попријатен начин, наместо да повраќате.

]]>
Дали правилно ја миете зелената салата? Само плакнењето со вода не е доволно https://artkujna.mk/dali-pravilno-ja-miete-zelenata-salata-samo-plakneneto-so-voda-ne-e-dovolno/ Mon, 16 Jun 2025 12:52:17 +0000 https://artkujna.mk/?p=44646 Семејниот лекар д-р Дебора Ли истакнува дека само затоа што на пакувањето пишува дека салатата е измиена и подготвена за јадење, не значи дека е без бактерии и дека не треба да се измие пред консумирањето]]>

Експертите во Велика Британија предупредуваат за голем број зaболeни по консумирањето неизмиена зелена салата која е контаминирана со бактерии.

Нова студија покажала дека дури 17 проценти од луѓето во Велика Британија признаваат дека занемаруваат да ја мијат зелената салата, значително зголемувајќи го ризикот од инфекција со потенцијално смртоносни бактерии како што е листеријата.

Листеријата, бактерија која може да биде фатална, предизвикува висока температура, општа слабост и дијареа. Сепак, во некои случаи, може да доведе до развој на смртоносни состојби како што се менингитис или сепса.

Базен на патогени на листовите

Експертите за безбедност на храната спроведоа истражување кое ја поврза епидемијата на E. coli (STEC) што произведува шига токсин со разни готови сендвичи кои содржеле зелена салата. Сега тие предупредуваат дека е важно да се подигне свеста за бактериите што можат да се кријат во зелената салата, дури и оние спакувани со етикета на која пишува дека е измиена, со цел да се минимизира труењето со храна.

Листовите од зелена салата се чест извор на патогени, вклучувајќи норовирус, хепатитис А, криптоспоридиум, гиардија, токсоплазма, салмонела, E. coli, кампилобактер, јерсинија и листерија. Зелената салата се контаминира во практично секој чекор од процесот на производство, од контакт со почва и вода до ракување со зеленчукот, контакт со опрема или складирање – истакнува семејниот лекар д-р Дебора Ли, предупредувајќи дека сите зеленчуци, особено зелената салата, вклучително и оние што се веќе измиени, треба темелно да се измијат пред консумирање. Таа го смета ова за клучен чекор во подготовката на храната за да се намали инциденцата на гастроентеритис.

Измиена не значи „без бактерии“

Споменатата студија ги анализирала навиките за миење салати кај населението на Велика Британија и открила дека 60 проценти од нив биле свесни дека неизмиената зелена салата може да предизвика труење, додека 64 проценти од оние кои признале дека не ја миеле зелената салата рекле дека не мислат дека е потребно. Речиси осум проценти од испитаниците рекле дека користат само спакувана зелена салата која е означена како веќе измиена, но д-р Ли истакнува дека само затоа што на пакувањето пишува дека салатата е измиена и подготвена за јадење, не значи дека е без бактерии.

Салатата што е измиена пред пакувањето се мие со хлор, кој е средство за дезинфекција, а потоа се плакне со чиста вода. Иако ова убива повеќе од 90 проценти од бактериите, многу од нив сè уште остануваат на листовите – предупредува.

Не изгледа расипано, но…

Важно е да се напомене дека храната контаминирана со бактерии, како што е листерија, можеби не изгледа расипано и нема лош мирис, но сепак може да предизвика сериозни, а понекогаш и фатални инфекции. За многу луѓе, труењето со листерија се чувствува како грип, предизвикувајќи висока температура, болки во мускулите, треска, гадење и повраќање. Симптомите обично се повлекуваат по неколку дена, но листериозата кај некои луѓе може да биде и фатална.

Не е доволен млаз вода

Затоа е многу важно да се мие дури и веќе измиената зелена салата, бидејќи тоа ги зголемува шансите дека се отстранети сите преостанати патогени. За уште подобри резултати од миењето, секогаш сушете ги листовите од зелена салата пред да ги јадете, бидејќи влагата на нив може да го поттикне растот на бактерии и мувла, советува д-р Ли.

Студијата, исто така, открила дека повеќе од 70 проценти од луѓето веруваат дека плакнењето на зелената салата под млаз вода од чешма е доволно, а дека само 10 проценти користат раствор од вода и оцет за чистење на зелената салата. Лекарите нагласуваат дека не е доволно само да се храните здраво, туку е подеднакво важно да јадете безбедна храна.

Потенцијалните ризици од немиење на салатата се многу сериозни, и затоа треба да одвоиме време за подготовка на зеленчукот за консумирање, за да биде безбеден, дури и ако тоа го забавува процесот на подготовка на оброкот за некое време, советуваат авторите на студијата.

]]>
Правило од 5 секунди: Можете ли да го јадете она што ќе ви падне на подот? https://artkujna.mk/pravilo-od-5-sekundi-mozhete-li-da-go-jadete-ona-shto-ke-vi-padne-na-podot/ Tue, 29 Apr 2025 13:15:08 +0000 https://artkujna.mk/?p=44113 Правилото од пет секунди е мит. Храната се контаминира со бактерии веднаш, а не по пет секунди. Колку бактерии се пренесуваат зависи од контактната површина на храната со подот.]]>

Многумина од нас веруваат во стариот мит за таканареченото „правило од пет секунди“, но еден доктор ја откри валканата вистина зад овој вековен мит.

Д-р Карл Крушелнички ја поби заблудата според која храната која ни паднала на подот не е контаминирана ако се подигне во рок од 5 секунди од паѓањето. Тој објаснува дека храната што паѓа на земја или на масата не е секогаш безбедна за јадење бидејќи може веднаш да се контаминира со бактерии – а не само по пет секунди.

Еве што ни кажува науката.

Прво, повеќето бактерии се пренесуваат веднаш по контактот, а потоа тој број полека се зголемува. Второ, количината на пренесени бактерии зависи од блискоста на контактот – објаснил д-р Карл. Имено, правилото од пет секунди не важи кога се разгледува од научна перспектива за бактериите и заразните болести.

Значи, колкава е површината на храната што ја допира површината на масата или подот?

Од една страна,, имате влажна лубеница на тврда плочка, која создава многу добар контакт, додека од друга страна, имате нешто како јаболко кое слетува на бодликав тепих каде што има помала површина и помалку бактерии.
Меѓутоа, д-р Карл посочил и трет проблем: бактериите.

Тој објаснува дека повеќето бактерии не се негативци, туку само се мотаат наоколу и си ја вршат својата работа без никаква директна намера да ни наштетат. И покрај уверенијата дека повеќето бактерии се безопасни, тој предупредил за потенцијалните ризици од труење со храна. Според него, труењето со храна е реална опасност.
Салмонелата може да живее на површини до 32 часа, а некои истражувања покажале дека бактеријата може да преживее уште подолго, во зависност од условите.

За време на едно американско истражување од 2006 година, група научници нанеле штетна бактерија наречена salmonella typhimurium на плочка.

Потоа истражувачите користеле болоњска колбасица како храна за фаќање на салмонелата. Шокантно, повеќе од 99 проценти од бактериите биле пренесени за помалку од пет секунди.

]]>
Дали треба да го миете свежото пилешко месо? https://artkujna.mk/dali-treba-da-go-miete-svezhoto-pileshko-meso/ Wed, 23 Apr 2025 13:36:05 +0000 https://artkujna.mk/?p=44074 Миењето сирово пилешко го зголемува ризикот од ширење на штетни бактерии и предизвикување болести кои се пренесуваат преку храна.]]>


На сировото пилешко месо може да се најдат различни видови непријатни бактерии. Така, со оглед на тоа што никој не сака тие ужасни работи да му влезат во стомакот, се прашуваат дали сировото пилешко треба да се измие пред да се готви или пече. Едноставниот одговор е – НЕ.

Зошто миењето сирово пилешко е ризично?
Сировото пилешко и неговите сокови може да носат штетни бактерии како што се салмонела или кампилобактери. И двете може да предизвикаат труење со храна и непријатни симптоми (дијареа, болки во стомакот и повраќање) кои обично следуваат.

Иако можеби звучи контраинтуитивно, миењето сирово пилешко за да се отстранат бактериите може да ги зголеми шансите за заболување.

Причината е што само прскањето од пилешкото и водата е проблематично.

Кога го плакнете сировото пилешко, водата ги собира соковите од пилешкото и сите бактерии во него. Можете да го контаминирате вашиот мијалник, работните површини, приборот за јадење, храната и се друго во зоната на прскање, објаснува регистрираната диететичарка Бет Червони.

Плус, НЕМА ПОТРЕБА да го миете пилешкото пред да го претворите во оброк. Готвење или печење пилешко на соодветна внатрешна температура – ​​173,9℃ – ги убива сите бактерии на пилешкото.

„Секоја загриженост што може да ја имате за бактериите исчезнуваат пред пилешкото да стигне до вашата чинија“, додава таа.

Дали постојат безбедни начини за чистење на пилешкото?
Ако сте решени да ја намалите количината на сокови од сирово пилешко пред да готвите или печете, можете нежно да ја тапкате живината со хартиена салфета. Овој метод сè уште бара претпазливост за да се избегне вкрстена контаминација, вклучувајќи:

правилно фрлање на салфетата (професионален совет: корпата за отпадоци треба да биде отворена за да не треба да ја допирате рачката или да ја влечете за да ја отворите)
чистење и дезинфекција на сите површини и додатоци кои би можеле да дојдат во допир со сировото пилешко или неговите сокови (ако се двоумите дали нешто треба да се исчисти, означете го за чистење)
миење раце веднаш по ракувањето со пилешкото
Никогаш не користете сапуни или детергенти, бидејќи хемикалиите може да го направат пилешкото небезбедно за јадење.

Дали пилешкото треба да се натопи во солена вода?
Оставањето сирово пилешко или друго месо да стои во солена вода е личен избор и нема никаква цел кога станува збор за безбедноста на храната, наведува U.S. Department of Agriculture (USDA).

Но, ако го правите тоа, USDA ги препорачува следните чекори за да се избегне ширење на бактериите:

Внимателно истурете ја течноста за натопување; не ја употребувајте повторно.
Измијте го садот што го користевте за натопување или дезинфицирајте го во машина за миење садови.
Исчистете го и дезинфицирајте го мијалникот и сите површини што дошле во контакт со пилешкото или со течноста за натопување
Чувајте го пилешкото во фрижидер додека кисне

Други совети за ракување со сирово пилешко

Червони има уште неколку совети кои можат да помогнат да се ограничи ширењето на штетни бактерии кога работите со сирово пилешко во кујната:

Секогаш чувајте сирово пилешко или друго месо на најниската полица од вашиот замрзнувач или фрижидер; На овој начин, ниту еден од соковите што потенцијално би можеле да носат бактерии не може да истече од пакувањето на друга храна.
Користете специјална даска за сечење сирово пилешко; избегнувајте да го користите за друга храна за да го ограничите потенцијалното ширење на бактерии преку вкрстена контаминација
Исчистете ги и дезинфицирајте ги сите површини или прибор што би можеле да дојдат во контакт со сировата живина или нејзините сокови за време на подготовката на храната – ова го вклучува и мијалникот.
Кога готвите или печете пилешко, користете термометар за месо за да бидете сигурни дека месото е печено на 73,9℃; проверете ја температурата на најдебелиот дел од месото бидејќи најбавно се готви или пече; Конзумирањето недоволно варено или печено пилешко (или кое било месо) го зголемува ризикот од болести предизвикани од храна.

Пилешкото е одличен извор на протеини и хранлив избор на оброци. За да ги искористите овие придобивки наместо да добиете труење со храна, внимавајте со пилешкото во кујната и проверете дали е целосно сварено или испечено пред да го јадете, предупредува Червони.

]]>
Дали цедењето сокови е добро за цревата? https://artkujna.mk/dali-czedeneto-sokovi-e-dobro-za-czrevata/ Wed, 05 Feb 2025 13:03:13 +0000 https://artkujna.mk/?p=43056 Цедењето сокови, промовирано поради неговите детоксикациски ефекти, е популарен тренд на исхрана. Иако обезбедува витамини и антиоксиданти, му недостасуваат нерастворливи влакна, кои се клучни за здравје на цревниот микробиом.]]>


Во една неодамнешна студија објавена во списанието Nutrients, истражувачите од Универзитетот Нортвестерн во САД и Универзитетот Сан Рафаеле во Италија истражувале како краткорочното цедење на овошје и зеленчук влијае на составот на цревата и оралната микробиота.

Многу луѓе оброците ги заменуваат со сокови, верувајќи дека тие го детоксифицираат телото.

Но, дали овој тренд може да му наштети на вашето стомачно и орално здравје?

Современата исхрана, богата со шеќер и преработена храна и мал процент на влакна, е поврзана со хронични болести како што се дебелината, дијабетесот и кардиоваскуларни нарушувања.

Цревниот и оралниот микробиом играат витална улога во метаболизмот, имунитетот и целокупното здравје, а изборот на исхрана значително влијае на составот на микробите.

Цедењето сокови, промовирано поради неговите детоксикациски ефекти, е популарен тренд на исхрана. Иако обезбедува витамини и антиоксиданти, му недостасуваат нерастворливи влакна, кои се клучни за здравје на цревниот микробиом.

Студиите сугерираат дека намалувањето на влакна ги менува цревните бактерии, што доведува до метаболички и имунолошки нерамнотежи. Дополнително, високиот внес на шеќер од соковите може да го поттикне растот на про-воспалителни бактерии.

Иако претходните истражувања се фокусирале на влијанието на целото овошје и зеленчук врз микробиомот, специфичните ефекти од цедењето сок остануваат нејасни. Разбирањето на овие ефекти е од суштинско значење, бидејќи многу луѓе сметаат дека сокот е алтернатива за целото овошје.

За студијата

Оваа студија регрутирала 14 учесници на возраст од 18 до 35 години со индекс на телесна маса (БМИ) помеѓу 18,5 и 30 кг/м². Тие биле по случаен избор распределени во една од трите диететски интервенции во текот на три дена: (1) исхрана само со сок, (2) сок плус редовна исхрана и (3) исхрана со храна на растителна база. Студијата била следена три недели.

Пред интервенцијата, сите учесници се придржувале на тридневна елиминациска исхрана која се состои од органско овошје, зеленчук, житарки без глутен и јајца, додека избегнувале преработена храна, млечни производи, кофеин и алкохол.

Примероците од микробиомот (плунка, столица и брис од внатрешната страна на образите) биле собрани на почетокот, по елиминациската диета, веднаш по интервенцијата и 14 дена подоцна.

Резултати од студијата

Елиминациската диета значително го променила микробиомот на плунката, намалувајќи ја бактеријата Firmicutes и зголемувајќи ја Proteobacteria, што укажува на раните микробни промени како одговор на промените во исхраната.

Сепак, микробиомот на образите не покажал значителни промени како одговор на елиминациската диета. Во оваа фаза не биле забележани значајни промени во цревната микробиота, иако имало тренд на зголемување на Firmicutes, кои се поврзани со корисни ефекти врз здравјето на цревата.

По тридневната интервенција, оралниот микробиом покажал изразени промени, особено кај учесниците кои биле на диета која ги исклучила соковите. Забележано е значително зголемување на Proteobacteria и намалување на Firmicutes, што укажува на поместување кон микробиолошки состав поврзан со воспаление. Овие промени биле предизвикани од специфични семејства на бактерии како Comamonadaceae, Aerococcaceae и Flavobacteriaceae.

Групата сок плус храна покажала слични, иако помалку изразени трендови. Исхраната од целокупна храна на растителна основа ги намалила бактериоидите и фирмикутите, но ги зголемила фузобактериите и протеобактериите, најверојатно поради високата содржина на јаглени хидрати и шеќери и покрај високата содржина на влакна.

Микробните семејства поврзани со воспаление, вклучувајќи ги Comamonadaceae, Aerococcaceae, Burkholderiaceae и Flavobacteriaceae, покажале зголемено релативно изобилство во групите за исхрана на сокови. Спротивно на тоа, Veillonellaceae, која игра улога во производството на нитрити и оралното здравје, била намалена во изобилство. Овие обрасци сугерираат дека исхраната богата со сок може да промовира бактериски промени поврзани со заболување на непцата и системско воспаление.

Во цревната микробиота, целокупниот состав останал релативно стабилен за време на диететските интервенции, иако биле забележани трендови. Диетата која ги исклучувала соковите довела до зголемување на бројот на Porphiromonadaceae, Rikenellaceae и Alcaligenaceae, таксони поврзани со интестинална пропустливост и воспаление.
Додека некои студии сугерираат потенцијални врски помеѓу овие бактериски семејства и воспалителни состојби, когнитивните здравствени ефекти остануваат шпекулативни и не биле во фокусот на оваа студија. Исхраната со сок и храна, исто така, ги зголемила нивоата на Porphiromonadaceae и Erysipelotrichaceae, кои се поврзани со воспалителни состојби во некои студии, иако клиничкото значење на овие промени останува нејасно.

Значајно е дека овие микробни промени не опстојувале повеќе од 14 дена по интервенцијата, бидејќи микробниот состав се вратил на основното ниво. Ова сугерира дека, иако краткорочните промени во исхраната може да предизвикаат минливи микробни промени, долгорочните влијанија остануваат неизвесни и бараат дополнителни истражувања.

Исхраната на растителна основа со цела храна имала помало влијание врз цревната микробиота, иако ги зголемила корисните бактерии кои ферментираат влакна.

Faecalibacterium prausnitzii, бактерија која произведува бутират и е поврзана со здравјето на цревата, се зголемила во релативно изобилство по елиминациската диета, но останала стабилна по интервентната диета.

Bacteroides uniformis, кој го промовира варењето на влакната и имунолошкиот баланс, исто така покажал зголемување. Овие наоди сугерираат дека елиминациската диета имала потенцијални придобивки со зголемување на бактериите што ги разградуваат влакната, кои се поврзани со здравјето на цревата.

Генерално, исхраната која содржи сок предизвикала најизразени промени, особено во оралниот микробиом. Диетата со сок и храна имала умерени ефекти, додека целата диета базирана на храна покажала најмало нарушување, што сугерира дека присуството на влакна ги ублажува негативните микробни промени.

Заклучок

Да резимираме, краткотрајното цедење на овошје и зеленчук го менува оралниот микробиом, фаворизирајќи ги проинфламаторните бактериски таксони и намалувајќи ги корисните бактериски видови.

Во цревниот микробиом, диетата која ги исклучувала соковите довела до микробни промени поврзани со зголемена интестинална пропустливост и воспаление, иако овие промени биле помалку изразени отколку во усната шуплина.

Диетата со сок и храна резултирала со умерени промени, додека целата диета базирана на храна покажала најмало влијание.

Елиминациската диета имала потенцијални придобивки со зголемување на бактериите што ги разградуваат влакната, кои се поврзани со здравјето на цревата.

Овие наоди сугерираат дека додека сокот обезбедува хранливи материи, неговата ниска содржина на влакна и високата содржина на шеќер може негативно да влијаат на микробиолошката рамнотежа.

Ако често го започнувате утрото со сок, размислете да го комбинирате со целосна храна за да го намалите ризикот од микробна нерамнотежа. Исхраната богата со сок, особено без влакна, може да придонесе за микробни промени поврзани со воспаление.

]]>
Како да препознаете дали конзервираната храна е расипана? Спречете труење, во лето е многу често https://artkujna.mk/kako-da-prepoznaete-dali-konzerviranata-hrana-e-rasipana-sprechete-truene-vo-leto-e-mnogu-chesto/ Thu, 27 Jul 2023 12:13:29 +0000 https://artkujna.mk/?p=34871 Ако конзервите не ги чувате во фрижидер, а можеби се и оштетени, секако мора да водите сметка дали се во добра состојба и добро да размислите дали ќе ги консумирате.]]>

Постојано се зборува дека конзервираната храна е квалитетна како и свежата и дека ѝ е предност тоа што има подолг рок на траење од свежата храна, па затоа се очекува секој од нас да има барем една конзерва грав, пченка, риба, компот, сок или пиво. Сепак, со конзервираната храна треба да се внимава, особено во лето, кога температурата во становите се искачува до 30 степени, а конзервираните производи се чуваат во шпајз или во кујнскиот шкаф, а не во фрижидер.

Затоа, пред консумирање на конзервирана храна, потребно е да се преземат чекори кои ќе ви укажат дали е погодна за јадење. Дополнително, овие чекори можат да не спасат од труење кое е опасно по живот, а предизвикано од бактеријата Clostridium botulinum, која е најчест извор на ботулизам (тежок облик на труење). Не сакаме да ве плашиме, но оваа бактерија навистина не е шега, бидејќи само мали количини храна на рацете може да биде многу опасно.

Па што да се прави?! Прво, важно е да се измие надворешноста на конзервата. Само сетете се низ колку раце поминала и каде била пред да заврши во вашите раце, во вашата корпа и во вашата кујна. Ако е лименка, тогаш особено добро измијте го отварачот и местото каде што ќе ги ставите усните да го испиете омилениот пијалок, на пример, леденото кафе. Ова е важно затоа што при отворање на капакот или отворачот за конзерви, бактериите и другите нечистотии влегуваат во храната или пијалакот и ги консумираме без да го сфатиме тоа.
Сепак, не е доволно само да ги измиете лименките и конзервите, подеднакво е важно добро да ги исушите, а тоа најдобро се прави со кујнска хартија што ќе ја фрлите, наместо со кујнска крпа што ќе ја користите и за други работи во текот на денот и така ќе ги префрлите сите бактерии и нечистотии и на работната површина и можеби и на друга храна и на вашите раце.

Доколку имате оштетена лименка во оставата, која нема отворач или е на некои места вдлабната, најдобро е да не ја користите. Ова особено се однесува на оние лименки за кои знаете дека се во вашата остава долго време. Кај ваквите лименки постои поголема опасност од преоѓање на хемикалиите кои се дел од заштитниот слој на лименката, таканаречен бисфенол А (БПА) во храната. Нивното штетно дејство влијае на хормоните и исто така не е шега.

На крајот, кога ќе ги измиете и исушите лименките и конзервите, отворете ги и добро мириснете. Најмалиот сомнеж дека храната од таквото пакување не мириса како што би очекувале дека треба да мириса, нека биде доволно добар знак да ја фрлите за да не се отруете. Доколку е добра и не ја користите веднаш, префрлете ја конзервираната храна во стаклен или пластичен сад и задолжително чувајте ја во фрижидер.

]]>
Што се случува ако јадете јагоди кои не се добро измиени? https://artkujna.mk/shto-se-sluchuva-ako-jadete-jagodi-koi-ne-se-dobro-izmieni/ Wed, 14 Jun 2023 12:26:48 +0000 https://artkujna.mk/?p=34197 Дознајте што се случува ако јадете неизмиени јагоди и какви компликации може да настанат во организмот.]]>

Дали сте сигурни дека добро ги измивте јагодите пред да ги јадете? Овие бобинки со деликатна структура не се лесни за чистење, особено ако се малку позрели, бидејќи лесно се претвораат во каша. Затоа и не е чудно што многу луѓе едноставно ги мијат лежерно во вода, мислејќи дека ништо лошо не може да им се случи ако на нив остане малку земја.

Сепак, експертите не мислат така…
Нутриционистката Ана Макарова предупредила дека консумирањето неизмиени јагоди доведува до ризик од добивање на акутна цревна инфекција со знаци на воспаление на тенкото црево – кампилобактериоза. Експертката додала дека симптомите на оваа болест се: дијареа, болки во стомакот, треска, главоболка, гадење и повраќање. Според неа, токму водата влијае на намалување на концентрацијата на штетните материи во овошјето.

Кога се појавуваат првите симптоми?

Ако сте јаделе јагоди кои не биле добро измиени, првите симптоми обично се појавуваат 2-5 дена по инфекцијата со бактерии, а можно е тоа да се случи и во период од 1-10 дена. Докторката открила и дека симптомите обично траат 3-6 дена.

Кампилобактериозата е заразна болест предизвикана од бактерии од родот „campylobacter“ и еден од факторите на ризик за оваа болест е кога, на пример, се консумираат јагоди кои не се добро измиени. Затоа, за да се намали ризикот и да се зачува структурата на овошјето, лекарот советува пред јадење накратко да ги потопите во вода.

Д-р Ана предупредила и на „домашните лекови за миење“ на храната, како натопување во течен детергент, сода и оцет, кои не се безбедни за здравјето, пишува Мондо.

]]>
Дали можете да ја изедете храната што ви паднала на подот? https://artkujna.mk/%d0%b4%d0%b0%d0%bb%d0%b8-%d0%bc%d0%be%d0%b6%d0%b5%d1%82%d0%b5-%d0%b4%d0%b0-%d1%98%d0%b0-%d0%b8%d0%b7%d0%b5%d0%b4%d0%b5%d1%82%d0%b5-%d1%85%d1%80%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d1%88%d1%82%d0%be-%d0%b2/ Mon, 08 Aug 2022 11:17:30 +0000 https://artkujna.mk/?p=29838 Што вели науката, дали пет секунди се доволно време за да се загади парче храна со вируси и бактерии? Дали сепак може да се јаде оваа храна?]]>

На повеќето луѓе им е познато ова правило – доволно е храната да биде 5 секунди на подот за да се зарази со бактерии и вируси. Мажите особено го следат ова правило, додека жените почесто си дозволуваат да ја изедат храната што им паднала на подот.

Но, што навистина вели науката за овој проблем? Дали пет секунди навистина се доволно време да се загади парче храна со вируси и бактерии? Дали сепак може да се јаде оваа храна?

Професорот по храна Пол Досон спровел истражување во 2007 година на оваа тема. Но, можеле да го прочитаат само претплатниците на Journal of Applied Microbiology, а резултатите не ѝ биле познати на пошироката јавност.

Сакале да знаат колку бактерии влегуваат во храната за толку кратко време. Тие ставиле бактерија салмонела на плочките, тепихот и паркетот. Пет минути подоцна фрлиле парче леб и мортадела на пет, 30 и 60 секунди. Потоа ја измериле количината на бактерии на храната. Истата постапка ја повторувале на секои два, четири, осум и 24 часа.

Се испоставило дека воопшто не е важно колку долго храната била на подот. Поважно од тоа било колку бактерии имало на таа површина, а тоа со текот на времето се зголемувало како што бактериите се размножувале, пишува CNN.

Видот на подот е исто така важен. Ако вашата храна падне на тепих, ќе собере помалку бактерии отколку ако падне на плочки или на паркет. Кога ставиле салмонела на тепих, само 1 процент од бактериите се префрлиле во храната. Но, ако храната била на плочки или на дрво, 48 до 70 проценти од бактериите се префрлале во неа.

Дали сепак може да се јаде?

До речиси идентични резултати дошло и минатогодишното истражување на Универзитетот Астон во Велика Британија. Во своето истражување, тие откриле дали луѓето смеат да ја јадат храната што им паднала.

Од безбедносна гледна точка, ако имате милиони бактерии на површината, доволни се само 0,1 процент од бактериите за да ве заразат. Некои видови бактерии се шират многу брзо и потребна е само многу мала количина за да се разболите. На пример, само 10 клетки од високо вирулентна форма на E.coli се доволни за да предизвикаат тешка болест, па дури и смрт кај луѓе со намален имунитет. Но, шансата оваа бактерија да се најде на повеќето површини е многу мала.

Не е важно само дали храната паднала на подот, посочуваат експертите, туку се важни и другите посредници- преносни средства како што се кујнските површини, сировата храна и нашите раце и кожа. Затоа е важно површините во кујната каде што се користи сирова храна секогаш да бидат темелно исчистени и често и темелно да ги миете рацете. Внимавајте и на кашлањето и кивањето.

Накусо, следниот пат кога храната ќе ви падне на под – можете да ја јадете. Веројатноста дека ќе се разболите е речиси никаква, но сепак, не е исклучена.

]]>