Холестеролот и неговите вредности не доаѓаат само од храната. Најголемиот дел всушност го произведува самиот црн дроб, а овој процес е под влијание на голем број фактори, од кои многу имаат малку врска со она што го јадеме.

Во крвта особено се следи ЛДЛ холестеролот, таканаречениот „лош“ холестерол, чии покачени нивоа претставуваат ризик за крвните садови и срцето. Нормалните вредности на вкупниот холестерол се движат помеѓу 3,1 и 5,5 mmol/l, но дури и кај луѓето кои се хранат „школски правилно“, овие граници можат да се надминат.

Лоши навики и висок холестерол: Седење, стрес, намалена физичка активност…

Една од најчесто занемарените причини е хроничниот стрес. Кога телото е постојано под стрес, се ослободуваат хормони како што се кортизол и адреналин кои го нарушуваат балансот на шеќерот и мастите во крвта. Со текот на времето, се активираат воспалителни процеси, а црниот дроб почнува да произведува повеќе холестерол и триглицериди, додека заштитниот HDL холестерол се намалува. Со други зборови, дури и совршената диета ја губи битката ако телото е постојано во состојба на штрек.

Продолженото седење има сличен ефект. Современиот начин на живот, со многу часови поминати на биро или пред екран, влијае на ензимите кои помагаат лошиот холестерол да се претвори во добар. Кога не се движиме, овој механизам практично „забавува“, што доведува до неповолни вредности на липидите.

На холестеролот може да влијаат и навики кои често не се доведуваат во врска со здравјето на срцето, како што е пиењето нефилтрирано кафе. Домашното кафе или еспресото содржат природни масни соединенија кои можат да го зголемат нивото на LDL холестерол, особено ако се пијат во поголеми количини секој ден.

Холестерол, лекови и хормони

Хормоналната нерамнотежа е уште еден важен фактор. Кога тироидната жлезда е неактивна, телото потешко го отстранува вишокот холестерол од крвта, па затоа тој се акумулира. Заморот, сувата кожа и болките во мускулите често се првите знаци на ова нарушување. Слично нешто се случува и кај жените за време на менопаузата. Падот на естрогенот го менува начинот на кој се метаболизира холестеролот, па нивоата почнуваат да се зголемуваат, дури и без да се промени исхраната.

Одредени лекови исто така можат да имаат неочекувани ефекти. Терапиите што се користат за регулирање на хормоните, крвниот притисок, епилепсијата или воспалителните состојби понекогаш можат да предизвикаат покачени нивоа на холестерол, поради што е важно редовно да ја проверувате вашата терапија и несаканите ефекти со вашиот лекар.

Болестите на црниот дроб и бубрезите дополнително ја комплицираат ситуацијата. Црниот дроб е централен орган за производство и разградување на холестеролот, па секое негово оштетување, како што е замастен црн дроб, може да го наруши балансот на мастите во крвта. Од друга страна, хроничната болест на бубрезите може да го намали нивото на заштитен HDL и да го зголеми нивото на штетен LDL холестерол.

Шеќерот и други состојби што не се директно поврзани со холестеролот

Шеќерот исто така не треба да се игнорира. Исхраната богата со слатки и рафинирани јаглехидрати го оптоварува црниот дроб, поттикнувајќи го да произведува повеќе холестерол и триглицериди. Така, парадоксално, лице кое избегнува масна храна, но јаде многу слатки може да се соочи со лош липиден профил.

Постојат и физиолошки состојби во кои се очекува зголемување на холестеролот, како што е бременоста. Потоа телото природно го зголемува производството на холестерол за да го поддржи развојот на фетусот, но ова зголемување е привремено и безопасно.

Сето ова покажува дека холестеролот не е само прашање на исхрана, туку огледало на целиот начин на живот и здравствена состојба. Здравата храна е важна основа, но без контрола на стресот, редовно вежбање, хормонална рамнотежа и грижа за црниот дроб и бубрезите, понекогаш не е доволна за да се одржи холестеролот во нормални граници.

Месото е богат извор на одредени аминокиселини кои се чини дека влијаат на сигналната молекула mTOR, која придонесува за процесот на стареење. Повеќе студии сугерираат дека намалувањето на внесот на месо или неговото целосно избегнување може да помогне во намалувањето на ризикот од болести како што се кардиоваскуларните заболувања, како и да се постигне долговечност.

Од друга страна, исхраната базирана на растенија исто така не е совршена и е поврзана со зголемена инциденца на фрактури на коските и неухранетост, што може да биде особено проблематично за постарите лица.

Што откри студијата

Каијуе Ванг од Универзитетот Фудан во Шангај и нејзиниот тим анализирале податоци од Централната здравствена база на податоци на Кина за луѓе над 65 години. Тие извлекле податоци од 5.203 луѓе кои имале најмалку 80 години во 1998 година и не страдале од кардиоваскуларни заболувања, дијабетес или рак.

Околу 80 проценти од нив рекле дека јадат месо, додека останатите рекле дека јадат храна базирана на растенија, претежно зеленчук и житарки, а понекогаш и производи од животинско потекло, но не и месо. Истражувачите откриле дека месојадите имаат поголема веројатност да доживеат 100 години од нивните врсници пескатаријанци (луѓе кои јадат риба, но не и месо), вегетаријанци и вегани, но ова било статистички значајно само кога се земала предвид телесната маса.

Од вегетаријанците кои имале индекс на телесна маса под 18,5 (дефиниран како недоволна тежина), 24 проценти живееле до 100 години, во споредба со речиси 30 проценти од месојадите со недоволна тежина, чии шанси да наполнат 100 години се зголемуваат ако јадат месо секој ден. Истиот тренд не е откриен кај луѓе со повисок индекс на телесна маса.
Исхраната богата со месо е поврзана со дебелина, но истражувањата исто така потврдуваат дека животинските протеини се важни за градење силни мускули и коски, што може да биде особено корисно за луѓето кои имаат недоволна тежина. Тоа не значи дека зеленчукот може да се игнорира – истражувачите исто така откриле дека вкупниот животен век бил подолг кај учесниците кои пријавиле дека јадат било каква количина зеленчук дневно.

И месо и зеленчук

– Постарите возрасни лица можат да се соочат со различни предизвици во исхраната. Нашата студија сугерира дека препораките за исхрана за многу постари лица треба да ја нагласат рамнотежата и нутритивната адекватност, наместо строго избегнување на храна од животинско потекло, особено кај лица со недоволна тежина. Резултатите може да се разликуваат во делови од светот каде што луѓето јадат различно, но основните биолошки механизми поврзани со исхраната и стареењето се веројатно универзални – рекла Ванг.

Самите вакви наоди не треба да нè поттикнат да ја менуваме нашата исхрана, вели Џејмс Вебстер од Универзитетот во Оксфорд, кој исто така ги проучувал здравствените влијанија на различните модели на исхрана. Работата на неговиот тим го поврзала вегетаријанството со зголемен ризик од фрактури на колкот, но Вебстер истакнува дека бројни студии ги истакнале здравствените придобивки од вегетаријанската исхрана.

– И вегетаријанската и исхраната базирана на месо можат да бидат здрави или нездрави, во зависност од нивниот нутритивен квалитет. Важно е да се разбере кои хранливи материи се потребни за избалансиран, здрав начин на живот, што вклучува јадење многу интегрални житарки, овошје и зеленчук и минимални количини сол, шеќер и заситени масти. На крајот на краиштата, потребни се повеќе докази и поширока слика пред да можеме со сигурност да кажеме која исхрана е подобра за подолг живот – вели Вебстер.

Од античките легенди до современите нутриционисти, маслинката е симбол на здравјето и долговечноста со векови. Но, кога на масата има чинија маслинки и шише маслиново масло – што всушност избира вашето срце, а што вашиот организам?
Без разлика дали сакате зелени маслинки полни со полифеноли или црни, зрели маслинки богати со масло, тешко е да се одлучи што е „подобро“ – особено кога на истата маса има и шише маслиново масло и чинија маслинки. И двете се сметаат за здрава храна, но постојат разлики.

Заеднички адут: здрави масти

И маслинките и маслиновото масло се богати со мононезаситени масни киселини, што е главната причина зошто медитеранската исхрана се смета за една од најздравите во светот. Исхраната богата со овие масти е поврзана со помал ризик од срцеви заболувања, одредени видови на рак и дебелина. Исто така, постојат докази дека мононезаситените масти се метаболизираат различно во телото и може да имаат помала веројатност да се складираат како масти од другите видови масти.

Која е главната разлика?

Содржина на масти: Маслиновото масло е речиси чиста маст – 1 лажица содржи околу 120 калории, додека порција од дванаесет маслинки има околу 40 калории.

Влакна: Маслинките содржат малку диететски влакна, додека маслиновото масло не.

Полифеноли: Процесот на солење и маринирање на маслинките ја намалува количината на полифеноли (заштитни растителни соединенија), додека екстра девственото маслиново масло во голема мера ги зачувува.

Натриум: Маслинките обично се богати со натриум, додека маслиновото масло речиси и да нема натриум.

Пробиотици: Некои видови маслинки ферментираат природно и може да содржат корисни бактерии; маслото не.

Кои маслинки се „најздрави“?

Зелените маслинки, набрани пред да созреат, имаат тенденција да содржат повеќе полифеноли.

Црните маслинки, кои зреат на дрвото, имаат поголема содржина на масло и витамин Е.

Двете сорти се добар извор на железо и бакар. Ако внимавате на внесот на сол, црните маслинки генерално имаат околу половина од натриумот од зелените маслинки, а поголемите сорти како маслинките Cerignola се сметаат за поблаги.

Обработка и квалитет
Сите маслинки мора да се преработат бидејќи се тврди и горчливи кога се сирови. Солењето, маринирањето или чувањето во масло не само што го менуваат вкусот и текстурата, туку и додаваат сол. Ако сте чувствителни на сол, подобро е да изберете маслинки од тегла или конзерва со јасно означени информации за хранливата вредност за да ви помогне во контролата на внесот на натриум.

Посебна забелешка за конзервираните црни маслинки

Некои конзервирани црни маслинки може да содржат акриламид, супстанца формирана за време на одредени процеси на обработка што е поврзана со потенцијални здравствени ризици. Ако ви се допаѓа овој вид маслинки, размислете повремено да ги замените со свежи или сушени сорти како зрели маслинки Cerignola.

Интересна приказна од историјата на маслинките

Постои стара грчка легенда која вели дека градот Атина го добил своето име од маслиновото дрво. Според митот, богот на морето Посејдон и божицата на мудроста Атена се натпреварувале кој ќе им даде на луѓето повреден подарок. Посејдон им понудил солена вода (или коњ, според некои верзии), а Атена им ја дала првата маслинка. Луѓето го избрале нејзиниот подарок затоа што им обезбедувала храна, масло, лекови и дрва за огрев. Оттогаш, маслинката е почитувана во медитеранските култури како симбол на живот, здравје и мир. Можеби затоа дури и денес, кога ќе отворите тегла маслинки или ќе ставите маслиново масло, се чувствувате како да држите нешто посебно во раката – традиција стара илјадници години.

Па – што да изберете?

Споредувањето на маслинките и маслиновото масло е всушност како да избирате помеѓу јаболка и сок од јаболко, слично, но не исто. Маслиновото масло е најдобриот избор кога ви треба здрава маснотија како прелив за салати или за готвење, а маслинките се одлична, хранлива и вкусна закуска или прилог.
Идеално? Уживајте во обете, умерено, и ќе бидете на добар пат кон одржување на добро здравје.

Повеќето од нас имаат денови кога продуктивноста едноставно е отсутна. И, како за инает, тоа обично се случува токму кога ни е најпотребно, кога се приближуваат роковите, обврските се натрупуваат, а фокусот се изместува. Ретко размислуваме за нашата исхрана во такви моменти, иако она што го јадеме може да има огромно влијание. Имено, одредени намирници навистина го хранат мозокот – тие можат да ја зголемат концентрацијата, да ја подобрат меморијата и да ви помогнат да останете фокусирани кога ви е најпотребно.

Придобивките од квалитетната исхрана се рефлектираат во целото тело, а ова е потврдено со проценката на Светската здравствена организација, која наведува дека правилната исхрана и рамнотежата на микронутриенти можат да ја зголемат продуктивноста за импресивни 20 проценти. Секако, не очекувајте чудо по еден здрав оброк; клучот е во доследноста и навиките. Еве осум одлични намирници за да започнете да ја зголемувате вашата продуктивност:

Цвекло

Овој зеленчук се смета за одлична храна за мозокот. Цвеклото е полно со придобивки за зголемување на продуктивноста благодарение на неговата концентрирана содржина на нитрати, природни соединенија кои го зголемуваат протокот на крв. Ова е потврдено со студија која открила дека исхраната со висока содржина на нитрати, богата со сок од цвекло, може да го зголеми протокот на крв во одредени региони на мозокот одговорни за внимание и саморегулација.

Лосос

Лососот обезбедува голема доза на омега-3 масни киселини, што го прави врвна храна за ментална енергија и фокус. Овие здрави масти се поврзани со прилично обемна листа на здравствени придобивки, почнувајќи од намалено воспаление до подобро здравје на срцето. Студиите, исто така, откриле дека зголемувањето на внесот на омега-3 масни киселини од храна како лососот може да ги подобри меморијата и функцијата на мозокот.

Брокула

Импресивната содржина на влакна во брокулата и изобилството на важни витамини и минерали се синоним за брокула, што исто така може да има корисен ефект врз нашите мозоци. Овој зелен зеленчук е богат со холин, есенцијална хранлива материја со моќни придобивки кога станува збор за когницијата. Истражувањата покажуваат дека холинот е вклучен во когнитивните перформанси, развојот на мозокот, па дури и функцијата на памтењето.

Зелен чај

Шолја зелен чај наутро може да биде токму она што ви треба за да ја зголемите вашата продуктивност. Според еден преглед од 2017 година, зелениот чај може да има доста моќни ефекти врз мозокот. Тој е поврзан со намалена анксиозност, подобра меморија и зголемено внимание.

Јајца
Уживањето во омлет збогатен со зеленчук, за појадок, е одличен начин за поттикнување на продуктивноста во текот на денот. Јајцата не само што се полни со холин, есенцијална хранлива материја што може да го подобри когнитивното функционирање, туку се и добар извор на протеини. Студија во American Journal of Clinical Nutrition открила дека појадокот богат со протеини доведува до поголемо намалување на грелинот, хормонот одговорен за стимулирање на гладот, во споредба со појадокот богат со јаглехидрати. Ова значи дека ќе останете сити подолго, што пак ви овозможува да се концентрирате и фокусирате на задачата што ја имате.

Темно чоколадо

Чоколадото, но оној вид со многу какао, се најде на листата на најдобри намирници што ја зголемуваат продуктивноста. Темното чоколадо содржи кофеин, кој може да помогне во зголемувањето на нивото на енергија, концентрацијата и будноста. Исто така, тоа е добар извор на магнезиум, важен минерал за кој е докажано дека го подобрува учењето и меморијата. Значи, нема причина да не уживате во овој десерт, но запомнете дека умереноста е клучна.

Бадеми

Порција бадеми од 30 грама може да задоволи голем дел од вашите потреби за витамин Е, хранлива материја што е неопходна за заштита на вашиот мозок од стареење. Редовната консумација на бадеми може да ги зголеми нивоата на ацетилхолин, вид невротрансмитер што ги подобрува учењето и меморијата. Дополнително, студија од 2014 година на Brigham and Women’s Hospital открила дека поголемата консумација на јаткасти плодови е поврзана со подобро внимание и когнитивна функција кај постарите жени.

Сладок компир

Слаткиот компир, меѓу другото, е составен од сложени јаглехидрати кои полека се варат и даваат чувство на ситост. Тие исто така не предизвикуваат ненадеен скок на шеќерот во крвта, што пак обезбедува постојан прилив на енергија за зголемување на продуктивноста. Слатките компири се исто така богати со хранливи материи и се особено добар извор на витамини А и Ц, за кои е докажано дека се важни за функциoнирањето на мозокот.

Исхраната е само еден дел од сложувалката за успех

Имајте на ум дека исхраната е само еден дел од сложувалката кога станува збор за продуктивноста. Иако дефинитивно постојат многу видови храна што ја зголемуваат продуктивноста и помагаат да се зголеми моќта на вашиот мозок, постојат и неколку други фактори што треба да се земат предвид. Тие вклучуваат:

придржување до конзистентен распоред за спиење,

вклучување редовна физичка активност во вашата рутина,

поставување цели,

направете список на обврски,

не ја заборавајте моќта на правење кратки паузи помеѓу задачите и

ограничете ја непотребната употреба на вашиот телефон и други паметни уреди.

Додавањето на овие здрави навики во вашиот ден, заедно со квалитетна исхрана, може да направи значителна разлика во вашата продуктивност на работа, дома или во училиште.

Покрај изборот на вистинската храна, секојдневното одење и управувањето со стресот се подеднакво важни за здравјето на срцето
Ако имате висок крвен притисок, хроничен замор или семејна историја на срцеви заболувања, можно е да имате затнати крвни жили, а да не сте воопшто свесни за тоа.

Нашите артерии, како автопат, ја носат крвта до сите клетки. Но, кога во нив почнува да се таложи плак, кој е комбинација од масти, калциум и отпад, доаѓа до застој, послаба циркулација, болка во градите и ризик од срцев или мозочен удар.

Добрата вест е дека постојат намирници кои помагаат во чистењето на крвните садови, намалување на воспалението и заштита на срцето. Иако можеби со години се храните „погрешно“, никогаш не е предоцна да го смените тоа. Еве кои се овие намирници и како можат да ви помогнат.

Куркума
Моќен природен антиинфламаторен зачин. Куркуминот од куркумата го намалува воспалението во ѕидовите на крвните садови и спречува формирање на опасни згрутчувања. Секогаш комбинирајте го со црн пипер и здрави масти (на пр. кокосово масло) за да му помогнете на вашето тело подобро да го апсорбира куркуминот.

Авокадо

Богато е со здрави масти кои го намалуваат лошиот (LDL) и го зголемуваат добриот (HDL) холестерол. Исто така, содржи бета-ситостерол, растително соединение кое ја блокира апсорпцијата на холестерол, а има и калиум за намалување на крвниот притисок.

Шпаргли

Помагаат во детоксикација и опуштање на крвните садови, што го намалува крвниот притисок и го подобрува протокот на крв. Богати се со антиоксидантот глутатион и витамин К, кој спречува таложење на калциум во артериите.

Калинка

Ова црвено овошје содржи моќни антиоксиданти како пуникалагин, кои ги штитат внатрешните ѕидови на крвните садови. Истражувањата покажуваат дека сокот од калинка може да го намали плакот и да го подобри протокот на крв.

Брокула

Одлична е за срцето. Богата е со сулфорафан, кој го стимулира производството на заштитни ензими во садовите. Исто така, содржи влакна, витамини од групата Б и лутеин, кои помагаат во одржувањето на здрави, флексибилни артерии.

Чиа семе

Иако се мали, полни се со омега-3 масни киселини и влакна. Тие ги намалуваат триглицеридите, го подобруваат крвниот притисок и го врзуваат холестеролот во дигестивниот систем, спречувајќи го да се акумулира во крвта.

Цимет

Покрај намалувањето на шеќерот во крвта, помага во намалувањето на LDL холестеролот и триглицеридите. Делува како природен антикоагуланс и ја подобрува циркулацијата. Додадете го во кафе, овесна каша или смути.

Лубеница

Хидрира и го стимулира производството на азотен оксид, соединение кое ги шири крвните садови и ја подобрува циркулацијата. Исто така, содржи ликопен, моќен антиоксидант кој го штити срцето.

Брусница

Го зголемуваат добриот и го намалуваат лошиот холестерол. Ги штитат клетките што ги обложуваат крвните садови од оксидативно оштетување. Можете да ги ставите во смути, природни сосови или да ги грицкате како ужина.

Спирулина

Алги кои ја содржат ретката масна киселина GLA, моќно антиинфламаторно соединение. Го балансира холестеролот, го намалува крвниот притисок и ги чисти артериите. Можете да ја додадете во смути или да ја земате во капсули.

Совети плус

Совети за уште подобро васкуларно здравје? Воведувањето на овие намирници е одличен чекор, но ќе постигнете уште поголем ефект ако ги комбинирате со здрави навики.

Јадете повеќе растенија и интегрална храна, избегнувајте преработени производи, шеќери и рафинирани масти. Движете се редовно, најмалку 30 минути на ден. Научете да го управувате стресот преку дишење, медитација или поминување време во природа.

Исто така е важно да пиете доволно вода и доволно да спиете. Престанете да пушите, бидејќи тоа е еден од најголемите фактори на ризик за срцеви заболувања. И не заборавајте дека вашето срце работи за вас секој ден. Време е и вие да почнете да работите за него. Малите, секојдневни промени можат да имаат големо влијание.

Денес е познато дека само пет проценти од раковите имаат генетска поврзаност, додека преостанатите 95 проценти се тесно поврзани со начинот на живот. Клучот за здравјето често е во наши раце. Цревниот микробиом, кој го нарекуваме и втор мозок, игра клучна улога бидејќи повеќето имунолошки клетки се наоѓаат во цревата. Прашањето е дали сме доволно свесни за тоа колку влијание можеме да имаме врз сопственото здравје.

Сандра Павиќ Драшковиќ е инспиративна жена која е среќна да им помага на другите и споделува совети од сопственото искуство во борбата против ракот. Таа сега е „канцер фри“ и често нагласува дека многу од нештата се во наши раце кога активно сакаме да го спречиме развојот на болеста или да се излечиме ако се разболиме.

Таа е магистер по фармација и холистички советник и една од оние што го потврдуваат ова, а исто така на многумина им помага со совети, ја следат на социјалните медиуми или доаѓаат за поддршка во бројните здруженија со кои Сандра соработува и одржува работилници за здрава исхрана, лековити билки, холистички пристапи кон здравјето…

На Сандра ѝ бил дијагностициран рак на дебело црево со метастази на црниот дроб пред осум години, а денес е здрава личност и едуцира за исхраната.

„Кога пред осум години ми беше дијагностициран рак на дебело црево со метастази на црниот дроб, животот ме соочи со момент во кој ништо повеќе не беше исто, но таа сериозна дијагноза ме насочи кон подлабок, интегративно-холистички пристап кон здравјето што го живеам денес и преку кој го споделувам моето знаење со другите. Денес, осум години по дијагнозата, живеам без болест, но со подлабока свест, благодарност и желба да го пренесам она што го научив. Интегративно-холистичкиот пристап не беше алтернативна медицина за мене, тоа беше мојот личен пат кон здравјето. Вистински верувам дека овој пат постои за секого, само треба да се започне“, вели Сандра. Таа ја раскажала својата приказна за борбата против ракот за хрватски портал пред повеќе од една година, а сега повторно ги споделува советите кои најмногу ѝ помогнале да живее здрав живот по дијагнозата и третманот.

Патот до оздравувањето

Од сопственото искуство и работата со луѓе, таа дошла до заклучок дека исхраната е она што носи највидливи промени.

„Дури кога целосно ја променив исхраната, доживеав одлични и прекрасни резултати, и на физичко и на емоционално ниво. На почетокот се свртев кон веганизмот, но со текот на времето ја прилагодив исхраната на ритмите на сопственото тело, учејќи да ги слушам неговите потреби. Денес, се хранам природно, претежно со органска храна на растителна основа. Основата е зрело, по можност органско овошје, многу зеленчук, свежи зелени салати, како и некои семки, некои јаткасти плодови, свежо цедени сокови и филтрирана вода што го рехидрираат телото секојдневно“, вели Сандра, додавајќи дека природата ни нуди изобилство, и ако ѝ дадеме шанса, таа може да стане наш најдобар сојузник.

Со промената во исхраната, се променил и нејзиниот начин на живот. Движење, поминување време во природа, прошетки, пливање, планинарење, сауна, но и нешто едноставно како свесно, абдоминално дишење – сето ова стана дел од мојот личен ритуал на лекување. Воспоставив ритам што ги почитува потребите на телото и умот, во кој има место за тишина, движење и свесност – вели Сандра.

Овошјето како сојузник на здравјето

Овошјето има посебно место во нејзиното дневно мени.

„Избирам само зрело, органско и нетретирано овошје секогаш кога ми е достапно. Луѓето често ме прашуваат како консумирам толку големи количини овошје, со оглед на тоа што преживеав рак. Многумина имаат предрасуди дека овошјето содржи „премногу шеќер“, но моето искуство и наоди зборуваат поинаку. Овошјето е мојот најголем сојузник во одржувањето на здравјето. Полно е со антиоксиданти, витамини, минерали, ензими и фитонутриенти – соединенија со докажани антиинфламаторни и антиканцерогени ефекти“, објаснува Сандра, на која за време на хемотерапијата и зрачењето, токму овошјето ѝ помогнало да ја одржи енергијата, полесно да ја вари храната и конечно, да го поддржи имунолошкиот систем.

И по осум години, во кои, раскажува таа, јадела тони овошје, нејзините наоди се уште се беспрекорни – вклучително и оние поврзани со шеќерот во крвта, како што се вредностите на гликозата и HbA1c.

„Овошјето не е само храна, туку задоволство, лек и инспирација. Среќна сум што ја пренесов оваа љубов на моето семејство, за кое секојдневно подготвувам разни смутија и ја откривам убавината на сезонските и тропските вкусови. Често сум на пазар – сакам да бирам свежи, локални состојки. Сè уште имаме среќа да можеме да најдеме мали производители и вредни одгледувачи на овошје во Хрватска кои нудат нетретирано, локално овошје. Природата ни дава неверојатно богатство, само треба да ја запознаеме и да ја цениме“, вели таа.

Здравје во животната средина

Здравјето не е само она што го внесуваме во себе, туку и она што избираме да го избегнуваме, и како што вели Сандра, треба да обрнеме внимание на тоа.

„Исто така, станав исклучително внимателна кон мојата околина. Ги елиминирав индустриските производи со адитиви, конзерванси и токсини од мојата исхрана, козметиката и производите за домаќинството. Денес користам исклучиво природна козметика – органски хидролати, органски ладно цедени и органски есенцијални масла, правам свој крем за лице и тело, како и производи за чистење дома или го бирам наједноставниот и најприроден состав. Бидејќи кожата е нашиот најголем орган и сè што ставаме на неа влегува и во нашето тело“, вели таа.

Чист ум, тело и простор за живеење

Денес не верувам во детоксикацијата како хит диета, туку ја живеам како филозофија. Редовно ги „чистам“ моето тело, ум и просторот во кој живеам. Верувам дека емоционалната хигиена има исто толку силен ефект како и исхраната, па затоа бирам луѓе, книги, содржини и активности што ми носат радост, мир и смисла. Се обидувам да живеам свесно, благодарно и во согласност со она што чувствувам дека навистина ми е потребно. Сите овие промени, без разлика колку мали изгледаат, имаат силен ефект врз зајакнувањето на имунолошкиот систем, кој е нашата најважна одбрана – не само од болести, туку и од исцрпеност, стрес и секојдневен притисок и се главен лек за здравјето“, вели Сандра.

Што можете да направите веднаш

Овошјето и зеленчукот се сметаат за моќни еликсири на здравјето кои ни обезбедуваат важни хранливи материи потребни за постигнување и одржување на здравјето, а нивното секојдневно консумирање е препорачано и од Светската здравствена организација. Моќта на овошјето и зеленчукот лежи во антиоксидантите и фитонутриентите со кои се богати (витамини Ц, Е, бета-каротен, полифеноли и нитрати работат синергистички за да ги заштитат клетките од оксидативно оштетување), влакната (клучни за здраво варење и цревниот микробиом, честопати наречен наш втор мозок) и микронутриенти како што се калиум, магнезиум и фолна киселина (кои успешно го регулираат кардиоваскуларното здравје).

Овошјето, зеленчукот, јаткастите плодови и билките се основа на исхраната на Сандра, која е претежно сирова.

Ова е храна што ме поддржува, ме храни, ме лекува и има моќни лековити својства. Го сакам овошјето и тоа е неопходен дел од моите дневни менија. Се обидувам да најдам органско, локално и сезонско овошје како што се јаболка, круши, кајсии, бобинки, јагоди, лубеници, грозје и слично, но користам и егзотично овошје. Меѓу овие видови се банани, манго, папаја, ананас, кокос, кои сега се достапни на пазарот или во продавниците за здрава храна“, вели Сандра. Таа споделува и неколку корисни совети за овошјето.

Кога да јадете овошје

Овошјето треба да се јаде само ако е целосно зрело бидејќи, ако шеќерот сè уште не е целосно формиран, предизвикува кисела реакција во телото. Зрелото овошје, иако има кисел вкус, предизвикува алкална реакција во телото (на пр. лимон). Овошјето многу брзо и лесно се вари и треба да се јаде најмалку половина час пред другите оброци, а никогаш по оброк.

Најдобро е да се јаде самостојно или во комбинација со зелен лиснат зеленчук, а никогаш со скробен зеленчук или јаткасти плодови бидејќи ферментира, станува кисело и создава непријатни гасови и надуеност.

Лубеницата, дињата и папајата секогаш се јадат како моно оброци бидејќи најбрзо се варат – забележува Сандра и го споделува рецептот за Попај Фрапе, вкусен детски пијалак кој не содржи млеко, а е кремаст, сладок, ароматичен и ладен – совршен за топли денови.

Попај Фрапе

Состојки:

2 зрели банани
1 замрзната банана
1 урма без семка
1-2 раце млад спанаќ
1/8 лажичка ванила во прав (по желба)
1/8 лажичка цејлонски цимет (по желба)
1 – 1,5 дл вода (таа користи дестилирана или филтрирана вода).
Подготовка:

Ставете во блендер, направете кашест сок и уживајте пиејќи го.

„Бананите се едно од најомилените овошја на повеќето луѓе уште од детството. Зрелите банани со црни точки се најлековити, а како такви се и најевтини бидејќи се продаваат со попуст. Освен што се вистински специјалитет, бананите се богати и со многу хранливи материи. Тие се богати со фолна киселина, манган, калиум, витамин Ц и растителни влакна. Тие се богат извор на аминокиселини, како што е триптофанот, кој влијае на лачењето на серотонин, хормон кој го подобрува расположението. Имаат позитивен ефект врз здравјето на срцето и циркулаторниот систем, го подобруваат видот, штитат од чиреви, го регулираат варењето и градат мускулна маса. Тие се одличен извор на фруктоолигосахариди, пребиотици кои имаат благотворно дејство врз здравјето со своето поволно дејство врз растот и/или активноста на бактериите во цревата. Уживам да ги консумирам во големи количини и моите црева ми се благодарни за тоа“, вели Сандра.

Додека здравата исхрана може да помогне да се намали стресот, одредени видови на храна може дополнително да го зголемат, а со тоа негативно да влијаат на здравјето.

Нутриционистката Миранда К. Смит за SheFinds истакнала три типа на храна што треба да се избегнува за да се држи под контрола нивото на кортизол.

Преработените јаглехидрати, како белиот леб, печива и слатки грицки, „брзо се разградуваат во шеќер, предизвикувајќи скок на нивото на гликоза во крвта“, објаснува Смит.

Овој ненадеен пораст на шеќер е проследен со подеднакво ненадеен пад, што може да доведе до чувство на раздразливост, замор и стрес.

Пржената храна често содржи нездрави транс масти и омега-6 масни киселини кои можат да го зголемат воспалението во телото, што доведува до ослободување на кортизол.

„Хроничното воспаление се смета за стрес за телото, а пржената храна е дополнително оптоварување на дигестивниот систем, предизвикувајќи надуеност, дигестивни проблеми и непријатност“, вели Смит.

Кортизол како одговор на телото

Храната богата со сол може да предизвика задржување на течности и да го наруши балансот на електролити, што телото го доживува како стрес.

Според Смит, „телото реагира со ослободување на кортизол за да го регулира балансот на течности и да го одржува крвниот притисок“, што дополнително го зголемува нивото на стрес.

За да се избегнат негативните ефекти од покаченото ниво на кортизол, експертите препорачуваат урамнотежена исхрана богата со интегрални намирници, здрави масти и влакна и редовна хидратација.

Храна што го регулира нивото на кортизол

Исхраната игра клучна улога во регулирањето на нивото на кортизол и целокупното чувство на благосостојба.

Храната богата со витамини, минерали и антиоксиданти, како што се овошјето, зеленчукот, интегралните житарки и здравите масти, може да помогне да се смири телото и да се намали воспалението.

Исто така, внесувањето на храна богата со магнезиум, како што се јаткастите плодови, спанаќот и семките, е поврзано со пониски нивоа на стрес.

Редовните оброци и одржувањето на стабилно ниво на шеќер во крвта се клучни за спречување на флуктуации на кортизолот и избегнување на чувството на замор и раздразливост.

Промените во навиките за исхрана, заедно со доволно сон и физичка активност, можат да бидат моќен сојузник во борбата против негативните ефекти на стресот и одржувањето на хормоналната рамнотежа.

За многумина почетокот на новата година е време кога носат различни одлуки, а оние поврзани со здравјето секако се стимулативни. Овој широк поим може да вклучи одлука за, на пример, одење на редовна прошетка, наоѓање психотерапевт, одење на масажи, но и промена на исхраната, како што е веганството.

Минатата година, дури 25 милиони луѓе се пријавија на глобалното движење Veganuary (комбинација од зборовите „веган“ и „јануари“) и решија да направат чекор кон поздрава, поодржлива и сочувствителна исхрана.

Овој рекорден одговор нагласува колку свесноста за важноста на веганската исхрана станува се поприсутна. Се почесто луѓето избираат диета која не само што им помага на животните, туку помага и за ублажување на климатската криза и придонесува за нивното лично здравје, велат организаторите на ова движење.

Здружението ги повикува сите да ја започнат 2025 година со одлука од која сите имаат корист.

Веганството не е само тренд, туку одржлив и сочувствителен начин на живот кој секојдневно привлекува се повеќе луѓе. Преку веганските предизвици како Veganuary, милиони учесници ширум светот секоја година одлучуваат да пробаат веганска исхрана во текот на еден месец.

Веганската исхрана го намалува ризикот од многу болести

Според истражувањата, веганската исхрана може да го намали ризикот од многу хронични болести како што се дијабетес, срцеви заболувања и дебелина. Во исто време, преминот кон исхрана базирана на растенија има значително влијание врз зачувувањето на природните ресурси, намалувањето на стакленичките гасови и заштитата на биолошката разновидност.

Богата понуда на растителна храна

Veganuary е исто така совршена можност за гастрономска авантура. Со богатството на вегански рецепти и производи достапни денес, запознавањето со растителната исхрана никогаш не било полесно или повкусно.

Веганските производи се наменети за секого, а во богатата понуда на растителна храна може да се најдат плескавици, намази, сирења, салами и други видови вкусно растително месо и растителни млечни производи.

Веганството е повеќе од предизвик, тоа е движење што го менува светот на подобро. Ако некогаш сте размислувале да се префрлите на растителна исхрана, сега е време да им се придружите на милионите кои ја прават промената.

Храната и напитоците играат голема улога за подобра толеранција и закрепнување при примање хемотерапија, која често се комбинира со терапија со зрачење.

Исклучително е важно пациентот да внесува хранливи материи, витамини и минерали, но и да ја избира храната на таков начин за да не предизвикува интеракција со цитостатиците.

Хемотерапијата влијае на метаболизмот
За да се поднесе што подобро онколошкиот третман и за да биде што поефикасна терапијата, потребен е мултидисциплинарен пристап.

Соодветната исхрана е еден од најважните фактори во оваа битка.

Имено, развојот на тумори и пролиферацијата на малигните клетки ја менува физиологијата на организмот, а се забрзува и метаболизмот. Абнормалните клетки користат сѐ што внесуваме за нивните „потреби“, раст и неконтролирано размножување.

Нутриционистите нагласуваат дека е многу важно да се следат упатствата на онкологот за адекватно спроведување на терапијата, како и начинот на исхрана.

Несаканите ефекти од онколошката терапија се многубројни. Меѓу нив, најчести се:

гадење
повраќање
малаксаност и исцрпеност
запек
рани во устата
тешкотии при голтање
недостаток на апетит
болки во стомакот.

Опасните совети од сомнителни извори можат да бидат опасни по живот

Она што може да биде особена опасност е непроверениот совет за начинот на исхрана.

Тоа не само што може да ги поништи благотворните ефекти на терапијата, туку и да го загрози животот.

Советите се движат од тврдење дека е доволно да се промени начинот на исхрана, до тоа да се откаже препишаната терапија бидејќи му штети на организмот.

Експертите апелираат да не правите ништо без консултација со вашиот онколог, особено не самостојно.

Најчестиот опасен совет е целосна транзиција кон сирова исхрана, исклучување на одредени видови храна (месо), внесување на сода бикарбона, петролеј и други природни препарати.

Некои пропишуваат високи дози на антиоксиданти, иако некои студии укажуваат на некои негативни ефекти.

Алтернативни методи како додаток во закрепнувањето

Еве неколку намирници и природни препарати кои како комплементарна терапија би можеле да помогнат во закрепнувањето од несаканите ефекти од хемотерапијата и онколошкиот третман.

Хемотерапија, лимон и цитруси

Лимонот е едно од најкорисните природни средства за зајакнување на разнишаниот имунитет по хемотерапија. Богат е со витамини, полн е со природни антиоксиданти, неопходен е за лекување на анемија, помага за контрола на телесната тежина.

Содржи голем број на елементи кои според студиите имаат антиканцерогено дејство.

Она на што треба да внимавате е неговата киселост, па може да се случи на некои луѓе да им падне тешко на желудникот и да предизвика иритација на слузницата на желудникот. Не земајте го без проба и консултација со лекар. Направете лимонада со топла вода и малку мед.

Слично е и со другите агруми. Нивното консумирање е пожелно и се препорачува, под услов да не го иритираат дигестивниот систем.

Куркума
Куркумата има антиинфламаторно дејство и успешно ги ублажува воспалителните процеси во организмот. Антиоксидансите го прават најважното нешто за имунитетот: ги уништуваат слободните радикали и промовираат обновување на клетките. Можете да додадете куркума во пијалаците и оброците во умерени количини.

Оригано и хемотерапија
Неговите корисни својства како средство за зајакнување на имунитетот се испитани во бројни лабораториски студии.

Според некои, се покажало дека болните од рак можат да го користат. Дејствува како природен антибиотик, па затоа е ефикасен во превенција и третман на инфекции. Не пијте повеќе од две шолји дневно, а исто така засладете го со мед.

Лук
Благодарение на алицинот, лукот е ефикасен и во борбата против малигните клетки, како и склоноста кон инфекции. Конзумирајте лук во форма на цели или изгмечени чешниња.

Витаминска „бомба“ би можела да изгледа вака: четири моркови, малку корен од ѓумбир, два излупени лимони, две чешниња лук, лажица јаболков оцет. Пијте три ракиени чашки од оваа смеса на дневна основа.

Бадеми
Една од најголемите предности на бадемите, е тоа што содржи многу витамин Е, кој е неопходен за функцијата на имунолошкиот систем, но и за опоравување од хемотерапијата.

Тој е силен антиоксидант, кој ја зајакнува способноста за одбрана од штетни микроорганизми, го зајакнува нервниот систем, срцето, протокот на крв и влијае на здравјето на кожата. Грст бадеми дневно се од голема хранлива корист и за здравите и за болните луѓе.

Лаванда, онколошки третман и хемотерапија
Не постои растение кое ќе има смирувачки ефект врз психата на пациентите кои се подложени на онколошки третман подобро од лавандата.

Специфичната арома и другите лековити својства ќе бидат од голема помош во борбата против силниот стрес. Познато е дека стресот е поттик за пад на имунитетот и малигни заболувања. Вдишете лаванда еднаш или двапати дневно, ќе направите добро за респираторниот систем и менталното здравје.

„Густа крв“ е народен термин за хиперкоагулабилност – состојба која опишува абнормално зголемување на коагулабилноста на крвта, кога таа премногу се згрутчува.

Во оваа ситуација, можно е да се формираат згрутчувања на крвта (тромб), кои предизвикуваат блокада на крвните садови. Густата крв се третира под надзор на лекар, со одредени лекови, но и со адекватна исхрана и хербални препарати кои самите можеме да ги подготвиме.

Доволно е да имате лук, ѓумбир или коњска детелина (позната и како ждрал).

Се препорачува да се консултирате со лекар пред да ги користите овие средства.

Некои луѓе кои страдаат од кардиоваскуларни болести, за кои земаат лекови кои поддржуваат елиминација на течности, или луѓе со бубрежна инсуфициенција, не треба да ги применуваат овие рецепти.

Искусни фитотерапевти наведуваат дека контролата на болеста е можна и со билките, но со задолжителен надзор на лекар кој има увид во состојбата на пациентот и можните дополнителни заболувања. Одредени растенија можат да бидат токсични и да предизвикаат штета, па затоа генерално ги препорачуваме оние растенија кои повеќето луѓе добро ги поднесуваат.

Лук
Лукот нема најпријатен мирис, но може да биде евтина и достапна алатка. Фитотерапевтот и епидемиолог д-р Душан Вујновиќ советува домашен препарат од лук кој може да го користат и луѓе кои страдаат од чир на желудникот или гастритис.

Додадете 250 грама мелено лукче на 300 грама мед, покријте сè и оставете да отстои три недели. Овој напиток потоа се користи со земање по една лажица три пати на ден, 40 минути пред оброците.

Постои уште еден народен лек направен од лук и алкохол, кој не се препорачува за секого.

Смелете две до три главици лук, прелијте со половина литар медицински алкохол или со добра ракија. Затворете ја оваа смеса и чувајте ја на темно место две недели, протресувајќи ја од време на време за да се разреди талогот. По две недели, процедете сè, додадете мед и сок од лимон, измешајте, а потоа земајте една голема лажица пред спиење.

Коњска детелина
Коњската детелина коњска детелина, позната и како ждрал (Melilotus officinalis), за разлика од лукот, има многу пријатен мирис кој доаѓа од кумаринот во надземниот дел од растението.

Кумаринот има карактеристичен мирис, поради што се користи во производството на парфеми, но е и состојка која може да ги зајакне крвните садови и да помогне доколку крвта е густа.

Растението содржи кумарини и има добро антикоагулантно дејство, а добро ја разредува крвта. Многу е важно дозата да ја одредува фитотерапевт, бидејќи ова растение може да биде токсично. Генералната препорака е да прелиете една лажица од сувата билка со чаша врела вода, покријте и оставете да отстои еден час. Потоа, процедете и земајте една третина од чашата три пати на ден, половина час пред оброците.

Напитокот се користи месец и пол, се прави пауза од две недели, потоа може повторно да се користи, но прво треба да се провери крвната слика и да се утврди дали дошло до нормално згрутчување на крвта – советува д-р Вујновиќ.

Ѓумбир

Ѓумбирот содржи салицилати, односно соли на салицилна киселина, кои се препорачуваат за густа крв.

Д-р Вујновиќ советува да изрендате 20 грама корен од ѓумбир и во таа смеса да додадете мала лажичка зелен чај. Сè прелијте со две чаши врела вода и додадете половина чаша сок од лимон. Овој напиток се користи два до три пати на ден, пред јадење.

Чајот, кафето, газираните пијалаци, пивото и алкохолот придонесуваат за исфрлање на течностите од телото и може да доведат до дехидрација и погуста крв, поради што лекарите ги советуваат пациентите да пијат доволно количество вода.

За природно разредување на крвта се препорачува и цимет, кој, како и ѓумбирот, содржи салицилати. На луѓето со густа крв им се советува да јадат храна богата со омега-3 масни киселини, како што се туна и скуша.

Д-р Вујновиќ советува сè да се зачинува во разумна мера со лук или кромид во сирова состојба, бидејќи постојат студии кои потврдуваат дека нивната употреба во мали количини во сирова состојба има антитромбоцитно дејство.