Во медитеранската кујна капарите се одличен зачин за многу јадења, а салатите и сосовите поради нив имаат навистина посебен вкус. Неотворените цветни пупки, кои се користат како фин зачин и прилог за разни јадења и салати се берат во неколку наврати, почнувајќи од втората половина на мај, а може да се берат речиси цело лето, но со најдобар квалитет се токму на крајот на мај и почетокот на јуни, кога пупките се уште затворени. Имено, за разлика од повеќето растенија, кај капарите се берат само пупките, а не и плодот. Бербата се одвива во сушни денови, рано наутро или предвечер, кога топлината не е силна, а се берат само целосно затворени пупки.
Капарите се присутни низ Медитеранот, а често се наоѓаат на камените ѕидови од куќите. Растението, кое е познато под името Capparis Spinosa, расте како дива грмушка низ Медитеранот, особено во Италија, Турција, Шпанија и Хрватска.

Капарите се познати и по многу лековити својства и нутриенти поради кои спаѓаат во самиот врв на најздрави намирници на светот. Кај нас можат да се најдат закиселени и спакувани во мали теглички, во сите поголеми маркети. А како се прави тоа, односно, како се приготвуваат за да се зачуваат во тегличките, прочитајте ТУКА.

Железо

Железото е еден од најважните минерали кои им помага на црвените крвни зрнца да го пренесуваат кислородот низ крвотокот и им помагаат на клетките да произведуваат повеќе енергија за да функционираме подобро во извршувањето на секојдневните обврски. Капарите содржат прилично голема количина железо, но проблем е што обично тие не се консумираат во големи количини. Сепак, можат да бидат одличен додаток во вашата здрава исхрана.

Витамин К

Овој витамин е познат по тоа што ги апсорбира мастите и што игра многу важна улога во спречувањето на создавањето крвни згрутчувања. Витаминот К се наоѓа во приилично голема количина во малите плодови на лапарите па така, една лажица капари содржи дури 31 отсто од дневните потреби за витамин К.

Заштитници на црниот дроб и на бубрезите

Во дамнешните времиња капарите биле составен дел од народната медицина и со нивсе лекувале многу болести и состојби, на прво место, анемијата, потоа артритис и гихт. Често се употребувале и против надуеност како и за стимулирање на работата на црниот дроб и се верувало дека ги штитат црниот дроб и бубрезите од разни заболувања.

Модерните истражувања ги потврдиле антиоксидативните својства на капарите заради тоа што во својот состав содржат полифеноли, а особено биофлавоноиди, а докажано е дека делуваат превентивно на болестите на кардиоваскуларниот систем и канцерогените заболувања.

Како да се користат во исхраната?

Капарите ретко се јадат како засебна намирница и обично се користат како додаток, како зачин. Главно можеме да ги најдеме закиселени во мали теглички, во речиси сите поголеми маркети. Ако сакате да пробате капари, додадете ги во салата, во сосови за тестенини, месо или риба. За почеток, базирајте се на јадења со медитеранско потекло, а кога ќе се навикнете на нивниот вкус, можете да експериментирате. Имаат многу интензивен вкус и затоа на почеток, додека не се навикнете, бидете внимателни со количините.

Доколку ви недостасуваат идеи како да подготвите оброк со капари, само додадете си ги во чинијата со мезе како што направивме ние, или испробајте го овој многу едноставен рецепт со тестенини и тиквички.

Потребни состојки:
400 гр тестенини по ваш избор
2 тиквички
2 лажици капари
Свеж магдонос
1 чешне лук
Сол
Маслиново масло

Приготвување:
Исечете ги тиквичките на долги, дебели стапчиња, исчистете го и исечкајте го лукот. Во тава ставете маслиново масло и додадете ги тиквичките. Нека се динстаат 5 минути.

Додадете ги капарите и оставете ги да се варат полека уште 5 минути. Ставете ги да се варат тестенините, а во тиквичките додадете сечкан лук и динстајте поклопено 5 минути.

Сварените тестенини исцедете ги, но зачувајте една шолја од водата.

Во тавата со тиквички и капари додајте ги сварените тестенини и мала шолја вода зачувана од варењето на тестенините. Добро измешајте.

Поросете со свеж сечкан магдонос.

Капарите се повеќегодишно растение од фамилијата Capparidaceae. Тоа е претежно тропско и суптропско растение, но напредува и на бреговите на Медитеранот. Расте самоникнато на заштитени места на ѕидови и урнатини и меѓу камени стени на островите и островчињата во централна и јужна Далмација.

Капарите растат како грмушка. Стеблото е дрвено со многу гранчиња што висат. Долги се и до 2 метри. Растението цвета од мај до август, а цветовите се отвораат само еднаш, кратко помеѓу утро и пладне.

Цветните пупки се берат додека се целосно затворени. Бербата е во јуни и се прави секој втор или трет ден. Колку се помали цветните пупки, колку се поцврсти и позаоблени, толку подобро. Штом цветните пупки почнат да се отвораат малку или се преголеми, не се берат, туку се оставаат да процветаат. Се пресметува дека една грмушка во поволна година може да даде од 0, 5 – 2, 5 кг цветни пупки, што е тешко да се контролира кај самоникнатите капари.

Сè уште затворените пупки се берат рачно и не се јадат сирови. Постојат неколку начини да ги подготвите, но бара и малку трпение.

Еве како ги подготвува нашиот познаник од хрватскиот остров Хвар, господин Марио Тудор.

„Капарите кои ги подготвувам јас се диви, односно, растат покрај ѕидот на уличката каде што живееме со семејството од 1899 година. Капарите се самоникнати, односно, диви и е во принцип многу тешко да се зафатат, па од 100, дали успеваат да се фатат само еден или два. На ѕидот на улицата под нашата куќа растат 4-5 капари кои ги обрежувам секоја година, а еден имам и во полето кое се наоѓа на 7 км од тука, од местото од каде што потекнува моето семејство кое се доселило во Хвар од селото Мало Грабље уште во 1899 година. Како и да е, јас таму имам маслиник и еден стар капар кој во себе има околу 3-4 квадрати, а баба ми која беше родена во 1914.година ми кажуваше дека нејзината баба ѝ кажувала дека е големо чудо тоа колку е стар тој капар.

Јас ги берам капарите секои три дена, ги чистам, па ги ставам во море на 24 или 48 часа (н.з. Ако се чудите како тоа се ставаат во море, мало појаснување. Тоа значи дека се ставаат во морска вода која сте ја наполниле во некој сад, а која никако не смеете да ја наречете вода, туку исклучиво море, бидејќи Далматинците се многу чувствителни околу ова). Ако ги оставате 48 часа, на 24 треба да го смените морето. Потоа ги ставам на маса 48 часа да се сушат и на крајот ги ставам во тегли, додавам вински оцет и за 20-30 дена се спремни се за консумација“, објаснува господин Марио.

Велат дека оцетот мора да биде јак и квалитетен бидејќи во спротивно капарите ќе се расипат. За безбедност пред оцетот, некои ги оставаат во сол два дена. Потоа капарите се мијат, се ставаат во оцет и се чуваат на сонце 10 дена. После тоа го менуваат оцетот и малку го разредуваат. Нашиот соговорник ни откри дека тој во моментов експериментира така што ги става капарите прво да отседат на сонце добро насолени и тоа со солта која тој самиот ја собира и ја суши на сонце, која нема никакви додатоци и е целосно природна, директно од морето. Патем, навистина има сосема поинаков вкус.

Инаку, поради времето потребно за берење, па и за подготовка, финалниот производ од капари во тегла отсекогаш бил скап. Некогаш важело правилото, 1 кг јастог еднакво на 1 кг капари, а цената сè уште не е многу пониска.

Капарите имаат пикантен вкус, а луѓето ги консумираат најмалку 10.000 години. Ново истражување откри како тие влијаат врз здравјето на луѓето.

Истражувачите од Универзитетот во Калифорнија откриле дека 1-процент екстракт од капара ги активира каналите KCNQ кои се важни за нормална функција на мозокот и срцето.

Исто така, откриено е дека кверцетинот, кој капарите го имаат во изобилство, се врзува за подрачјето на каналот KCNQ. Павејќи го тоа, кверцетинот го „измамува“ каналот да биде отворен кога инаку би бил затворен. Лековите кои го постигнуваат ова се покажале како корисни за лекување на епилепсија и како превенција на ненормален срцев ритам.