Бананите, како и другите овошја, имаат етикети кои повеќето луѓе не ги гледаат или не знаат што значат. Доколку спаѓате во таа група, во оваа статија дознајте што значат тие налепници. Постојат три различни шифри, а броевите идентификуваат дали овошјето е одгледано конвенционално, органски или е генетски модифицирано.

Живееме во време кога сме опкружени со разни отрови. Тие се дури и во храната што ја консумираме. Но, постојат начини да ги избегнете…

Кога купувате увозно овошје, внимавајте на бројките на налепниците.

Налепници на бананите
Декларациите првенствено се однесуваат на овошје увезено од странство, а ова е значењето на тие броеви:

Налепница со четири броја

Ако овошјето има декларација со четири броеви кои почнуваат со бројот 3 или 4, тоа значи дека се одгледувало со вештачки ѓубрива, односно според земјоделски правила кои важат во последните 50 години. На пример, ваквите лимони се означени со 4033, додека бананите се нумерирани со 4011.

Налепница со пет броеви

Ако на овошјето нема четири броја, туку пет – од кои првиот број е 9, тоа значи дека плодот е органски одгледан. Ваквата декларација гарантира дека плодот се одгледувал без ѓубрива и пестициди. На пример, органски одгледаните банани го носат бројот 94011.

Првиот број на декларацијата е 8

Ова е можеби најважната декларација и претставува овошје кое е генетски модифицирано, а се препознава по петте броја, од кои првиот секогаш е цифрата 8. Ваквите банани го имаат бројот 84011.

Банани за здравје
Бананите се полни со влакна, витамини, протеини и минерали. Поради своите енергични и хранливи состојки, заслужено го освои првото место меѓу овошјето и треба да биде на дневното мени на секој човек, без разлика на возраста. Сепак, внимавајте на налепниците.

Повеќето од нас речиси и не размислуваме за здравјето на белите дробови сè додека не добиеме настинка или грип и не почнеме да кашламе и да имаме тешкотии со дишењето. Или кога трчаме по автобус, сфаќаме колку се важни нашите бели дробови за секое движење и здив што го земаме. Без нив во полна сила, би ни било тешко да издржиме напорен тренинг или да одржиме јавен говор.

Покрај избегнувањето на пушењето и поминувањето време на свеж воздух, еден начин да им помогнете е правилната исхрана. Одредени намирници содржат хранливи материи кои го поддржуваат здравјето на респираторниот систем, а бананите се меѓу најистакнатите.

Имено, тие се богат извор на калиум и магнезиум, два минерали клучни за функцијата на белите дробови.

Банана со средна големина (приближно 118 грама) има околу 422 мг калиум и речиси 32 мг магнезиум. За споредба, според упатствата на Европскиот орган за безбедност на храната (EFSA), препорачаниот дневен внес на калиум за возрасни е 3.500 мг, додека за доилки препорачаниот внес е малку поголем, 4.000 мг дневно. Значи, една банана веќе нè доближува значително до овие вредности.

Зошто овие минерали се толку важни за белите дробови?

Научните истражувања покажуваат дека калиумот може да го намали ризикот од рак на белите дробови. Преглед објавен во 2021 година во списанието Translational Lung Cancer Research покажа дека жените кои консумирале повеќе калиум имале помала веројатност да ја развијат болеста. Сепак, нагласено е дека претерувањето нема ист ефект. Имено, превисоките нивоа на калиум дури можат да ја намалат и заштитата. Објаснувањето делумно лежи во улогата на калиумот во зајакнувањето на Т-клетките, кои, под поволни услови, можат да го спречат ширењето на клетките на ракот.

Калиумот е поврзан и со хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ). Според анализа од 2022 година објавена во BMC Emergency Medicine, недостатокот на калиум е чест кај пациенти со ХОББ – бил забележан кај приближно 20 проценти од анкетираните. Покрај овој минерал, друг важен е магнезиумот. Освен што придонесува за здравјето на мускулите, може да ги намали воспалителните процеси во белите дробови.

Во една студија од 2021 година, луѓето со ХОББ земале 300 мг магнезиум цитрат дневно во текот на шест месеци. Иако капацитетот на белите дробови не се променил значително, нивото на воспаление се намалило, што укажува дека магнезиумот може да го олесни дишењето. Дополнителна потврда дојде во 2024 година во списанието „Scientific Reports“, каде што научниците заклучиле дека магнезиумот може да го намали ризикот од ХОББ токму благодарение на неговата улога во зајакнувањето на мускулите и намалувањето на воспалението.

Со други зборови, бананата не е само практична и вкусна ужина, туку и одличен сојузник за здрави бели дробови.

Иако бананата може да изгледа како одличен избор за појадок кога брзате некаде, некои експерти укажуваат на несаканите ефекти од јадење банана на празен стомак.

Еве што велат тие.
Бананата е одличен извор на витамин Б6, иако не е поврзана со витамин Ц. Бананата со средна големина обезбедува 10% од препорачаниот дневен внес на витамин Ц. Таа е еден од најдобрите извори на калиум и нејзината содржина на влакна може да го помогне варењето и да спречи гастроинтестинални проблеми. Што е најважно, бананите содржат три природни шеќери – сахароза, фруктоза и гликоза, кои обезбедуваат извор на енергија без маснотии и холестерол.

Иако бананата има добра репутација во областа на здравјето и исхраната, таа се состои од 25% шеќер. Иако шеќерите се природни, во комбинација со умерено киселата природа на бананите, тие брзо ќе ви го зголемат шеќерот, што ќе резултира со пад околу средината на утрото. Така ќе се чувствувате повеќе уморни и гладни, а бананата ќе направи повеќе штета отколку корист. Зголемувањето на шеќерот исто така може да предизвика желба, што ве прави поподложни на прејадување.

Тоа не значи дека треба ги отфрлите бананите, сепак тие се сепак здрави и корисни за организмот. Но, потребни ви се здрави масти и други макронутриенти за да ја надополнат бананата, за да имате доволно енергија за да го поминете денот и нивото на шеќер и киселина во крвта да се вратат во нормала. Само треба да внимавате да го споите ова овошје со нешто друго, како на пример, со чаша млеко, со путер од кикирики или со варено јајце.

Затоа е најдобро да ги комбинирате со други видови намирници. Добри се во комбинација со чиа семе, боровинки, бадемово млеко, цели житарки, додека можеби најздравиот избор е лебот направен од банани!

Едноставно, најдобро е да ги комбинирате со друга храна и да ги јадете во вистинско време за да го избегнете несаканиот ефект на замор од шеќерите.

Киселините се симптом на болест на дигестивниот систем или несоодветна исхрана која е придружена со непријатно чувство на печење и болка зад градната коска. За среќа, има олеснување и за неа, а тоа доаѓа во форма на овие намирници.

Чај од ѓумбир
Исчистеното и исечкано парче ѓумбир (со големина на палец) сварете го во вода, оставете да отстои околу десет минути, па испијте го. Овој напиток е ефикасен против разни видови воспаленија, а ќе ги смири и киселините.

Банани
Ако почувствувате симптоми на киселина, јадете банана. Ова тропско овошје содржи минимални количества киселини, со што го штити и смирува надразнетиот стомак.

Бадемово млеко
Оваа здрава алтернатива на класичното кравјо или козјо млеко помага да се неутрализираат стомачните киселини. Направете смути со бадемово млеко и задолжително додадете јагоди, банани и спанаќ.

Овесни снегулки
Вознемирениот стомак сака храна богата со диетални влакна, како овесните снегулки. Започнете го утрото со чинија житарки кои ќе ви дадат енергија за тој ден и ќе ја угасат евентуалната болка.

Морач
Во топла вода додадете две лажици семки од морач. Оставете да отстои половина час, зачинете со мед и испијте. Никогаш повеќе нема да знаете за киселини.

Кефир и алое вера
Помешајте една лажица сок од алое вера со кефир и изедете го за појадок. Ова е одлична комбинација која го смирува дигестивниот систем, а воедно е и доста вкусна.

Зелен лиснат зеленчук
Тешко е да погрешите со зеленчукот. Јадете повеќе зелен лиснат зеленчук како брокула, шпаргла, целер и карфиол, кои содржат малку киселини и добри се во борбата против киселини.

Појадок кој ќе го сака целото семејство, но внимавајте на потенцијалните алергени.

Овој рецепт ќе му се допадне на целото семејство, а таканаречените „бананачинки“ се одлична вкусна и поздрава варијанта која можете да им ја нудите дури и секојдневно и на вашите деца.

Состојки:

2-3 мали, зрели банани
3 јајца
150 гр брашно од бадем или овес
1 лажица чиа семе – по желба

Начин на подготовка:

Изгмечете ги бананите со вилушка. Измешајте ги јајцата и бананите, можете да користите и миксер.
Додадете брашно по желба и продолжете со мешањето додека не добиете изедначена смеса. Додадете чиа семе по желба и повеќе брашно ако смесата е премногу ретка.
Печете ги палачинките во тавче на средна топлина, на кокосово масло или путер. После секоја палачинка мачкајте ја тавата со путер или со кокосово масло.

Секоја палачинка е околу 2 лажици смеса. Распоредете ги на тавата со лажица, па превртете ги кога ќе престанат да се лепат. Направете ги палачинките помали, бидејќи ако ги размачкате на тавата и ги направите големи и тенки, ќе почнат да се одвојуваат.

Пред да каснете јаболко или да додадете бобинки во овесната каша, сигурно ќе ги измиете.

Кога станува збор за бананите, најчесто го прескокнуваме тој чекор, сметајќи дека нивната кора е доволна заштита.

Меѓутоа, трендот на Тик-Ток сугерира дека бананите треба да се мијат по купувањето.

Авторите на видеото тврдат дека овошните мушички ги несат јајцата на кората од банана, што може да предизвика роеви во вашата кујна.

Имено, овошните мушички можат брзо да го преплават просторот доколку најдат соодветни услови.

Бананите се особено привлечни бидејќи често ги чуваме надвор од фрижидер, каде што мушичките полесно доаѓаат до нив, објаснил д-р Дејвид Ловенштајн од Универзитетот во Мичиген за SELF Magazine, веб-страница за здравје, фитнес и убавина.

Исто така, важно е и тоа што бананите брзо созреваат, привлекувајќи ги штетниците побрзо од другите видови овошје. Женските овошни мушички можат да снесат до 500 јајца на кората, а ларвите брзо се развиваат во возрасни мушички.

Иако не се сите банани заразени со јајца, присуството на мушички во одделот за овошје може да биде знак дека јајцата се веќе снесени. Јајцата и ларвите се наоѓаат на кората, па затоа не е опасно да се консумира банана – освен ако лушпата не е оштетена.
Дали миењето на бананите е решение?

Може да помогне, но обично не е потребно, вели Ловенштајн. Миењето ги отстранува јајцата, но овошните мушички не се развиваат толку брзо за повеќето банани заразени со јајца да станат проблем во рок од неколку дена колку што обично трае консумирањето.

Сепак, се препорачува бананите да се јадат пред да почнат да гнијат бидејќи на ларвите им треба влажна материја во процесот на распаѓање за да растат.

За да се спречат роеви во кујната, клучно е одржувањето на чистотата – редовно чистење, отстранување на остатоците од храна и грижа за скриените места, како што се фрижидерот, мијалникот и кујнските плакари.

Ако мушичките продолжат да предизвикуваат проблеми, можеби овошјето не е единствената причина. Често проблем е влагата во одводите, остатоци под машината за миење садови или заборавени компири во оставата.

За брза контрола, можете да поставите чинија со вино или јаболков оцет за да привлечете мушички и да го исчистите воздухот во кујната.

Ако сте љубители на банани, треба да знаете и кои банани, односно, во која состојба е најдобро да

ги јадете, дали кога се позрели или пак кога се позелени.

Затоа, добро е да знаете дека колку што стојат подолго бананите, ензимите почнуваат да го

претвораат скробот во шеќер.

Иако скробот сам по себе не е благ, со стоење на воздух станува па затоа и бананата која е позрела

е воедно и полесно сварлива, но и поблага.

Неодамна, една јапонска студија открила нешто фасцинантно – имено, со стареењето и со

созревањето, бананите произведуваат повеќе антиоксиданти од бананите кои се свежи.

Го знаете ли оние темни точки на постарите банани? Токму тие се заслужни за настанување на

факторот на некроза на туморите, супстанција која ја сузбива појавата на туморни клетки.

И нека не ве загрижува бојата на бананата – колку е постара, толку е подобар природен лек.

Освен тоа, зрелата банана е и до 8 пати поефективна во јакнењето на имунолошкиот систем од

помалку зрелата банана.

Значи, која банана е најдобра: Онаа која е најзрела.

И совет плус за лицата кои боледуваат од дијабетес тип 2.

Имено, за нив, зрелите банани со висок процент на шеќер се полош избор, но затоа можат да се

комбинираат со бадемов путер.

На тој начин маснотиите од путерот го забавуваат пребрзото разградување на шеќерот во крвта.

Колку и да го сакаме лебот од банана и паметното искористување на презрелите банани, понекогаш само сакаме да изедеме совршено зрела банана, без никаква обработка, за ужина или како додаток во житарки за појадок, па се разочаруваме кога ќе видиме дека плодовите во корпата за овошје наеднаш потемнеле и станале непривлечно кафеави. За среќа, сè уште постојат начини кои потенцијално можат да го забават потемнувањето на бананите.

Најчесто кога купувате банани ги ставате во пластична кеса за да ги измерите, но штом ќе стигнете дома извадете ги од кесата – затоа што тоа го забрзува нивното созревање. Исто така, ставањето повеќе видови овошје во една чинија може да влијае на тоа колку брзо созреваат бананите.

За да го забавите самиот процес на зреење, завиткајте пластична фолија околу дршките на бананите, каде што тие се држат заедно. На овој начин ќе го намалите контактот на петелките со надворешното влијание. Меѓу другото, избегнувајте директна сончева светлина и топлина, бидејќи тоа го забрзува процесот на потемнување, па затоа чувајте ги бананите на ладно и темно место.

Исто така, бананите не се единственото овошје кое ослободува многу етилен додека созрева. Јаболката, крушите, компирите, авокадото и доматите исто така го ослободуваат, па затоа држете ги бананите подалеку од нив за да не созреат премногу брзо. Меѓутоа, ако сте задоцниле, а бананите се веќе зрели – чувајте ги во фрижидер.

И ако ништо друго не успее и сепак останете со презрели, кафени банани, можете да го направите овој леб од банана. Во продолжение ви претставуваме испробан и проверено добар рецепт.

Леб од банана

Состојки:
2-3 презрели банани
75 г путер или околу 70 мл масло од тиква
30 г шеќер
1 лажичка сода бикарбона
1 јајце
малку екстракт од ванила
100 г чоколадо
190 г брашно

Приготвување:

Во сад изгмечете ги бананите со вилушка за да се формира каша, додадете растопен путер или масло од семки од тиква и добро измешајте за да се соединат состојките. Додадете го изматеното јајце, шеќерот, сода бикарбоната и екстрактот од ванила и сè измешајте. Додадете го брашното и мешајте додека не добиете еднолична густа смеса. Додадете сечкано чоколадо или зачини (цимет, какао во прав), измешајте и истурете во тавче кое претходно сте го подмачкале и набрашниле. Ставете ја во рерна загреана на 180 °C и печете околу половина час или додека чепкалката за заби не излезе чиста од бисквитот.

Некои луѓе претпочитаат да јадат банани кога се уште малку зелени, додека други сакаат жолти банани кои имаат кафени дамки поради нивната сладост. Но, дали знаевте дека бананата, како што созрева, не само што има различен вкус, туку дава и различни придобивки за нашето здравје, во зависност од зрелоста?

Зелени банани

Се покажало дека незрелите зелени банани имаат 20 пати поотпорен скроб од зрелите банани, а тоа е форма на скроб на кој му треба подолго време за да се разгради телото, што ја забавува брзината со која јаглехидратите во овошјето се претвораат во гликоза и се апсорбираат во крвта.

Имено, за време на зреењето, скробот во бананата се претвора во шеќер – од 3,2 г/100 г во незрела банана до 12 г/100 г во зрела. Значи, зелената банана обично има гликемиски индекс (ГИ) од 30, во споредба со 58 за зрела банана. Не само што отпорниот скроб е добар за смирување на нивото на шеќер во крвта, туку и ги храни „добрите“ бактерии во дебелото црево. Тие, пак, ги зајакнуваат дигестивните ензими кои ни помагаат да ги свариме јаглехидратите и да ги апсорбираме витамините од храната и не штитат од какви било непријателски микроорганизми. Затоа, за здравјето на цревата се препорачува да се јаде една релативно незрела банана секој ден. Придобивките од зелените банани беа потврдени во голем преглед на 18 студии, објавени во списанието Nutrients во 2019 година.

Се покажа дека зелените банани помагаат при гастроинтестинални симптоми како што се дијареа и запек, рак на дебелото црево и превенција или третман на дијабетес тип 2.

Жолти банани

За време на зреењето, скробот во бананата се претвора во шеќер, па затоа е околу четири пати послатка од зелената банана.

„Ова ги прави жолтите банани добар брз извор на енергија за спортистите“, вели нутриционистката и диететичарка д-р Сара Шенкер. Помалите количини на отпорен скроб исто така значат дека жолтите банани полесно се варат.

Д-р Шенкер сугерира дека здравствените придобивки од жолтите банани ги надминуваат оние од зелените и освен ако немате дијабетес, јадете ги без грижа на совест.

„Бананите содржат неколку соединенија, како што се каротеноиди, кои се поврзани со здравјето на очите и превенција од рак, а кои стануваат подостапни за организмот кога бананата ќе созрее. Со помалку скроб за разградување, дигестивниот систем побрзо ќе ги апсорбира хранливите материи“, вели д-р Шенкер.

Бананите содржат витамини Б, како и антиоксидантни витамини А и Ц, од минерали железо, магнезиум, манган и калиум, а некои од овие микронутриенти се губат како што бананата зрее, но нивото на антиоксиданти, кои помагаат во поддршката на имунолошкиот систем, го достигнува својот врв.

Студиите, вклучително и едно објавено во 2014 година во International Food Research Journal, покажаа дека нивото на витамин Ц се зголемува со процесот на зреење, но се намалува кога бананата станува презрела.

Жолти банани со кафени дамки

Кафените дамки на многу зрела банана покажуваат дека уште повеќе скроб е претворен во шеќер. Научниците открија дека целосно зрелата банана произведува супстанца наречена тумор некроза фактор (TNF) која има способност да се бори со абнормални клетки и да го зајакне нашиот имунитет против рак. Во една студија објавена во 2009 година во списанието Food Science and Technology Research, научниците од Универзитетот Теикио во Јапонија открија дека бананите со темни дамки се осум пати поефикасни во зајакнувањето на моќта на белите крвни зрнца (кои се борат против инфекции) од зелените банани.

Тие објавија дека степенот на антиканцерогеното дејство на овошјето одговара на степенот на зрелост – колку повеќе дамки има бананата, толку е поголема нејзината моќ за зајакнување на имунитетот.

Кафеави банани

Бананите произведуваат етилен гас, природно соединение кое го регулира процесот на зреење, предизвикувајќи тие да станат кафеави. Ова ја менува нивната текстура и вкус, како и нивната хранлива вредност. Кога бананата станува презрела, голем дел од скробот се претвора во шеќери, што ја прави одличен природен извор на сладост.

Се препорачува да користите кафени банани за печење и замрзнување за да направите смути или да ги искористите за да направите сладолед без шеќер.

„Користењето презрели банани наместо шеќер е поздрав начин за засладување на храната, бидејќи бананите обезбедуваат неколку есенцијални хранливи материи: калиум, витамин Б6, фолна киселина и малку витамин Ц“, вели диететичарката Шенкер.

На крајот, презрелите банани може да почнат да ферментираат, губејќи многу од нивните хранливи придобивки. Тие ќе почнат да мирисаат повеќе на алкохол отколку на шеќер и може да содржат до 0,5 г алкохол по банана.

Лабораториските студии дури покажаа дека алкохолниот етанол може да се екстрахира од екстремно зрели банани, но само по додавање на квасец и шеќер.

Понекогаш ни треба долго време да заспиеме, а причините можат да бидат различни, од стрес, анксиозност, до депресија.

Меѓутоа, консумирањето храна богата со мелатонин може да помогне во такви ситуации.

Мелатонинот е хормон што го лачи епифизата (пинеалната жлезда) која се наоѓа помеѓу двете церебрални хемисфери. Пинеалната жлезда, со големина на грашок има задача да го регулира деноноќниот ритам. Количината на произведен хормон во епифизата зависи од периодот од денот: во текот на ноќта се произведуваат околу 70 отсто мелатонин во организмот. Треба да се напомене и дека производството на мелатонин во организмот зависи и од осветлувањето. При прекумерна дневна светлина, синтезата на хормонот се намалува, додека при намалена светлина се зголемува. Затоа овој хормон е познат и како хормон на темнината.

А природниот ритам на човекот е создаден така што човекот спие ноќе, а се буди наутро. Понекогаш, од различни причини, овој ритам е нарушен, па некои луѓе користат таблети мелатонин за да им помогнат да заспијат. Но, многу експерти се прашуваат колку е корисна употребата на мелатонин во облик на суплемент, па наместо тоа советуваат да се консумира храна богата со мелатонин.

Еве неколку намирници кои можете да почнете да ги консумирате и доколку имате проблем со спиењето.

Ореви

Покрај тоа што содржат високо ниво на триптофан, аминокиселина која помага да се произведе мелатонин, оревите имаат и висока концентрација на готов облик на мелатонин.

Овес

Иако повеќето од нас користат овес во форма на овесна каша за појадок, таа е идеална и за вечера. Овесот е одличен природен извор на мелатонин и има способност да го регулира нашиот внатрешен биолошки часовник. Оваа храна е исто така природен извор на триптамин, особено кога се комбинира со млеко.

Покрај тоа, овесот е богат со калциум, магнезиум и минерали за кои е откриено дека позитивно влијаат на квалитетот на спиењето.

Вишни

Се покажа дека вишлоните предизвикуваат зголемено лачење на мелатонин што го олеснува сонот. Една студија објавена во списанието Journal of Medicinal Food покажала дека оние кои пиеле чаша сок од вишни двапати дневно во текот на две недели, го продолжиле времето за спиење за 84 минути, во споредба со оние кои не го пиеле сокот.

Банани

Бананите, покрај минералите магнезиум и калиум, чија улога е да ги релаксираат мускулите и да го обезбедат нивното правилно функционирање, го содржат и веќе споменатиот триптамин, што ги прави уште повеќе добра храна во борбата против несоницата.

Освен во овие намирници, мелатонин е достапен и во пченката, доматите, оризот, морковите, ротквиците, смоквите и во магдоносот.