Сега е сезона на слатки компири, затоа не пропуштајте ги придобивките од оваа скромна, разновидна суперхрана.

Слаткиот компир е чудесна храна и важна причина зошто Окинава е една од петте оригинални сини зони. Неговите жители најголем дел од калориите ги добиваат од виолетовата варијанта на слатките компири и иако тие ја прават нивната исхрана богата со јаглени хидрати, овие луѓе се едни од најздравите и најдолговечните во светот, вели експертот за сините зони, Ден Бутнер.

Слаткиот компир има многу неверојатни здравствени придобивки. Еве зошто експертите сметаат дека треба да јадете повеќе од него.

Слатки компири и калиум

Слаткиот компир е преполн со калиум – повеќе од банана!

Слаткиот компир е еден од најздравите вообичаени извори на калиум кој ѝ е потребен на секоја клетка во нашето тело за да функционира. Всушност, може да се смета за суперхрана и е рангиран како една од најздравите намирници на планетата.

При изборот на сорта, запомнете дека хранливата содржина на слаткиот компир е директно поврзана со интензитетот на неговата боја. Колку е пожолто или попортокалово неговото месо, толку може да биде поздраво, додека виолетовата е уште поздрава, вели др. Мајкл Грегер.

Таа боја ви кажува дека слаткиот компир е богат со антиоксиданти познати како каротеноиди.

Еден од најпроучените е бета каротенот. Тоа е супстанца што телото може да ја користи за производство на витамин А и им помага на клетките да се справат со секојдневното трошење.

Овој зеленчук е извор и на некои витамини од групата Б. И како и многу други видови на зеленчук, тој е добар извор на влакна и има релативно малку калории. Половина од голем сладок компир има само 81 калорија, пишува клиниката Мајо.

Слаткиот компир сварете го со кора

За најдобро да се зачува нивната хранлива содржина, најдобро е да ги варите. Без разлика на начинот на приготвување, не ги лупете бидејќи нивната лушпа има речиси десет пати поголема антиоксидантна моќ од самиот компир, што им дава антиоксидативен капацитет кој се приближува до оној на боровинките, вели др. Грегер.

За силен имунитет

Слаткиот компир обезбедува и витамин Б6 и витамин Ц, кои имаат моќни здравствени придобивки. Витаминот Б6 го промовира развојот на мозокот кај децата и функцијата на мозокот кај возрасните. Б6, исто така, му помага на телото да произведе серотонин, хормон кој го регулира расположението и ви помага да се справите со стресот.

Витаминот Ц е антиоксидант кој ги штити вашите клетки од слободните радикали, тврди UPMC HealthBeat.

Тешко е да се замисли неделен ручек без компири, но во последно време сѐ погласно се споменува неговата поздрава алтернатива. Сепак, тој не е алтернатива, туку само далечен роднина. Иако колоквијално се нарекуваат „слатки компири“, тие дури и не припаѓаат на истото ботаничко семејство.

Компирот е од семејството Solanaceae, сроден со домати, пиперки и модар патлиџан, додека слаткиот компир е член на Convolvulaceae.

Разлики
Обичните компири имаат повисок гликемиски индекс од слатките компири, што е важно за дијабетичарите. Но, треба да бидете внимателни бидејќи печениот сладок компир не се разликува многу од обичниот печен компир, додека варениот сладок компир има значително помал гликемиски индекс.

Енергетската вредност на слатките компири е околу половина од онаа на компирот. Плодовите содржат 70% вода, 18% скроб и 6% шеќер. Слаткиот вкус на слаткиот компир го обезбедуваат фруктозата, гликозата и сахарозата.
Компирите содржат повеќе минерали, особено железо, додека слатките компири победуваат со витамините, особено со витаминот А. Нутриционистички, секој од овие компири има свои предности и недостатоци, па затоа е идеално да ги задржите и двата во исхраната.

Нутритивни вредности на слаткиот компир
Слаткиот компир се состои од многу јаглени хидрати, витамини и минерали. Исклучително е богат со витамин А, добар извор е на влакна, биотин, калиум, фосфор и витамини од групата Б, витамин Ц, бета-каротин како и манган и бакар. Содржи и фитостероли, каротини и каротеноиди, фолна киселина, витамини Д и Е, магнезиум и железо.

Содржи многу скроб и многу малку масти и е висококвалитетна енергетска храна која се препорачува за спортисти и дијабетичари. Имено, неговите сложени јаглехидрати и влакна овозможуваат постепено и бавно ослободување на шеќерот и негова апсорпција во крвотокот.

Здравствени придобивки од слаткиот компир
Слаткиот компир позитивно влијае на ендокринолошкиот систем, дебелото црево, слезината, панкреасот, желудникот и бубрезите. Може да помогне и при проблеми со кожата.

Ги неутрализира штетните слободни радикали во телото и го зајакнува имунолошкиот систем. Богат е со калиум, кој помага во контрола на крвниот притисок, а витаминот Б6 помага во борбата против срцевите заболувања.

Бидејќи слатките компири содржат повеќе бета-каротен од морковот, кој е моќен антиоксидант, и повеќе витамин Ц од доматите, на онколошките пациенти им се советува често да ги консумираат.

Јаглехидратите добија лошо име во последниве години, и покрај фактот што тие се макронутриенти без кои нашето тело не може да функционира правилно. Се разбира, не е исто да се јадат високо преработени јаглехидрати и целосна храна што може да го продолжи вашиот животен век. Навистина, здравите сложени јаглехидрати не само што можат да помогнат во контролата на тежината, туку и долгорочно можат да го поттикнуваат целокупното здравје.
Една намирница која е богата со сложени јаглехидрати и која не би требало да ја занемарите е слаткиот компир, а еве зошто:

Го поттикнува здравјето на очите

Ако некој спомне храна која го поттикнува здравјето на очите, првото нешто на што веројатно помислувате е морковот. Но и слатките компири се многу богати со бета-каротен, растителен пигмент кој им ја дава светлата портокалова боја.
Нашите тела користат бета-каротин за да направат витамин А, антиоксидант кој се бори со слободните радикали и го поправа оштетувањето на очите, вели Џенифер Брунинг, диететичар со искуство во исхраната на постарите лица и портпарол на Академијата за исхрана и диететика (ААО).

Всушност, 200 грама печен сладок компир со кора обезбедува повеќе од двојно повеќе од препорачаната дневна количина на бета-каротeн за возрасен.
Иако одржувањето на здравјето на очите е важно во сите фази од животот, тоа е од клучно значење за постарите возрасни лица бидејќи како што стареете, вие сте изложени на поголем ризик за одредени болести на очите, според Американската академија за офталмологија (ААО).

Добар е за вашите црева

Слаткиот компир е богат со влакна, особено ако ја јадете кората. Влакната помагаат во исфрлање на отпадот низ нашето тело и на тој начин го штитат дебелото црево, вели Брунинг.

Проблемот е што повеќето луѓе не внесуваат доволно од оваа важна хранлива материја, а влакната се клучни за спречување на запек, кој станува сѐ почест како што старееме. Но, влакната не се единствената хранлива материја која е погодна за цревата а се наоѓа во слатките компири. Витаминот А е исто така корисен за одржување на слузницата на цревата и за поддршка на целокупното здравје, додава Брунинг.

Го поддржува вашиот имунолошки систем
Поради своите антиоксидантни и антиинфламаторни својства, овој корен поттикнува здрава имунолошка функција, според Брунинг. Меѓу нив е изобилството на бета-каротин (претходник на витаминот А), кој игра важна улога во заштитата на епителот, еден вид телесно ткиво што ги обложува дишните патишта и цревата и служи како прва линија на одбрана од напади на патогени, според една статија објавена во Journal of Clinical Medicine​.
Плус, влакната во слатките компири го промовираат здравјето на цревата, каде што е сместен најголемиот дел од нашиот имунолошки систем, вели Брунинг. Затоа, здравите црева придонесуваат за здрав имунолошки систем, кој ќе ви помогне да се борите против болестите и да живеете подолго.

Исто така, студиите покажуваат дека недостатокот на витамин А го зголемува воспалението во цревата и ја намалува способноста на имунолошкиот систем правилно да одговори на можните закани. Редовното консумирање на слатки компири помага да се одржи посакуваното ниво на витамин А во организмот.

Го одржува здравјето на срцето

Слаткиот компир е одличен и за вашето срце. Тоа е делумно така затоа што слатките компири имаат повеќе калиум од бананите, вели Кејти Дод, регистрирана диететичарка која работи со постари лица.

Калиумот помага за многу функции во телото, вклучително и регулација на течностите и на крвниот притисок – додава таа. Ова е многу важно бидејќи високиот крвен притисок е поврзан со пократок животен век.
Покрај тоа, според Брунинг, високата содржина на влакна во слаткиот компир, исто така, може да помогне во контролата на нивото на холестерол. Како и високиот крвен притисок, високиот холестерол го зголемува ризикот од срцев и мозочен удар и може да го спречи здравото стареење. Освен тоа, слатките компири го штитат и здравјето на црниот дроб

Помагаат во лекувањето на дијабетес

Ако живеете со дијабетес, вашиот лекар можеби ви рекол да го ограничите консумирањето на бели компири бидејќи тие имаат висок гликемиски индекс, што значи дека предизвикуваат ненадејни скокови и падови на шеќерот во крвта и инсулинот. Исто така, може да ги влоши здравствените проблеми како дијабетес, дебелина и срцеви заболувања.
Но, за разлика од обичните бели компири, слаткиот компир не мора да го исфрлите од вашата исхрана ако имате дијабетес. Напротив, може дури и да ви помогне да ја контролирате вашата состојба.
Иако некои сè уште го нарекуваат „сладок компир“, според Брунинг, не мора да се плашите од неговата сладост ако имате дијабетес.

Влакната и антиоксидантите во овој моќен зеленчук придонесуваат за подобра контрола на гликозата кога се консумираат во разумни порции како дел од оброкот, објаснува таа.
Имено, високата содржина на влакна помага во спречување на нагли скокови на шеќерот во крвта и ве одржува сити.

Слаткиот компир може да се подготви на различни начини
Одличен е пржен, печен и варен, а можете да го додадете и во чорби и супи. Ако се обидувате да избегнете слатки, вклучете го во вашиот ручек и нема да ви треба десерт. Како прилог одлично оди со говедско или дивеч во сос. Најдобро е да се вари на пареа бидејќи така ќе се зачува аромата и вкусот.

Сепак, може да се подготви и на сите други начини, исто како и компирот. Каков и да е „термичкиот третман“, тој не треба да трае помалку од 30 до 40 минути.

Оваа крем супа од тиква ни ја послужија на еден настан на Слоу фуд, во ресторанот „Ореов лад“ во Сарај. Можеше слободно да биде и главно јадење бидејќи беше толку јака и вкусна и здрава што може слободно да биде и ручек. Уште ако си додадете некое крцкаво препечено лепче, не ви треба ништо друго.

Бидејќи и тиквата и слаткиот компир (батат) и морковите се полни со здрави состојки, кога ќе се здружат во една ваква вкусна порција, ќе добиете обилен оброк полн со хранливи материи, а сепак не многу калоричен.

Тиквата содржи високо ниво на антиоксиданти и каротен и особено високо ниво на витамин Ц и Е. Со своите лековити својства е идеална во борба против срцеви заболувања, како превентива од рак, катаракта и мозочен удар. Содржи и калиум кој е важен за функцијата на срцето, фосфор и калциум кои влијаат врз коските и забите, железо кое е важно за крвта и манган кој ја чува кожата.

Последниве години кај нас почна да се употребува во исхраната и слаткиот компир. Иако не е дел од нашата традиција, кога веќе добро вирее, зошто една толку здрава намирница да не стане дел од нашето секојдневје.

Особено ако се има предвид дека него секојдневно го консумираат жителите на Окинава кои важат за едни од луѓето со најдолг животен век во светот. Слаткиот компир е богат со растителни влакна и антиоксиданти и една студија објавена во списанието „Интерна медицина“ во 1994 година, покажала дека луѓето што консумирале сладок компир имале низок крвен притисок и немале проблем со вишок килограми. Речиси ретко кој од нив имал срцеви болести, удари или некоја друга од современите болести. Бататот е богат со растителни влакна, витамин Ц, калиум, витамините Б3, Б5 и Б6, манган, магнезиум и бакар. Портокаловиот вид сладок компир, оваа боја ја добива поради тоа што во неговиот состав има бета каротен, што во исто време е и пигмент и антиоксидант. Богат е со протеини, кои се одлични во борбата со вишокот килограми. На организмот му нуди големо количество витамин А чиј недостиг во организмот на светско ниво води кон слепило кај децата.

И на крајот, но не помалку важна е третата портокалова состојка во оваа супа се морковите, кои ги ставаме во се, од супи, манџи, салати. па до десерти. Колку што имаат широка листа за тоа на кој начин можат да се употребат во исхраната, толку е долга и листата на здравствени придобивки.

И тие се богати со витамин А, хранлива материја од суштинско значење за добар вид, поточно, морковите се полни со бета каротени што последователно се претвораат во витамин А во нашиот црн дроб. Бидејќи бета каротените не можат да се произведат во телото, мора да се добијат од исхрана, а со оваа супа ќе добиете навистина одлична доза. Инаку, не е случајност што „каротен“ звучи како „карот“ („carrot“). Зборот потекнува од 19-тиот век, од германски научник кој го кристализирал каротенското соединение од корени од моркови. Бета каротенот е еден од повеќе од 600 каротеноиди, кои се пигменти што ја даваат бојата на жолчките од јајцата, доматите, овошјето, темно зелените листести зеленчуци и некои типови на морска храна. Познати по заштитата од ултравиолетово зрачење, морковите се исто забележани поради нивната улога што ја играат во превенција на срцеви заболувања и мозочен удар, во превенција на инфекции кај исеченици и гребаници, во одржување на млада кожа и во чистење на дебелото црево и исфрлање на токсините.

Калциумот, фосфорот и магнезиумот во морковите помагаат во изградбата на силни коски и здрав нервен систем. Потрошувачката на калциум е од суштинско значење, особено за здрав срцев мускул. Фосфорот е од суштинско значење за омекнување на кожата и зајакнување на забите, косата и коските, додека на магнезиумот можеме да му бидеме благодарни за неговата улога во ментален развој, дигестија на мастите и апсорпција на хранливите материи. Морковите исто нудат и бројни придобивки заради содржината на калиум, витамин Ц и Б6, бакар, фолна киселина, тиамин и магнезиум.

И конечно, еве еден рецепт за вашата супа од трите најпортокалови и најздрави плодови.

Состојки:

500 г тиква

2 поголеми моркови

1 среден батат

1 главица кромид

50 г путер

8оо мл вода

100 мл млеко

павлака за украсување

сол, црн пипер

Приготвување:

Исечкајте го на ситно кромидот, а морковите, бататот и тиквата на тркалца и коцкички. Пропржете ги на путер, кромидот, морковот, бататот и тиквата, па ставете ја водата.
Нека се крчка околу 20 минути, а потоа додадете го млекото и зачините. Се заедно ставете во блендер и измиксајте. Ако ви е многу густо можете да додадете млеко. По желба украсете со павлака.
5.Добиената супа ставете ја во чинии и украсете ја со малку магдонос и павлака за готвење 

За да ви биде полесно да си ја направите оваа интересна супа од сладок компир, ѓумбир и портокал, добро е секогаш да имате малку печен компир во фрижидерот или барем да ги испечете компирите претходната вечер, така што кога ќе дојдете од работа ќе можете да ја подготвите оваа вкусна супа за околу 3 минути.

Состојки:

2 средни слатки компири (околу 500 г вкупно)

750 милилитри супа од зеленчук

2 лажички ситно рендан свеж ѓумбир

кора од пола портокал – по можност непрскан или добро измиен и 2 лажички сок од портокал

1 лажичка сок од лимета

¼ лажичка каенски пипер

сол (по вкус)

Приготвување:

Загрејте ја рерната на 200/220ºC.

Ставете ги слатките компири во мал плех за рерна, обложен со кујнска хартија или завиткани во фолија (сирупот што истекува од слатките компири додека се печат е многу тежок за миење) и избоцкајте ги неколку пати со врвот на остар нож или со вилушка. Потоа печете 1 час, или додека компирите не омекнат. Се вадат од рерна и се оставаат да се изладат.

Ставете ги излупените слатки компири во тенџере. Ставете ја супата, додадете го изренданиот ѓумбир, кората од ½ портокал и 2 лажици сок од портокал, заедно со сокот од лимета и кајенскиот пипер. Потоа измешајте убаво пред да го ставите  капакот, вклучете ја ринглата и ставете ја супата да зоврие.

Вкусете за зачините, оставете малку да се излади, а потоа користете блендер или испасирајте со вилушка ако сакате супа со погруба текстура.

Дополнителни информации:

Компирите може да се печат и до 2 дена однапред. Префрлете ги во соодветен сад, оставете да се изладат, па покријте ги и ставете ги во фрижидер.

Ако ви остане од супата, изладете ја, покријте ја и ставете ја во фрижидер во рок од 2 часа од правењето. Се чува во фрижидер до 3 дена. Повторно загрејте во тенџере, повремено мешајќи и додајте дополнителна вода доколку е потребно кога ќе сакате повторно да јадете.

:

Изладената супа може и да се замрзне, во херметички сад, до 3 месеци. Одмрзнете преку ноќ во фрижидер и повторно загрејте како во претходниот случај.

Веројатно го знаете советот дека во вашата чинија треба да има што повеќе шарен зеленчук. Еден вид зеленчук што можете да го додадете е слаткиот компир, познат и како батат.

Покрај тоа што е многу вкусен, слаткиот компир е многу добар за здравјето.

Батат – нутритивен профил

Сите видови компири се здрави и добри за здравјето, но слатките компири – портокалови, жолти и црвени – имаат помалку јаглехидрати и помалку калории од обичните компири. Исто така, имаат повеќе витамин А, антиоксидант кој е важен за имунитетот, кожата и видот“.

Само еден сладок компир задоволува повеќе од 100% од препорачаната дневна доза на витамин А.

Слаткиот компир е богат со витамини Ц и Б6 кои се важни за мозокот и нервниот систем. Исто така е добар извор на калиум и магнезиум кои го одржуваат здравјето на срцето така што го регулираат крвниот притисок.

Покрај тоа, еден сладок компир има 4 грама растителни влакна кои се важни за одржување на тежината и го намалуваат ризикот од хронични болести како што се дијабетес тип 2 и висок холестерол.

Содржина на јаглехидрати во слаткиот компир

Слаткиот компир има повеќе јаглехидрати од другиот зеленчук што не содржи скроб, како брокулата и слично.

Околу 65 грама сладок компир содржи 13 грама јаглехидрати, а исто толку брокула содржи само 3 грама јаглехидрати.

Но, можеби токму тоа е причина зошто треба да се јаде сладок компир. Слаткиот компир може да ни даде повеќе енергија од другиот зеленчук и затоа е одличен за напорните денови.

Без разлика за каков зеленчук станува збор, ако не е пржен, здрав е и корисен, а тоа се однесува и на бататот.

Зошто слаткиот компир е добар за здравјето? Кои се неговите лековити својства?

Слаткиот компир се препорачува за најтешки болести, било како превенција, било како лек. Треба да се нагласи дека како дел од менито на источните народи забележал високо ниво на имунитет и заштита од болести.

Некои од болестите кај кои делува слаткиот компир се: срцеви заболувања и инфаркт, васкуларни заболувања, висок крвен притисок, дијабетес, рак,воспаленија и чести инфекции, дури и неплодност.

Слатки компири – начин на консумирање

Кога купувате слатки компири, треба да ги купите оние кои имаат најинтензивна боја бидејќи овие слатки компири се поздрави, тврдат некои истражувања. Слаткиот компир не треба да се лупи бидејќи е најздрав со кора. Повеќето антиоксиданти се наоѓаат во кожата на слаткиот компир.

Може да се вари, да се пече, да се пржи и да се подготви на многу други начини. Не ја губи својата хранлива вредност поради изложеност на топлина. Можете да го зготвите и потоа да направите пире, сос, напиток, супа и слично.

Можете да додадете мед и лешници и да уживате во него како десерт. Но, важно е да не се превари бидејќи тоа може да ја намали нивната хранлива вредност. Исто така, се препорачува да јадете по еден сладок компир со големина на тупаница секој ден.

Исто така, ако сакате да го добиете целиот витамин А што го нуди слаткиот компир, спојте го со малку маснотии во форма на маслиново масло, со авокадо, пекан ореви или лешници.

За да го започнете денот со детоксикација, важно е да внесете нова „тајна“ состојка. Тоа е сладок компир (батат) кој може многу да го намали вашиот апетит.

Напитокот се подготвува на посебен начин.

Истражувачите од Јапонија предлагаат слаткиот компир да се свари и потоа да се испие водата во која се варел.

Имено, откриено е дека протеините што остануваат во водата по готвењето на слаткиот компир делуваат ефективно на намалување на апетитот кај глувците и веруваат дека истото дејство би го имале и кај луѓето.

Експертите велат дека резултатите се ветувачки бидејќи покажале дека оваа „отпадна“ вода може да се искористи наместо едноставно да се фрли.