Ракот на дебелото црево е трет најчест рак во светот, по ракот на белите дробови и ракот на дојка. Во 2022 година, глобално се регистрирани 1,9 милиони нови случаи, со зголемување на бројот на случаи кај лицата под 50 години, што научниците го објаснуваат како резултат на комбинација од голем број фактори – дебелина, јадење високо преработена храна, седечки начин на живот, пиење алкохол, влијанија од околината итн.

На многумина им е јасно дека треба сериозно да се работи на превенцијата, особено во областа на исхраната. Студиите веќе покажале дека јадењето на интегрална растителна храна, влакна и риба може да го намали ризикот од развој на рак на дебелото црево, а сега нова кинеска студија, објавена во BMC Gastroenterology, конкретно го разгледала влијанието на зеленчукот од групата на крстоносниот зеленчук, како што се зелка, брокула, кељ, прокељ, карфиол, келераба, рукола итн.

Колку е потребно

За оваа студија, научниците анализирале податоци од 17 претходни студии во кои учествувале повеќе од 97.000 учесници за да истражат можна врска помеѓу количината на крстоносен зеленчук во исхраната и инциденцата на колоректален карцином. Се покажало дека луѓето кои јаделе помеѓу 20 и 40 грама од овој зеленчук дневно имале 20 проценти помал ризик од развој на рак на дебелото црево од оние кои јаделе помалку. Интересно е што научниците откриле дека најголема заштита обезбедува мала количина од околу 20 грама од овој зеленчук дневно, а заштитниот ефект останува ист кога се консумираат помеѓу 40 и 60 грама дневно.

Како помага зеленчукот?

Одамна е познато дека компонентите како што се сулфорафан и индол, присутни во овој вид на зеленчук, можат да помогнат во намалувањето на ризикот од рак на дебелото црево. Тие се поврзани и со помал ризик од развој на рак на јајниците, простатата, мочниот меур, белите дробови, желудникот и панкреасот.

– Во истражувањето, забележавме и придобивки од соединенијата во овој тип зеленчук, како што се глукозинолатите, кои помагаат во заштитата на клетките од рак, токсини, слободни радикали и оксидативен стрес. Покрај тоа, зеленчукот е богат извор на витамин Ц, минерали, флавоноиди, каротеноиди и фитохемикалии. Содржината на растворливи и нерастворливи влакна, исто така, ја храни микробиотата во цревата и помага во одржувањето на здрава и витална цревна слузница – рекла д-р Моник Ричард, нутриционистка која не била вклучена во студијата.

Како да јадете повеќе

Секако, потребни се повеќе истражувања, но она што науката го знае досега е веќе импресивно. За оние кои сакаат да јадат повеќе брокула, кељ или репа, но не се баш луди за нивниот вкус, нутриционистката Ричард има неколку предлози.

Основниот совет е да се започне со мали порции. Ова може да биде чаша зелка со ручек (во салата или варена) и/или половина чаша варена брокула со вечерата.
Исечкајте ја брокулата или карфиолот до 45 минути пред готвењето, што ќе ги активира нивните корисни соединенија, но исто така малку ќе го омекне вкусот. Парете ги за да зачувате што е можно повеќе здрави соединенија.
Искинете го карфиолот и/или брокулата, ставете ги на плех за печење и прелијте ги со екстра девствено маслиново масло, зачинете со лук, сол, бибер и Ворчестер сос. Печете го зеленчукот додека не порумени и не стане крцкав.
Зачинете ги печените главички прокељ, зелката или кељот со малку сенф, соја сос или рен, по вкус. Можете да печете листови од кељ како чипс.
Измешајте сирова рукола или кељ во смути. Додадете рендана зелка во салати или печени јадења.
Направете омлет со цветчиња од брокула. ​​Можете да ги додадете во манџи или да ги наросите на пица.
Заменете ги вообичаените прилози како што се компири, ориз и тестенини со варен карфиол. Можете да направите пире од него, што може да го олесни јадењето.
Додадете листови од рукола во салати и сендвичи, но и во кајгана, манџи и чорби.

Карфиолот е богат со витамин Ц и витамин К, нискокалоричен e и богат со влакна. Освен со витамините Ц и К, богат е и со витамини од групата Б, витамин К, фолна киселина и калиум. Хранливата вредност на карфиолот најдобро се задржува ако се вари на пареа и со кратка термичка обработка, во споредба со готвењето во зовриена вода.

Кој треба да избегнува карфиол во исхраната?

Карфиолот е зеленчук богат со супстанции наречени глукозинолати кои се добри за спречување на рак. Тие го спречуваат оштетувањето на клетките, но имаат и антиинфламаторно, антивирусно и антибактериско дејство. Сепак, овој зеленчук не им се препорачува на луѓе со одредени здравствени проблеми.
Како и речиси секоја храна, премногу карфиол во исхраната може да има скриени ризици за одредени луѓе или несакани ефекти, од кои некои се потенцијално сериозни, а некои се само малку здодевни и непријатни. Експертите наведуваат дека постојат групи на луѓе на кои не им се препорачува да консумираат премногу карфиол:

– Не се препорачува за лица со хипотироидизам повеќе од 2 пати неделно бидејќи влијае на производството на тироидни хормони.
– Луѓе кои примаат антикоагулантна терапија бидејќи таа е богат со витамин К
– Луѓе со дигестивни проблеми бидејќи карфиолот може да предизвика гасови и да ја наруши работата на цревата
– Луѓе со нарушена бубрежна функција поради високи нивоа на калиум.

Зошто овој зеленчук не се препорачува за луѓе со нарушувања на тироидната жлезда

Апсорпцијата на јод е главната причина зошто не се препорачува за луѓе со нарушена функција на тироидната жлезда. Премногу крстовиден зеленчук во исхраната, како што е карфиолот, може да ја наруши или попречи апсорпцијата на јод. Карфиолот содржи цијаногени глукозиди, молекули слични на шеќер кои ја блокираат апсорпцијата на јод во процесот на варење.

Со оглед на тоа што јодот игра суштинска улога во функционирањето на тироидната жлезда, а ниското ниво на јод може да доведе до хипотироидизам, многу е важно луѓето со проблеми со тироидната жлезда да внимаваат на количината на карфиол во исхраната.

Покрај тоа, понекогаш, кога некое лице има ниски нивоа на јод, тироидната жлезда почнува да се зголемува така да може да зароби повеќе јод – состојба позната како гушавост.
Ендокринолозите потсетуваат дека хипотироидизмот, кој се карактеризира со намален метаболизам, чувствителност на студ, сува коса и кожа, отежнато размислување и зголемување на телесната тежина, може да се појави доколку луѓето консумираат премногу ваков зеленчук во исхраната.

Ако ви е веќе малку досадно класичното пире од компири, обидете се да го замените со оваа различна зеленчукова верзија, која е екстра кремаста и полна со вкус благодарение на павлаката и чедар сирењето.

Инаку, ако не сте знаеле, пирето од карфиол е популарен прилог во Полска!

Состојки:

1 карфиол (околу 600 гр.)

15 гр путер

40 гр кисела павлака

50 гр чедар

копар за посипување

маслиново масло, за сервирање

Подготовка:

Исечете ги цветовите од карфиол и стеблото на парчиња со големина на залак.

Варете на пареа 10 минути додека целосно не омекнат.

Сварениот карфиол ставете го во сад заедно со путерот и павлаката и измешајте со рачен блендер додека не се изедначи.

Потоа измешајте го сирењето, добро зачинете, посипете со копар и додадете малку маслиново масло.

Во овој едноставен рецепт за супа од карфиол нема павлака или брашно, а можете да додадете дополнителна димензија на вкусот и текстурата со тоа што ќе ја послужите со крутони или тостиран леб.

Велат, ова е еден од оние рецепти кои се храна за душата, па најдобриот начин да ја започнете сезоната на чорби со стил е да го испробате токму овој едноставен, а сепак толку неодолив рецепт.

Состојки:

1 голема главица карфиол, исечкана на цветчиња
3 супени лажици маслиново масло
сол и бибер
1 главица лук
1 среден жолт кромид, исечкан на коцки
1 литар супа од зеленчук или вода
200 гр рендан чедар кашкавал
сечкан млад кромид по избор за украс
крутони или тостиран леб по избор за сервирање

Подготовка:

Загрејте ја рерната на 200°C. а плехот обложете го со хартија за печење.

Ставете ги цветчињата карфиол на хартијата, наросете ги со 1-2 лажици маслиново масло и обилно зачинете со сол и бибер. Што се однесува до лукот, излупете го однадвор и отсечете го одозгора за да бидат изложени поединечните чешниња лук.

Полејте го одозгора лукот со маслиново масло, завиткајте го лукот во парче фолија и ставете го на тавата со карфиолот.

Печете ги карфиолот и лукот 30-35 минути, превртувајќи ги на половина од времето за печење, додека карфиолот не порумени и не се карамелизира.

Додека карфиолот се пече, ставете една лажица маслиново масло во тенџере и кога ќе се загрее, додадете го кромидот исечкан на коцки и пржете 5-8 минути додека кромидот не стане проѕирен.

Со блендер измешајте го кромидот, печениот карфиол, печениот лук (кој едноставно сте го исцедиле од лушпата), супа од зеленчук или вода, сол и бибер.

Мешајте додека не се соедини околу една минута, а потоа вратете го назад во тенџерето и ставете го на средна топлина.

Оставете ја супата да зоврие, а потоа измешајте го внатре чедарот.

Мешајте 10-15 минути, вкусете и по потреба додајте зачини.

Украсете со зелен кромид и дополнително рендан чедар кашкавал. Послужете со крцкав тост или крутони.

Состојки:

300 г брокули

300 г карфиол

250 мл супа од зеленчук или од пилешко месо (можете да ја ставите водата во која се варат брокулата и карфиолот)

250 мл млеко

50 г путер

50 г брашно

Сол и црн пипер (по вкус)

Прстофат морско оревче (по желба)

Лукче

150 г кашкавал (рендан)

Приготвување:

Поделете ги брокулите и карфиолот на цветови и варете ги во посолена вода околу 5-7 минути додека не омекнат малку. Потоа, исцедете ги (зачувајте ја водата) и ставете ги настрана.

Направете бешамел сос:

Во тенџере стопете го путерот на средна температура и пропржете го лукчето. Додадете го брашното и мешајте постојано додека не добие златна боја (околу 2 минути). Полека додавајте ги водата и млекото, мешајќи за да не се направат грутки. Мешајте додека сосот не се згусне. Зачинете со сол, црн пипер и морско оревче.

Наредете ги брокулите и карфиолот во намрсено тавче за печење. Прелијте ги со бешамел сосот.

Одозгора наросете рендан кашкавал.

Печете во загреана рерна на 200°C околу 20-25 минути додека кашкавалот не добие златна кора.

Послужете додека е топло!