Лазар Плетварски е енолог, мал производител на вино и на дестилати од грозје, но и на многу други, кај нас помалку застапени плодови кои тој храбро се нафати да ги спакува во шише.

Со овој семеен бизнис започнува во 2017-та година со главен мотив да се произведува нешто што го нема на пазарот. Се сеќава на почетоците кога ракијата ја дегустирале блиски пријатели, токму оние кои го поттикнале да ја отвори „Дестилерија Плетварски“ и да произведува ракија на свој уникатен начин. Веќе го знаевме по неговата одлична лозова ракија, но сега конечно, по долго време чекање на дозвола, конечно можеме да ги пробаме и овошните ракии и ликерите што ги прави со голем мерак, бидејќи се кај нас вистинска реткост, а за него, како што веќе рековме, токму тоа е најголемиот предизвик, кога нешто нема на пазарот, тој да го направи.

Така сега конечно и кај нас, запоставените овошки се најдоа во буриња за ракија, а ние имаме одлична можност да пиеме ракија од дуњи, од кајсии, круши, мастика, ама и хербален ликер од 26 лековити тревки и 10 зачини, сличен на пелинковец.

„Во Македонија се прават разни производи, а кога станува збор за пијалаци, најзастапена е лозовата ракија. Се разбира, ја правиме и ние, но од наша страна гледаме да не ги запоставиме и другите плодови како што се кајсијата, крушата, дуњата,… Можеби кај нас нема толку голема традиција за овие производи, ама самите плодови нудат одлични перформанси, па ние се трудиме секоја година да имаме по некој новитет. Минатата година, тоа беше ракијата од дуњи и според реакциите и продажбата и квалитетот на ракијата, нејзиното приготвување останува како стандарден производ и за следните години, а годинава направивме и плус ракија од круши и од кајсии, со добри резултати, но допрва ќе видиме како ќе поминат кај потрошувачите. Што се однесува до мене, иако можеби ќе звучам нескромно, сметам дека со ракијата од дуњи навистина сум се надминал себеси“, се смее Плетварски полнејќи ја малата ракиена чашка за да се увериме и самите во тоа што го зборува.

И навистина, прво што чувствувате кога ќе ја приближите до усните чашката со ракијата од дуњи е мирисот кој е рамен на мирисот на најубав парфем, но наместо со капки, дозиран со ракиени чашки.

Според историските факти и во грчката митологија, дуњата отсекогаш била симбол на љубовта, среќата и плодноста, бидејќи привлекувала внимание со својот неверојатен мирис, па и вака дестилирана и претворена во боженствен пијалак, таа привлекува најмногу внимание со својата арома.

Мирисот е исклучителен, а и вкусот ќе ве маѓепса, па потоа веројатно ќе ви биде тешко да пиете што било друго. Уште еден плус е и тоа што е дуњата е вистинска ризница на корисни состојки кои го штитат човековиот организам од разни воспаленија, а ракијата од дуњи е вкусен напиток кој е и добар сојузник и во борбата против вирусите и бактериите.

Да, тоа е таа миризлива жолта дуња, кралица на есента, прекрасна како украс на шифоњерот, а уште поубава во чинија или во чашка, како слатко, како ракија, или како состојка во многу народни рецепти од кујните на нашите баби.

Ако досега слаткото од дуњи беше речиси ритуален елемент за добредојде во старите македонски куќи, сега нему може да му се придружи и чашката со ракија за впечатокот да биде комплетен, а задоволството целосно.

„Да, кај нас обично имаме таква перцепција за дуњите, дека треба да стојат наредени на креденци, или спакувани во компот и во слатко, но самиот плод дава таков аромат, парфем кој не се заборава, што не можев да одолеам а да не го спакувам во шише. Имав можност да ја изработам оваа ракија од дуњи како што треба, во добри услови, добра дестилација и добив навистина фантастичен производ, кој со оглед на реакциите на потрошувачите, останува на нашиот репертоар и следните години“, ветува Лазар.

Кај него дома токму оваа ракија е омилен пијалак. За жал, од цел тон дуњи излегуваат само околу 30-40 литри ракија. Инаку, годинава тој направил и ракија од круши и од кајсии, а со сливите, вели ќе остави да се занимаваат колегите од Берово.

На репертоарот на дестилерија „Плетварски“ има и мастика, како стариот добар ликер од вишни, но и уште еден раритет на нашиот пазар, а тоа е неговата „Херба“, ликер од тревки, нешто како пелинковец, пијалак кој во други земји многу се консумира, а кај нас го нема.

„Наша задача е тоа што го нема, да го направиме, а навистина е штета покрај толку многу лековити тревки на дофат од рака, на планината Кожуф, да не го правиме и овој ликер. 90 отсто од тревките во овој пијалак се токму од Кожуф, а ги има вкупно 26, меѓу кои, мајчина душица, нане, кантарион, како и 10 зачини. Исто така, мора да спомнам и дека не е засладен со шеќер, туку со гроздов концентрат, па имаме навистина комплетно природен производ, без никакви адитиви и конзерванси, без бои, процеси на стабилизација, филтрација, еден комплетно чист производ кој патем, го прави поподносливо прејадувањето, па е одличен дигестив“, се смее Лазар.

Вели дека не му е жал што чекал толку долго на дозвола за овие овошни ракии и ликери, бидејќи упорноста и чекањето и тоа како се исплателе.

„Кога имаш добар производ на кој можеш да му ставиш обележје од државата, односно, бандерола, тоа е веќе друго ниво на работа и друго ниво на задоволство“, вели тој.

Инаку, производите на „Плетварски“ се застапени на 5 локации кои се специјализирани за продажба на алкохол во Скопје, 2 во Прилеп, во продавницата на „Папас фуд“ во Охрид и во една продавница во Струмица.

И за крај, ако го прашате дали некој од неговите пијалаци е поомилен кај жените, а друг кај мажите, вели: „Ако имаме на гости женска екипа, тие повеќе одат на вишновка, ако е машка, тогаш пијат пелинковец или жолта, но ако дојде добар познавач кој знае што работам, задолжително бара чашка ракија од дуња“.

Енологот Лазар Плетварски е веројатно единствениот кој на Винскиот салон во Битола немаше вино, туку ракија. Потоа разбравме дека освен добра ракија, за свои потреби и за гости прави и Пелинковац, а си експериментира и со некои овошни ракии кои кај нас ретко кој ги прави. На пример, ракија од дуњи и кајсии. Еден ден, вели, можеби ќе почне да ги прави и во поголеми количини, за продажба, но засега привилегијата да ги пробаат ја имаат само домашните и најблиските пријатели.

Се разбира, Лазар е кавадарчанец, а во неговото семејство производството на вино и ракија е традиција.

„Производството на вино и ракија е константа во мојата фамилија. За татко ми, дедо ми и прадедо ми сум сигурен дека се занимавале со винарство, за поназад незнам. Од прадедо ми Пано Плетварски ми е пренесена мала симболична оставнина, буре од 40 литри со кое одел во Солун да продава вино. Инаку, поголемиот дел од опремата ја наследив од татко ми Блажо, на кој сум му бескрајно благодарен за насоките и довербата“, ни раскажа Лазар.

Тој е особено горд на својата тригодишна ракија, која е одлежана во буриња, поголем дел од македонски и неколку од француски даб.

„Целта на оваа ракија е да се задржи македонскиот традиционален вкус и препознатливост. Ова е ракија за уживање, мислата при нејзиното правење секогаш ми била една слика на двајца блиски (или далечни) пријатели како седат, пијат од ракијата и велат: ‘ова е добра ракија’.

Исто така посебно внимание и труд имам вложено во белата ракија. Горд сум на оваа ракија зато што успеав да ја соберам целата магија на рафинираниот комплекс и со оваа ракија сакам да кажам што можеме и умееме.

Што се однесува до делот со ликерите и овошните ракии тоа останува предизвик за во иднина, а тука можностите и предизвиците се неверојатни“, раскажува нашиот соговорник.

Тој е уште еден пример дека за да се работи во производство на ракии, човек треба да има исклучителна пасија, бидејќи резултатите најчесто доаѓаат после 3 до 5 години.

„Моето производство е мало, а сепак е неверојатно колку време и средства знае да одземе. Оваа работа никогаш нема крај, а овошјата се многу и само чекаат да бидат дестилирани. За мене лично ова не е работа, а не е ни хоби, за мене ова е начин на живот и единственото нешто што знам да го работам“, вели Лазар кој истовремено, освен во својата дестилерија 10 години работи и како енолог во винарија.

Дипломирал во 2005.година на Универзитетот за храна (УХТ- Пловдив), Бугарија, на Катедра Високоалкохолни пијалоци, а во 2011. магистрирал на Земјоделскиот институт во Скопје, со тема на специјална технологија од областа на винарството.

Вели дека одлично искуство за него биле и неколку берби на кои учествувал надвор од земјата, од кои ги издвојува оние во Калифорнија и Нов Зеланд.

Ракиите на Плетварски сега можат да се најдат во „Вајн Каунтер“ во Скопје и кај нашиот пријател Мики во „Папас фуд“ во Охрид. Наскоро планира да ја прошири продажбата и во Битола и Тетово, а секако, можат да се порачаат и директно од дестилеријата.

Од Свети Трифун годинава тие се отворени секоја сабота за посета на дестилеријата.

„Дестилерија Плетварски е природно очекување на старите генерации за обновување на традицијата за производство на ракија. Имплементирањето на современите технологии кои резултираат со префинет вкус и врвен квалитет е нашата генерациска задача“, вели Лазар кој официјално ја регистрирал дестилеријата во 2021.година.

„Целта е нашата визија за финеси и перфекција да ја преточиме во најфината арома и вкус во нашите ракии. Инаку, производствениот погон се наоѓа во централното градско подрачје во Кавадарци, а капацитетот на производство достигнува 2.500 литри на годишно ниво. Погонот од 80 м2 е изграден со цел задоволување на сите стандарди и поставување пример во сегментот на малите производители на жестоки алкохолни пијалаци.

Процесот на ферментација поминува во иноксни садови а процесот на одлежување во дабови буриња каде се создава магијата на рафинираниот комплекс и аромата на ракијата. Процесот на дестилација се врши на мал традиционален дестилационен уред (казан) со цел да се зачува целиот ароматски потенцијал од грозјето.

И на крај, нашите производи се создадени со многу љубов, бавно и внимателно, за пријатели и за добри луѓе“, завршува нашиот соговорник.