Босилекот содржи хранливи материи и соединенија кои можат да помогнат во спречувањето на хронични болести, вклучувајќи рак, дијабетес, срцеви заболувања и артритис – вели регистрираниот диететичар Џилијан Калбертсон.

Покрај тоа, босилекот има антибактериски и антиинфламаторни својства. Дури може да го подобри и вашето ментално здравје, во зависност од видот и формата што ја користите.

Босилекот (Ocimum basilicum) е билка која најчесто се користи во италијанската и југоисточноазиската кујна, како што се тајландската и виетнамската храна.

Достапен е во многу варијанти со различни вкусови, бои и форми на листови.

Вообичаени видови босилек

Слаткиот босилек е најпопуларната сорта. Има тркалезни, закривени, зелени како трева листови како заштитен знак на босилекот и е одлична основа за песто.

Џеновескиот босилек е „италијански братучед“ на слаткиот босилек. Исто така е одличен во песто и други италијански јадења, има поголеми, потемно зелени листови и појак вкус.

Тајландскиот сладок босилек има порамни, позашилени листови од слаткиот босилек. Неговите листови имаат посебен вкус на црн сладунец кој добро се справува со високи температури на готвење, за разлика од слаткиот босилек.

Постои и виолетов босилек, кој има впечатливи црвеникаво-виолетови листови и вкус кој е исто толку интересен.

Тулси, или светиот босилек, се користи во хиндуистичките ритуали и се смета за една од најважните лековити билки во ајурведската медицина.

Погорчлив е од другите видови босилек кога се јаде сиров.

Можете да купите листови од босилек свежи, замрзнати или сушени. Кога се користи за медицински цели, босилекот може да се купи и како есенцијално масло, екстракт и прав.

Босилекот е исто така лесно растение за одгледување – сè што ви треба е саксија, почва и многу сончева светлина. И не заборавајте да го полевате.

За што е добар босилекот?

Босилекот е одличен извор на витамин К, особено сушените листови од босилек. Витаминот К помага во зајакнувањето на вашите коски, а исто така игра голема улога во способноста на вашата крв да се згрутчува. Но, не е само тоа.

Преглед на 24 истражувања на луѓе покажал дека сите објавени резултати ги поддржуваат здравствените придобивки од босилекот.

Калбертсон посочува пет главни.

Штити од оштетување на клетките

Листовите од босилек се полни со антиоксиданти, природни соединенија кои ги штитат клетките на вашето тело. Клетките се оштетуваат од оксидативен стрес кога има премногу слободни радикали.

– Вашето тело создава слободни радикали како одговор на стрес и воспаление. Слободните радикали доаѓаат и од изложеност на фактори на животната средина, како што се чадот од цигари и УВ зрачењето – објаснува Калбертсон.

– Но, антиоксидантите дејствуваат како штит против слободните радикали – и здравствените проблеми што ги предизвикуваат.

Оставен неконтролиран, оксидативниот стрес може да доведе до здравствени проблеми, вклучувајќи рак, кардиоваскуларни заболувања и воспалителни заболувања како артритис.

Спречува рак

Неколку студии го покажале потенцијалот на есенцијалното масло од сладок босилек за спречување на одредени видови рак.

Во една лабораториска студија, слаткиот босилек го спречил растот на клетките на ракот на дебелото црево кај луѓето, во епрувети.

Во друга студија, научниците откриле дека екстрактите од листови од шест различни видови босилек имаат антиканцерогени својства. Босилекот го спречува растот и делбата на клетките на ракот, што на крајот ги убива.

– Постојат сè повеќе докази дека босилекот може да биде моќна алатка за превенција од рак – вели Калбертсон. Но, истражувачите треба да спроведат повеќеистражувања врз луѓе за да ги потврдат овие ветувачки резултати и да разберат колку босилек треба да консумираат луѓето.

Помага во контролата на крвниот притисок и холестеролот

Босилекот се користи со векови во традиционалната кинеска медицина (TCM) за лекување на кардиоваскуларни заболувања – и со добра причина. Истражувањата кои не се спроведени на луѓе покажале дека може да го намали високиот крвен притисок и да ги подобри нивоата на холестерол.

– Покрај тоа, светиот босилек содржи еугенол, масло кое може да помогне во намалувањето на крвниот притисок со опуштање на крвните садови – забележува Калбертсон.

Студиите тестирале неколку форми на босилек, вклучувајќи екстракти, лисја и прав од лисја.

Го подобрува нивото на шеќер во крвта

И лабораториските и истражувањата со луѓе ја покажале единствената способност на босилекот да го контролира шеќерот во крвта. На пример, научниците забележале дека екстрактот од босилек значително го намалува нивото на шеќер во крвта кај лабораториски модели на дијабетес.

Друга студија која не била спроведена на луѓе покажала слични ефекти со екстрактот од светиот босилек.

– Студиите врз луѓе се во рана фаза, но тие покажаа некои возбудливи потенцијални придобивки за контрола на шеќерот во крвта.

Чајот ги ублажува инфекциите и воспаленијата

Чајот од босилек се користи за ублажување на инфекциите и воспалителните процеси во телото. Содржи камфор, минерални соли, растителни влакна, есенцијални масла… Богат е со витамини А, К, Ц и Б6; а од минералите содржи магнезиум, манган, калиум и железо.

Чајот од босилек навистина има многу лековити својства, од кои најважни се:

Против болки во мускулите

Превенција од дигестивни заболувања

За проблеми со бубрезите, мочниот меур и уринарниот систем

Против несоница и хроничен замор, главоболки

Против настинки, грип, бронхитис, астма

За проблеми со кожни заболувања

Спречува разни инфекции

Чајот од босилек е погоден за проблеми со дишењето, кашлицата и секретите. Воспалението на респираторните органи доведува до кашлица, која често може да биде постојана и непријатна.

Чајот од босилек може да ги исчисти бронхиите и да помогне во исфрлањето на слузта што ги иритира дишните патишта. Затоа, чајот од босилек ја смирува кашлицата и со текот на времето, со редовна употреба на чајот, кашлицата престанува.

Без разлика дали јадете пица со сирење, тестенини со песто или печено пилешко, босилекот е состојка што многу домашни готвачи ја сметаат за неопходна. И со добра причина. Има вкус што дополнително го збогатува јадењето. Свежиот босилек совршено се вклопува во салати, како гарнир, во песто. Покрај неговата интересна текстура и одличен вкус, босилекот е и вистинска хранлива бомба. Еве пет добри причини зошто да го внесете во исхраната:

Богат е со антиоксиданти

– Босилекот е богат со еугенол, антиоксидант кој помага во неутрализирање на штетните слободни радикали во телото – вели диететичарката Мишел Рутенштајн.

Го зголемува внесот на есенцијални витамини и минерали

– Босилекот е извор на есенцијални витамини и минерали, особено витамин К, витамин А и помали количини на железо и калциум – вели регистрираната диететичарка Ејвери Зенкер, истакнувајќи дека иако билката е богата со витамини и минерали, обично не ја консумираме во големи количини.

Го намалува воспалението и помага во регулирањето на шеќерот

Антиоксидантите во босилекот, исто така, помагаат во потиснување на воспалението во телото.

– Босилекот содржи голем број фитонутриенти, природни растителни соединенија кои имаат здравствени придобивки. Многу од овие фитонутриенти, како што се полифенолите, се антиоксиданти со антиинфламаторни својства. Антиоксидантите помагаат во намалувањето на воспалението со спречување на оксидативен стрес предизвикан од слободните радикали, кои ги оштетуваат клетките на начини поврзани со развојот на болести како кардиоваскуларни заболувања и дијабетес тип 2 – вели Зенкер.

Дополнително, таа вели дека некои истражувања сугерираат дека босилекот може да помогне во одржувањето на здрави нивоа на шеќер во крвта и чувствителноста на инсулин. Се смета дека антидијабетичниот потенцијал на екстрактот од босилек е поврзан со неговата способност да го намали ослободувањето на гликоза и да го инхибира разградувањето на гликогенот (складирани јаглехидрати); Овие ефекти може да се должат на полифенолите во босилекот. Иако истражувањата на оваа тема се ограничени, нема штета во додавањето повеќе босилек во вашата исхрана.

Го подобрува метаболичкото здравје

Одржувањето на дигестивното и метаболичкото здравје е предизвик за многу луѓе – но со малку босилек, можете да ги подобрите и двете.

– Босилекот може да помогне во ублажување на дигестивната непријатност поради соединенијата што ги содржи, како што се цинеол и естрагол, кои помагаат во намалувањето на воспалението во цревната обвивка, потенцијално олеснувајќи го лошото варење, надуеноста и грчевите во стомакот – вели Рутенштајн.

– Босилекот може да предизвика мали, но значајни промени во цревниот микробиом, поддржувајќи здрава рамнотежа на бактериите – додава Зенкер.

Како да додадете повеќе босилек во вашата исхрана

Сега кога ги знаете импресивните здравствени придобивки од овие мали листови, веројатно се прашувате како да ги јадете почесто. Еве неколку предлози од диететичар:

Поросете го по готвењето: Поросете свежи листови врз салати, тестенини, пржени јадења или супи непосредно пред сервирање. Ова ќе додаде вкус и ќе го направи секое јадење пософистицирано.
Измешајте го во песто: Кога правите домашно песто, додадете добра шака листови од босилек. Иако многу луѓе сакаат да го заменат со магдонос, кориандер или спанаќ, босилекот останува највкусната состојка за песто.
Потопете во чај: Листовите од босилек можат да додадат вкус и здравствен поттик на чаевите или ароматизираната вода – додадете ги во вашата вечерна шолја чај.
Употреба во сосови: Сувиот босилек ги збогатува сосовите, маринадите, чорбите или се користи како дел од зачини за риба, пилешко или тофу.
Замрзнете за подоцна: Ако одгледувате босилек во вашата градина и имате премногу, исечкајте го и замрзнете го за идна употреба.

Босилекот (лат. Cimum basilicum) и жалфијата (лат. Salvia officinalis) се омилени додатоци на многу јадења, а не се помалку популарни по повеќекратните здравствени придобивки.

Без сомнение, овие две растенија се меѓу најпопуларните за одгледување во градина или на балкон, но не можат да коегзистираат во исти саксии.

Причината за ова е тоа што овие растенија бараат различна грижа.

Така, додека босилекот ужива во топли и влажни услови со многу сончева светлина во текот на денот за да произведе дарежливи и големи лисја, жалфијата сака суви почви и поумерени температури. Засадувањето на две растенија заедно неизбежно ќе доведе до жртвување на потребите на едното растение на сметка на другото, па затоа е најдобро да се засадат одделно.

За придобивките на босилекот

Питомиот босилек (Ocimum basilicum) е едногодишна зачинска билка која е денес незаменлива во нашата кујна.

Целото растение е ароматично, а особено листовите кои имаат сладок, ароматичен и остар вкус. Содржината на есенцијални материи (т.н. етерични масла) е 0,3-0,8%. Освен тоа, босилекот содржи и танин, сапонин и горчливи материи.

Надземните делови на растението содржат до 1,5% есенцијални материи, до 6% танински материи, гликозиди, сапонини, минерални материи аскорбинска киселина и јаглехидрати, протеини, витамин П, провитамин А и камфор. Суштинските супстанции вклучуваат еугенол и метилкавикол.

Листовите босилек најчесто се користат како додаток на разни јадења, но ова растение има и лековити својства.

Во народната медицина се користи против кашлица, бубрежни заболувања, главоболка и депресија, а окрепувачкиот чај од ова растение се користи против менструални проблеми.

Сокот од листовите се користи против настинки и воспаление на ушното тапанче.

Листовите можете да ги ставите во купки кои ќе ја омекнат кожата. Ефикасно е при болести на уринарниот тракт, делува како седатив, ја ублажува несоницата и ја елиминира нервозата, го поттикнува апетитот, а младите доилки можат да пијат чај од босилек бидејќи го поттикнува производството на млеко.

Чај од босилек
Чајот се подготвува такашто исушените листови босилек се прелеваат со зовриена вода и се оставаат да отстојат во покриен сад до десет минути.

Можете да го земате секој ден, но по секои осум дена треба да направите пауза од 14 дена. Во случај на воспаление на непцата и воспаление на оралната слузница, се препорачува плакнење на усната шуплина со чај од босилек.

И конечно, босилекот влијае и на емоциите, па може да го подобри вашето расположение.

За придобивките на жалфијата

Во времето на Карло Велики, жалфијата била садена во секоја градина и се сметала за најлековито растение. Се користела за лекување на речиси сите болести и добила статус на свето растение.

Многу одамна жалфијата се користела како главна состојка во мешавините за балсамирање во гробниците на фараоните.

Грчкиот лекар Диоскорид ја користел за лекување на крварење, треска, камења во бубрезите и нередовна менструација.

Меѓу активните состојки, жалфијата содржи есенцијални масла салвиол, пинен, цинеол, борнеол, камфор, потоа танини, горчливи материи, протеини, скроб, калциум оксалат, соли на фосфорна киселина, соли на калиум и калциум и некои други неидентификувани супстанции.

Жалфијата има лековито дејство бидејќи ја чисти крвта, го стимулира исфрлањето на слузта од дишните органи, влијае на исфрлањето на слузта од желудникот и им помага на пациентите да си го вратат апетитот.

Кај дијабетес се препорачува мешање на жалфија и ајдучка треба. Жалфијата помага против воспаленија и е одлична за лекување на болки во грлото и крајниците. Најдобар начин да се користи жалфија во овие случаи е чај за гаргара.

Жалфијата може да влијае на лекувањето на ревматизам, гихт и нервни нарушувања поврзани со овие болести.

Чај од жалфија

Чајот од жалфија е многу важен за доилките бидејќи зголемениот внес на чај од жалфија го зголемува лачењето млеко кај мајките. Пиењето чај од жалфија исто така може да ги намали шансите за спонтан абортус.

Ако се пие доволно често, го зајакнува целиот организам, ја спречува појавата на мозочни удари и помага при парализа. Жалфијата е единствената билка покрај лавандата која помага при ноќно потење.

Лекарите користат жалфија и за грчеви, болести на ‘рбетниот мозок, болести на жлездите и тремор. Тие препорачуваат консумирање на две шолји чај од жалфија дневно. Овој чај одлично делува против заболувања на црниот дроб, ја намалува надуеноста и ги елиминира цревните проблеми како што е дијареата. Здробените листови од жалфија можат да помогнат дури и при каснување од инсекти.

Чајот особено се препорачува за воспалени крајници, болки во вратот, воспаленија на заби и воопшто воспаленија на грлото и устата.

Можете да го подготвите така што ќе прелиете 2 дл вода врз 1-2 лажички жалфија и ќе го оставите да отстои 10 минути. Има силен вкус и е малку горчлив, но треба да го пиете барем два пати на ден.

Чајот од босилек се користи за ублажување на инфекции и воспалителни процеси во организмот. Содржи камфор, минерални соли, растителни влакна, есенцијални масла и многу други корисни материи. Покрај тоа, тој е богат со витамини А, К, Ц и Б6, а од минерали содржи магнезиум, манган, калиум и железо.
Има многу лековити ефекти, од кои најважни се:

против болки во мускулите

спречување на болести на органите за варење

кај проблеми со бубрезите, мочниот меур и мокрењето
против несоница и хроничен замор, главоболки
за настинки, грип, бронхитис, астма

за проблеми со кожни болести
спречува разни инфекции

Кашлица

Чајот од босилек е погоден за проблеми со дишните органи, кашлица и исфрлање на слуз. Воспалението на органите за дишење доведува до кашлица, која често може да биде постојана и непријатна.

Овој чај може да ги исчисти бронхиите и да помогне во исфрлањето на слузта која ги надразнува дишните патишта. Ја смирува кашлицата и постепено, со неговата редовна употреба, кашлицата престанува.

Синуси – инхалација

Повеќето луѓе често имаат проблеми со кивање, синуси и затнат нос, без разлика дали се работи за алергиска реакција или воспалителен процес.

Чајот од босилек успешно се користи за инхалација на следниов начин:

Во литар врела вода ставете две лажици сув босилек и оставете го да отстои покриен 5 минути. После тоа, започнете со вдишување така што ќе го ставите лицето над садот за чај, ќе ја покриете главата со крпа и дишете длабоко.

Возрасните можат да се инхалираат неколку минути, а децата само 2-3 минути. Доволно е да ја повторите постапката двапати во текот на денот.

Најпопуларни зачински билки се токму оние кои најчесто се употребуваат во кујната и кои ги збогатуваат јадењата и напитоците со фантастични вкусови. Најдобро од се е што не мора да сте никаков стручњак ниту пак ви треба градина за да си ги одгледате сами. За повеќето од најчесто употребуваните доволни ви се мали саксии, тегли или стари шолји за чај.

За ова не ви треба ниту многу простор ниту топло време. Значи, можете да ги посадите дома дури и кога е ладно и да ги чувате покрај кујнскиот прозорец или било каде во кујната кадешто ќе ви биде на дофат на рака.

Се разбира, не се сите еднакви и на сите им требаат различни услови па затоа, ако планирате да засадите зачински билки треба да знаете дека на мајчината душица, на жалфијата, рузмаринот и ориганото, им треба повеќе сонце, а на некои малку помалку (на пример, на босилекот и магдоносот). И засадете ги само оние кои ги користите.

Засадете ги семињата во богата, пропустлива земја и никако не користете пестициди. Обезбедете им доволно вода и светлина.

Босилек

Овој зачин е идеален за одгледување во тегли, но почувствителен е од останатите па се препорачува да се засадат во мај, а потоа младите изданоци во јуни можете да ги извадите на отворен простор. Шест недели подоцна, босилекот е спремен за берење, а колку повеќе го берете, толку повеќе и ќе раѓа па очекувајте цело лето да имате свеж босилек од кој ќе си правите и чај и песто, а секако, ќе го употребувате и свеж, во салати сосови.

Жалфија

Оваа билка има јак корен и може да порасне и до 30-60 цм. Има горчлив вкус па употребувајте ја многу внимателно за да не го расипете вкусот на јадењето. Ако засадите семе треба да чекате да порасне цела година, затоа е подобро да ја зафатите со младо гранче. Се бере пред да процвета.

Мајчина душица

Оваа трајна билка идеално поднесува затворени простори без директна и силна сончева светлина (иако сака сонце). Најдобро е да се користи свежа, а врвовите од ливчињата се берат  два пати годишно пред да процветаат.

Рузмарин

Се препорачува наместо семе, да го зафатите од гранче инаку ќе чекате и до три години за да порасне. Со оглед на тоа што расте како грмушка, ова е една од оние билки за кои сепак ви треба двор или многу голема саксија и балкон. Може да порасне и до 2 метри височина. Не го залевајте премногу обилно.

Оригано

На семето од оригано му треба сонце за да никне затоа при садењето не го покривајте со земја. Сака многу сонце па чувајте го на суво место далеку од влага. Засаденото семе ќе никне за 7 до 14 дена, а листовите е најдобро да се берат пред да процветаат.

Магдонос

На оваа билка не ѝ треба директно сонце, не развива голем корен па лесно се одгледува и во тегла за цвеќе. Прскајте го со вода или одржувајте оптимална количина вода во чинијата под садот во кој сте го насадиле, а секако сечете го веднаш штом му пораснат ливчиња затоа што на тој начин го поттикнувате неговиот натамошен раст. Листовите се стасани за берба 70-90 дена откако ќе ги засадите.

Копар

Копарот е двегодишна билка која има многу дебел корен, па за него ви треба и поголем сад. Може да нарасне и до 120 цм, а му одговара топло и не премногу врело место. Спаѓа под видот на плевел, па е многу лесен за одгледување (може да расне и во сад со други билки) а берете го кога цветовите ќе се отворат и кога семчите ќе добијат кафеавкаста боја. Добра работа е што се употребува целата билка (корен, стебло, цвет и листови).

Пневмонијата секако не е безопасна болест. Тоа е предизвикано од инфекција со вируси или бактерии, а понекогаш и други микроорганизми, одредени лекови и некои други болести.
Пневмонијата предизвикува кашлица, отежнато дишење, треска и болка во градите.
Самотo лекување зависи од причината за болеста. Антибиотиците обично се вклучени во лекувањето, но се верува дека тие самите не ја лечат пневмонијата, туку лекарите ги даваат во случај да има секундарна инфекција предизвикана од бактерија. Некои нови извори посочуваат дека пневмонијата може да се спречи, но и да се лекува со зголемена доза на витамин Ц.

Витамински лек за лекување на воспаление на бели дробови

За лекувањето со витамин Ц зборува д-р Ендрју Соул, автор на „Отпуштете го докторот, излекувајте се сами“. Тој тврди дека одредени дози на витамин Ц можат да излечат грип и пневмонија. Колку сте повеќе болни, толку повеќе ви треба витамин Ц. Ви треба количина која навистина ќе ви помогне, а тоа може да биде многу повеќе отколку што сте очекувале. Имено, самиот Ендрју тврди дека се излекувал земајќи 2000 милиграми витамин Ц на секои 6 минути додека бил буден. Тоа се околу 20.000 милиграми на час. И покрај многу кашлање, продолжил да ја зема дозата, а по три часа температурата му паднала и кашлицата се намалила.

Инаку, за препорачаната доза на витамин Ц и денес се расправаат експерти од таа област. Сепак, таа бројка обично се движи од 45 до 400 мг на ден.

Секако, станува збор за таканаречената мегадоза на витамин Ц, за која се залагал Линус Полинг, а се верува дека на овој начин може да се лекуваат дури и ракот и исхемичната срцева болест. Дозите на витамин Ц се и до 1000 пати повисоки од препорачаните.

Соул укажува на примерот на дете кое било излекувано на овој начин кога антибиотиците не успеале. Детето примило 11 дози антибиотици, а болеста се одолговлекувала 12 месеци без значителни резултати. Соул тврди дека доколку антибиотиците не помогнат во првите три месеци, никогаш нема да помогнат. Тој ги советувал родителите да му понудат на детето витамин Ц во какви било количества за заздравување. Му дадоа 20.000 мг. Детето спиело цела ноќ и состојбата му се подобрила.

Природни лекови

Третманот со витамин Ц сè уште предизвикува многу дебати, па доколку сакате побезбедни природни варијанти, пробајте ги и овие билки.

Зголемете го внесот на лук, за кој се верува дека е подобар од кој било антибиотици. Јадете го сиров, изблендирајте го, згмечете го и измешајте го со кисела павлака. Вклучете ја фантазијата.

Кога подготвувате оброци, вклучете куркума, црн пипер и ѓумбир. Направете силен чај и збогатете го со зачини.

Чајот од босилек може да биде многу ефикасен против пневмонија. Потребни ви се 2 чаши вода и 2 лажици свеж лист босилек или една и пол лажица сушен. Ако користите свеж босилек, прелијте го со врела зовриена вода и оставете го покриено 5 минути, а ако користите сув, оставете го покриен 10 минути. Процедете и пијте свежо или додадете малку црн пипер за подобар ефект. Пијте по една чаша на секои 6 часа.