Грејпфрутот е едно од нашите омилени овошја што уживаме да го јадеме. Создаден е со вкрстување на помело со обичен портокал, а постојат бели, розови и црвени сорти, со и без семки. Еден голем грејпфрут обезбедува околу 200-250 мл сок богат со растителни влакна, витамин Ц, антиоксиданти и фитонутриенти кои имаат корисен ефект врз здравјето. Сепак, треба да се биде претпазлив со ова овошје ако земате лекови и во тој случај, најдобро е воопшто да не го консумирате.

Денес е познато дека повеќе од 85 лекови можат да стапат во интеракција со грејпфрутот, зголемувајќи ја концентрацијата на лекот во крвта поради забавен метаболизам.

Многу од овие лекови се користат за лекување на важни и чести болести, а бројот на лекови што можат да предизвикаат сериозни несакани ефекти кога се комбинираат со грејпфрут се зголеми од 17 на 43 помеѓу 2008 и 2012 година. Можните несакани ефекти вклучуваат нарушувања на срцевиот ритам, оштетување на мускулите и бубрезите, крварење и респираторна депресија.

Главниот механизам на интеракција го вклучува ензимот CYP3A4, кој е вклучен во разградувањето на околу 50% од сите лекови. Грејпфрутот го блокира дејството на овој ензим во цревата (и во помала мера во црниот дроб), поради што лекот не се разградува доволно брзо. Ова резултира со зголемена количина на лекот во телото и ризик од предозирање.

Телото ја губи способноста да ги разградува лековите

Хемикалиите во грејпфрутот што предизвикуваат интеракции со лекови се нарекуваат фуранокумарини. Тие се разградуваат од ензимот CYP3A4, тие неповратно го деактивираат овој ензим во цревата. Ова значи дека телото привремено ја губи способноста да разградува одредени лекови, сè додека не се создаде нов ензим (што може да трае неколку дена).

Најважниот ефект е неповратното блокирање на ензимот CYP3A4 во цревата, што се јавува дури и по една чаша (200-300 мл) сок или консумирање свеж грејпфрут. Ова предизвикува лекот да се разградува побавно, а неговата биорасположивост (количината на лек што стигнува до крвотокот) се зголемува – ефектот може да трае 24 часа по консумирањето, според бројни студии.

Интересно е што ова не важи за интравенозни лекови, туку само за оралните.

Количината на грејпфрут не е важна

Сите видови грејпфрут (свежо овошје, сок, концентрат) имаат ист ефект, бидејќи сите содржат фуранокумарини. Еден цел грејпфрут или 200 мл сок е доволно за да предизвика клинички значајно зголемување на нивото на лекот во телото. Портокалите од Севиља, лиметите и помелото исто така имаат сличен ефект, додека обичните слатки портокали немаат ваков ефект.

Најризични лекови

Лекови против рак: дасатиниб, нилотиниб, сунитиниб, вандетаниб

Антибиотици и антивирусни лекови: еритромицин, халофантрин, маравирок, кинин

Лекови за намалување на холестеролот: аторвастатин, ловастатин, симвастатин → ризик од оштетување на мускулите (рабдомиолиза)

Кардиоваскуларни лекови: амиодарон, дронедарон, фелодипин, нифедипин, ривароксабан, тикагрелор

Психијатриски лекови и аналгетици: буспирон, оксикодон, кетамин, кветиапин, триазолам

Имуносупресиви: циклоспорин, такролимус, сиролимус, еверолимус

За овие лекови, се препорачува да се избегнува грејпфрут (и слични цитрусни овошја) или, кога е можно, да се замени лекот со побезбедна алтернатива (на пр. правастатин наместо симвастатин).

Фактори што го одредуваат клиничкото значење на интеракциите помеѓу грејпфрут и лекови

Значењето на интеракцијата помеѓу сокот од грејпфрут и лековите зависи од тоа колку се менува концентрацијата на лекот во крвта и дали тоа води до токсичност. На ова влијаат биорасположивоста на лекот, количината и фреквенцијата на консумирање сок, времето помеѓу земањето на лекот и сокот и индивидуалните разлики помеѓу пациентите.

Орална биорасположивост:

Лекови кои се разградуваат од ензимот CYP3A4 и имаат ниска биорасположивост (како што се статини, блокатори на калциумови канали, имуносупресиви, седативи) се особено чувствителни на интеракцијата.

Луѓето со поголеми количини на ензимот CYP3A4 во цревата имаат посилна реакција на сокот од грејпфрут.

Количина и фреквенција на консумирање:

Само 250 мл сок (еден грејпфрут) може да предизвика интеракција. Редовното пиење го зголемува ефектот. На пример, фелодипинот имал три пати поголема концентрација во крвта со 250 мл сок, според една студија.

Временско растојание:

Колку е поголемо растојанието помеѓу земањето на сокот и лекот, толку е помала интеракцијата. Ако сокот се пие 4 часа пред лекот, ефектот е најголем; по 10 часа се преполовува, а по еден ден се намалува на 25%.

Влијание врз пациентите:

Грејпфрутот го инхибира ензимот CYP3A4, што ја зголемува количината на лек што влегува во крвта. Постарите лица се особено изложени на ризик поради честата употреба на повеќе лекови и помалата толеранција на високи концентрации.

Кој е изложен на најголем ризик?

Луѓето над 45 години се најмногу изложени на ризик, бидејќи земаат најмногу лекови на рецепт. Ризикот се зголемува особено по 70-годишна возраст, бидејќи постарите лица потешко ги компензираат високите концентрации на лекови во крвта. На пример, лекот фелодипин (за крвен притисок) може да предизвика прекумерно намалување на крвниот притисок без зголемување на срцевиот ритам кај постарите лица кога се зема со грејпфрут.

Бидејќи кардиоваскуларните лекови често се користат кај постари лица, оваа група е исто така изложена на поголем ризик од интеракции поради побавниот метаболизам на лековите што доаѓа со возраста. Активноста на ензимот на црниот дроб CYP3A4 и протокот на крв низ црниот дроб се намалуваат со возраста, што го забавува разградувањето и излачувањето на лековите. Затоа, сокот од грејпфрут и кардиоваскуларните лекови со тесен терапевтски индекс не треба да се користат истовремено поради можни штетни ефекти.

Главни опасни интеракции помеѓу грејпфрут и лекови

1. Нарушување на срцевиот ритам (torsade de pointes)

Амиодарон и дронедарон (антиаритмични лекови) – нивото на лекот во крвта се зголемува до 3 пати, што може да предизвика вентрикуларни аритмии и ненадејна смрт.

Нилотиниб и сунитиниб (лекови против рак) – зголемување на концентрацијата на лекот до 60%, со зголемен ризик од срцеви компликации.

2. Оштетување на мускулите (рабдомиолиза)

Симвастатин, ловастатин, аторвастатин – нивоата на лекот може да се зголемат 3-7 пати дури и со една чаша сок од грејпфрут дневно → ризик од сериозно оштетување на мускулите и бубрезите.

Побезбедни алтернативи: правастатин, росувастатин, флувастатин (не реагираат со грејпфрут).

3. Оштетување на бубрезите (нефротоксичност)

Циклоспорин и такролимус (лекови за спречување на отфрлање на трансплантирани органи) – нивоата може да се зголемат до 10 пати, што доведува до акутно оштетување на бубрезите.

Опишан е случај во кој нивоата на такролимус се зголемиле за 500% по консумирање мармалад од грејпфрут.

4. Рак на дојка (контроверзен)

Некои студии покажаа дека жените во менопауза кои консумираат грејпфрут секојдневно и земаат естроген имаат 30% поголем ризик од рак на дојка, но друга студија не ја потврди оваа поврзаност.

5. Намалување на крвниот притисок

Лекови за еректилна дисфункција (силденафил, тадалафил, варденафил): можат да предизвикаат опасен пад на крвниот притисок, особено ако се земаат со нитрати.

Нимодипин (мозочен удар): можен е ненадеен пад на крвниот притисок.

6. Ризик од мозочен удар

Ерготамин (мигрена): ризик од гангрена или мозочен удар.

,
За многумина од нас, денот не започнува сè додека не ја испиеме првата шолја кафе, што е популарен утрински ритуал низ целиот свет – без разлика дали уживате во него сами или го користите како можност за дружење.

Како резултат на тоа, кафето стана еден од најчесто консумираните пијалоци во светот, и иако сите се свесни за потенцијалните несакани ефекти на кофеинот, помалку е познато дека кафето може да влијае на ефектите на одредени лекови – или да ја намали нивната ефикасност или да ги зголеми нивните несакани ефекти.

Лекови за настинка и грип
Кофеинот го стимулира централниот нервен систем. Истото важи и за псевдоефедринот, честа состојка во лековите против настинка и затнат нос. Кога се земаат заедно, нивните ефекти можат да се засилат, што може да предизвика нервоза, несоница, забрзано срцебиење и главоболки.

Многу лекови за грип веќе содржат дополнителен кофеин, па затоа пиењето кафе со нив го зголемува ризикот. Некои истражувања, исто така, сугерираат дека комбинацијата на кофеин и псевдоефедрин може да го зголеми шеќерот во крвта и телесната температура – што е особено важно за луѓето со дијабетес.

Сличен ризик постои и при комбинирање на кафе со лекови за ADHD (како што се амфетамини) или лекови за астма како теофилин, кој е хемиски сличен на кофеинот. Ваквите комбинации можат да предизвикаат срцеви аритмии, анксиозност или нарушувања на спиењето.

Лекови за тироидна жлезда

Стандардниот третман за намалена функција на тироидната жлезда е левотироксин. Меѓутоа, ако се зема со кафе, неговата апсорпција во телото може да се намали до 50 проценти. Кофеинот го забрзува преминувањето на храната низ дигестивниот систем, скратувајќи го времето потребно за апсорпција на лекот, а може да се врзе со лекот во желудникот, намалувајќи ја неговата ефикасност.

Ако лекот не се апсорбира правилно, симптомите на хипотироидизам (замор, зголемување на телесната тежина, запек) може да се појават повторно – дури и ако го земате лекот редовно. Овој проблем се јавува почесто со таблетите на левотироксин отколку со течните препарати.

Истиот принцип важи и за бисфосфонатите (на пр. алендронат, ризедронат), кои се користат за лекување на остеопороза – тие исто така треба да се земаат на празен стомак и да се почека најмалку 30-60 минути пред појадок или кафе.

Антидепресиви и антипсихотици

Интеракциите помеѓу кофеинот и лековите за ментално здравје може да бидат посложени. Со SSRI антидепресиви (на пр. сертралин, циталопрам), лабораториските студии покажуваат дека кофеинот може да се врзе за лекот во желудникот и со тоа да ја намали неговата апсорпција, правејќи го помалку ефикасен.

Постарите групи антидепресиви, таканаречените трициклични антидепресиви (TCA) како што се амитриптилин и имипрамин, се разградуваат во црниот дроб од страна на ензимот CYP1A2, кој е исто така одговорен за метаболизмот на кофеинот. Кога обете соединенија се натпреваруваат за истиот ензим, лекот се разградува побавно, што може да ги зголеми неговите несакани ефекти, но исто така да го забави елиминирањето на кофеинот од телото – поради што се чувствувате немирно и раздразливо подолго време, пишува tportal.

Истиот ензим го разградува и клозапинот, антипсихотик кој се користи за лекување на шизофренија. Една студија покажала дека две до три шолји кафе можат да го зголемат нивото на клозапин во крвта до 97 проценти, значително зголемувајќи го ризикот од поспаност, конфузија и уште посериозни компликации.

Лекови против болки

Некои лекови против болки што се продаваат без рецепт (на пр., оние во комбинација со парацетамол или аспирин) веќе содржат кофеин, што ја забрзува апсорпцијата и почетокот на дејството на лекот – давајќи побрзо олеснување на болката.

Сепак, кофеинот, исто така, ја зголемува киселоста на желудникот и го забрзува празнењето на желудникот, што може да го зголеми ризикот од стомачни тегоби, особено ако се консумираат повеќе извори на кофеин одеднаш. Иако не се пријавени сериозни компликации, сепак е потребна претпазливост.

Лекови за срце

Кофеинот привремено го зголемува крвниот притисок и срцевиот ритам – ефекти што можат да траат три до четири часа по консумирањето. Луѓето што земаат лекови за намалување на крвниот притисок или контрола на срцевите аритмии треба да бидат свесни дека кафето може да ја намали ефикасноста на овие лекови.

Ова не значи дека тие мора целосно да го избегнуваат кафето, но треба внимателно да следат како тоа влијае на нивните симптоми – и да размислат за намалување или за преминување на кафе без кофеин.

Што можете да направите?

Кафето е дел од секојдневната рутина на милиони луѓе, но исто така е моќна хемикалија што може да се меша со ефикасноста на лековите. Еве како да го намалите ризикот:

Секогаш земајте левотироксин и бисфосфонати на празен стомак, со вода и почекајте 30 до 60 минути пред кафе или појадок.

Бидете внимателни со лековите за грип, астма или ADHD – кофеинот може да ги зголеми несаканите ефекти.

Ако земате антидепресиви, антипсихотици или лекови за крвен притисок, задолжително разговарајте со вашиот лекар за внесот на кофеин.

Ако доживувате немир, несоница, палпитации или други симптоми, размислете за намалување на кофеинот или преминување на кафе без кофеин.

Експертите исто така истакнуваат дека секое тело различно го толерира кофеинот – на некои луѓе не им пречат три шолји дневно, додека други доживуваат несакани ефекти по само една, поради што е важно да ги следите сопствените реакции, а сите сомнежи можете да ги разјасните со разговор со вашиот лекар или фармацевт.

Меѓу најчестите прашања што луѓето му ги поставуваат на лекарот е како да го намалат холестеролот.

Многу луѓе чија крвна слика покажува покачени масти во крвта, особено нерамнотежа на лошиот (ЛДЛ) и добриот (ХДЛ) холестерол, се надеваат дека ќе избегнат земање лекови, а значителен број од оние со покачен холестерол се интересираат за природни лекови за намалување на холестеролот.

Општо земено, постојат три главни начини да го намалите вкупниот холестерол под 5 mmol/l.

Тоа се: промена на вашата исхрана, земање додатоци или земање лекови на рецепт.

Но, доследноста е единствената гаранција дека ќе видите промена.

Промени во исхраната

Само околу 20 проценти од холестеролот во нашиот крвоток доаѓа од нашата исхрана и кај повеќето нема големо влијание.

Сепак, најголемиот дел од холестеролот во исхраната на просечниот човек доаѓа од храната од животинско потекло, како што се месото и млечните производи, кои исто така се богати со заситени масти кои го зголемуваат ЛДЛ холестеролот и затоа треба да се консумираат во ограничени количини.

Се препорачува да се заменат заситените масти со незаситени (како оние што се наоѓаат во растителните масла и масните риби) и да се внесуваат многу влакна (зеленчук, овошје, мешунки и цели зрна, особено овес).

Влакната помагаат во намалување на холестеролот со тоа што ја отежнуваат апсорпцијата од цревата.

Бета-глуканот од овесот и јачменот може да го намали ЛДЛ и вкупниот холестерол бидејќи го редуцира гликемискиот одговор, што доведува до намалување на стимулацијата на инсулин и производството на холестерол во црниот дроб.

И флавонолите во зелениот чај ја намалуваат апсорпцијата на холестеролот во цревата.

Оние кои веќе внимаваат на својата исхрана ќе забележат скромен пад на ЛДЛ, но треба да знаете дека исхраната богата со зеленчук, влакна и здрави масти има и други кардиоваскуларни придобивки, дури и кога ЛДЛ не се намалува значително.

Многу соединенија кои се наоѓаат во целата, непреработена растителна храна помагаат да се ублажат воспаленијата и таложењето на наслагите во артериите.

Додатоци на храна

Се смета дека многу додатоци во исхраната имаат корист за здравјето на срцето, но само неколку можат да помогнат во намалување на LDL холестеролот и тоа во скромна мера.

Псилиум и лен

Псилиумот ги апсорбира жолчните киселини и холестеролот, кои потоа се елиминираат од телото при движењето на дебелото црево.

Препорачаната дневна количина е до 10 грама поделена во 2-3 дози.

Прегледна статија од април 2024 година во списанието Nutrients покажала дека секојдневното земање псилиум во текот на месец или два може да го намали ЛДЛ.

Се покажало дека ленот е добар и за намалување на вкупниот холестерол.

Се препорачува да се земаат 20 до 50 г семки дневно натопени во десет пати поголема количина на вода.

Растителни стероли
Фитостеролите имаат структура слична на холестеролот и природно се наоѓаат во клеточната мембрана на растенијата како што се сојата, грашокот и маслодајната репа, како и во јаткастите плодови.

Нивната консумација помага да се ограничи количината на холестерол што телото може да го апсорбира.

Некои студии покажуваат дека консумирањето на 2 г растителни стероли дневно најмалку осум недели може да го намали ЛДЛ до 10 проценти.

Сепак, неодамнешното контролирано испитување кое траело четири недели (студијата SPORT) покажало дека намалувањето на ЛДЛ е околу четири проценти.

Црвен ориз
Монаколинот К од црвениот ориз го инхибира ензимот вклучен во синтезата на холестерол во црниот дроб.

Истата активна состојка се наоѓа во ловастатин, лек за намалување на холестеролот на рецепт. Некои студии сугерираат дека додатоците кои содржат 4-10 мг монаколин К можат да го намалат ЛДЛ за помеѓу 20 и 25 проценти.

Но, студијата SPORT известила за намалување на ЛДЛ од само 6,6 проценти.

Проблемот со додатоците во исхраната е што количината на активната состојка не е регулирана и може да варира од серија до серија.

Ако сакате да ги пробате овие производи, консултирајте се со вашиот лекар или фармацевт и користете само одобрени брендови.

Статини

Овие лекови можат да го намалат ЛДЛ за помеѓу 25 и 55 проценти.

Зголемениот ЛДЛ холестерол не мора да значи дека треба да земате статини.

Крајната цел е да го намалите ризикот од срцеви заболувања, а други фактори како што се возраста и други здравствени состојби влијаат на вашиот ризик.

Лекарот ќе го користи калкулаторот за ризик и ќе препише терапија според наодите.

Статините најчесто се препишуваат ако не успеете да го намалите холестеролот со диета кога вкупниот износ ќе се искачи на повеќе од 8 mmol/l.

Чиа семето е моќно и богато со хранливи материи.

Тоа обезбедува дополнителна доза на витамини, минерали, здрави масти и влакна со која било храна со која се комбинира – без разлика дали е тоа во смути, палачинки или овесна каша, пишува Eating Well.

Чиа семињата се добар растителен извор на полинезаситени масни киселини, вклучително и омега-3 масни киселини, кои можат да помогнат во намалување на крвниот притисок, подобрување на нивото на холестерол и намалување на воспалението.

Тие се исто така добар извор на антиоксиданти кои ги штитат клетките од оштетувања поврзани со хронични болести.

Тие се богати со растворливи влакна и формираат супстанција слична на гел кога ќе дојдат во контакт со течност – затоа пудингот од чиа семе е толку кремаст.

Поради содржината на влакна – 28 грама семки содржат 10 грама влакна – чиа семето може да помогне да се зголеми ситоста, да се намали ЛДЛ холестеролот и да се подобри варењето.

Но, овие ситни семки имаат негативна страна: и покрај тоа што се добри за вас, тие може во интеракција со одредени лекови да влијаат на нивното дејство и ефикасност.

Затоа, бидете внимателни ако земате некој од следниве лекови.

Лекови за крвен притисок

Антиоксидантите и пептидите кои се наоѓаат во чиа семето можат да дејствуваат како природен ACE инхибитор (честа класа на лекови за намалување на крвниот притисок) за да го намалат крвниот притисок и да го промовираат здравјето на срцето.

Тоа е придобивка само по себе, но јадењето чиа семе додека земате антихипертензивни лекови може да го намали вашиот крвен притисок повеќе од очекуваното.

Антикоагуланси и антитромбоцитни лекови

Чиа семето може да има антитромбоцитни својства, кои го спречуваат навлегувањето на згрутчувањето во крвотокот.

Тоа е добра вест за намалување на ризикот од срцев и мозочен удар, но може да биде премногу ако се лекувате и со лекови против згрутчување, што може да го зголеми ризикот од крварење. „Ако земате антикоагуланси или антитромбоцитни лекови, бидете внимателни“, вели фармацевтот Роналд Смит.

Лекови за дијабетес

Чиа семињата се добар избор доколку сакате да го контролирате шеќерот во крвта, бидејќи нивните влакна помагаат во забавување на варењето.

Постојат докази дека чиата може да помогне во намалувањето на скокот на шеќерот во крвта што се јавува после оброк, а може да се користи и за лекување на дијабетес поради неговите антиоксидантни и антиинфламаторни својства.

Меѓутоа, ако земате лекови за лекување на дијабетес, како што е инсулинот, внимавајте како шеќерот во крвта реагира на оброците и грицките што содржат чиа бидејќи чиата може премногу да го намали шеќерот во крвта.

„Ако јадете чиа и земате инсулин, проверете кај вашиот лекар бидејќи можеби ќе треба да ја прилагодите дозата“, вели Роберт Греам, лекар за интерна и интегративна медицина и основач на Центарот Fresh Medicine.

Ефекти на чиа семето врз апсорпцијата на лекот

Општо земено, бидејќи чиа семето има потенцијални својства за намалување на крвниот притисок, антитромбоцитни и намалување на шеќерот во крвта, може да има дополнителни ефекти помеѓу чиа семето и лековите кои ги третираат овие состојби.

Со други зборови, вашиот крвен притисок или шеќер во крвта може да паднат премногу ниско кога ќе ги комбинирате двете.

Во однос на апсорпцијата на лекот, важно е да се запамети дека чиата е исклучително богата со влакна. Во некои случаи, можете да добиете повеќе влакна од јадење чиа отколку од порција додатоци со растителни влакна, во зависност од тоа колку чиа јадете.

А влакната можат да ја забават апсорпцијата на одредени лекови.

Ако јадете многу чиа на редовна основа, прашајте го вашиот лекар дали треба да имате пауза помеѓу оброкот кој содржи чиа и земањето лекови.

Мерки на претпазливост и препораки

Ако земате некој од горенаведените лекови и сакате да вклучите чиа семе во вашата исхрана, има неколку работи што треба да ги земете предвид.

Прво и основно, консултирајте се со вашиот лекар кога правите значајни промени во вашата исхрана, вклучително и земање додатоци.

Можете исто така да разговарате со вашиот локален фармацевт за какви било интеракции на храна и лекови што може да ги сретнете со вашите тековни лекови, лекови без рецепт или додатоци во исхраната.

Не срамете се да прашате дали чиа семето е безбедно за вас. Ако никогаш претходно не сте јаделе чиа или не сте го јаделе откако сте почнале да земате некој од горенаведените лекови, Греам препорачува „да започнете со малку и да одите бавно“.

Консумирајте мала количина чиа семе и постепено зголемете го внесот на ниво што можете да го толерирате без проблеми.

Некои лекови треба да се земаат на празен стомак, други треба да се земаат со храна, но некоја храна или пијалаци може да влијаат на апсорпцијата на лекот.

На пример, едно истражување на Медицинскиот факултет во Висконсин во САД покажало дека некои вештачки засладувачи може да влијаат на начинот на кој телото метаболизира одредени лекови, вклучувајќи антибиотици, антидепресиви и антивирусни лекови.

Лабораториската студија покажала дека вештачките засладувачи (двата тестирани биле сукралоза и ацесулфам калиум) ја нарушуваат функцијата на протеинот во црниот дроб кој помага да се отстранат токсините и лековите од телото. Сепак, научниците изјавиле дека ова е само прелиминарна работа и дека е потребно подетално истражување.

Сепак, ова не е единствениот пример на храна која влијае на ефектот на лекот. Познато е дека цитрусните овошја, особено грејпфрутот, ја попречуваат апсорпцијата на најмалку 85 различни лекови – од статини (лекови за намалување на холестеролот) до антидепресиви.

Грејпфрутот содржи соединенија наречени фуранокумарини кои можат да го попречат ензимот во нашето тело кој ги разградува овие лекови, што може да доведе до опасно високи нивоа во нашиот крвоток.

„Во нормални услови, овој ензим го намалува количеството на лекот што влегува во вашата крв – и количините што ви се препишани го земаат предвид овој процес. Но, ако пиете сок од грејпфрут во исто време – или го јадете, сеедно – фуранокумарините го спречуваат овој ензим да ја врши својата работа. Ова може да биде важно за бројни широко препишувани лекови“, објаснува Сајмон Максвел, професор по клиничка фармакологија на Универзитетот Единбург.

Проблемот е толку значаен што научниците работат на генетска варијанта на грејпфрут што содржи ниски нивоа на фуранокумарини како побезбедна опција за секој што зема лекови.

Кафе
Но, понекогаш ефектот на храната или пијалакот може да биде позитивен.

На пример, познато е дека пиењето една шолја кафе може да го зголеми ефектот на парацетамолот бидејќи кофеинот ја забрзува апсорпцијата на лекот во цревата, вели Ејдан Гогинс, фармацевт со седиште во Лондон. „Често клинички релевантните интеракции со друга храна се откриваат неколку години откако лековите се на пазарот, а пациентот никогаш не ги добива информациите“, вели тој.

Киви
Кивито ги намалува несаканите ефекти на аспиринот. Главниот несакан ефект од земањето аспирин е салицилната киселина, чии големи количини може да доведат до чир на желудникот или дури и до цревно крварење, вели фармацевтот Ејдан Гогинс.

„Нашите тела произведуваат антиоксидантни протеини (наречени хем оксигеназа) кои помагаат во спречување на настанување на чир, но за ова се потребни големи количини на витамин Ц. Аспиринот доведува до зголемена потрошувачка на витамин Ц во нашиот организам бидејќи го зголемува производството на урина – така што нивото на витамин Ц и онака опаѓа со внесувањето на аспирин“, вели тој и додава дека во случај на редовно земање аспирин, не е лошо да го зголемите внесот на витамин Ц со јадење портокали, киви и бобинки.

Цитруси
Тие влијаат на најмалку 85 различни видови лекови – вклучително мидазолам (бензодиазепин, кој се користи како анестетик), сертралин (антидепресив), статини (вклучувајќи симвастатин и аторвастатин), силденафил (за еректилна дисфункција) и блокатори на калциски канали (за висок крвен притисок). Последиците можат да бидат многубројни: екстремно оштетување на мускулите поради статини; пријапизам (прекумерно продолжена ерекција) за силденафил; главоболки, вртоглавица, замор и нарушување на спиењето со сертралин; прекумерна седација со мидазолам; и прекумерно намалување на крвниот притисок, зголемен пулс, вртоглавица, замор и заматен вид за оние кои земаат блокатори на калциски канали.

Млечни производи
Млекото, јогуртот и сирењето може да ја намалат апсорпцијата на антибиотиците кои се користат за лекување на многу видови инфекции, особено тетрациклини и флуорохинолони. Се смета дека тие се врзуваат за калциумот и не можат да се апсорбираат соодветно.

„На пример, земањето јогурт додека земате ципрофлоксацин може да ја намали неговата ефикасност до 42 проценти“, вели Ејдан Гогинс.

Месо и месни производи
Тоа влијае на антидепресивите кои содржат инхибитори на моноамин оксидаза (МАО).

„МАО делуваат така што ја намалуваат активноста на клучниот ензим (моноамин оксидаза), што резултира со повисоки нивоа на норепинефрин, серотонин и допамин кои ни помагаат да се чувствуваме подобро, посреќно… Но, овој ензим помага и во контрола на нивото на аминокиселината тирамин, која се наоѓа во ферментираната храна, саламата, зрелото сирење, некои пива, лагери или вина. „Покаченото ниво на тирамин може да предизвика висок крвен притисок, главоболки, заматен вид и понекогаш крварење во мозокот“, објаснуваат научниците.

Банани
Тие влијаат на високиот крвен притисок и лековите за срце.

„АЦЕ инхибиторите и АРБ имаат тенденција да помагаат задржување на калиум во бубрезите. Додека повеќето луѓе се прилагодуваат на тоа без проблем, кај некои луѓе нивото на калиум се зголемува – особено кај постарите или оние со бубрежна болест. За оваа група, јадењето големи количини на храна богата со калиум, како што се бананите, може прекумерно да ги зголеми овие нивоа, што доведува до слабост, замор и абнормален срцев ритам, велат експертите.

Храна богата со влакна
Храната богата со растителни влакна може да ја намали ефикасноста на тироидните лекови базирани на левотироксин, кои се препишуваат на луѓе чија тироидна жлезда не произведува доволно тироксин (хипотироидизам).

Сепак, јадењето храна богата со влакна – како што се леќата, гравот, мешунките и свежо овошје и зеленчук – може да го направи левотироксинот помалку ефикасен.

Теоријата е дека влакната се врзуваат за лекот додека патуваат низ цревата, намалувајќи ја неговата апсорпција. (Левотироксинот исто така се врзува за храна која содржи калциум и железо, како и за кафе.)
„Тоа е шокантно, но ова е нешто за што многу луѓе не знаат“, вели Ејдан Гогинс. „Едно истражување покажа дека 20 отсто од пациентите земаат левотироксин со оброк, а други 20 отсто го земаат помалку од 30 минути пред оброкот.

Совет: Земете левотироксин на празен стомак – и најмалку 60 минути пред оброк, вели Ејдан Гогинс.

Житарки
Житарките можат да влијаат на апсорпцијата на антибиотиците. Железото, цинкот и магнезиумот кои вообичаено се додаваат во храната како што се житарките за појадок може да ја намалат апсорпцијата на одредени антибиотици: тетрациклини и флуорохинолони.

„На пример, ако јадете житарки збогатени со железо или минерали и земате антибиотик во исто време, тоа може да ја намали апсорпцијата на лекот до 64 проценти“, вели Ејдан Гогинс.

Совет: Јадете ги сите оброци најмалку два часа пред да го земете овој тип на антибиотик, вели Ејдан Гогинс.

Зелен зеленчук
Порано, на луѓето кои земаа средство против згрутчувањена крвта, варфарин, им се советувалое да избегнуваат спанаќ, кељ и друг зелен зеленчук. Тоа е затоа што тие се богати со витамин К, кој игра клучна улога во формирањето на протеини кои овозможуваат згрутчување на крвта, објаснува професорот Максвел.

Но, една студија од 2019 година од Универзитетот во Монтреал покажала дека луѓето со редовен здрав внес на лиснат зеленчук всушност имале „подобро контролирано“ згрутчување на крвта, вели професор Максвел. Не е важна количината на внесен зеленчук, туку неговата стабилност.

„Важно е да се одржува стабилен внесот на витамин К за згрутчувањето на крвта да остане на посакуваното ниво. Ако земате варфарин, би требало да ги следите вообичаените препораки да јадете порција лиснат зеленчук дневно“, вели Максвел.

Одредена храна може да влијае на апсорпцијата, метаболизмот или дејството на одредени лекови. На пример, некои видови храна може да ја намалат апсорпцијата на лекот во телото или да ја променат неговата брзина на дејство. Исто така, некои намирници можат да влијаат на лекот на начин што ја зголемува или намалува неговата ефикасност или може да предизвика несакани ефекти.

Потенцијална алергиска реакција

Некои лекови или нивните состојки може да предизвикаат алергиски реакции кај одредени луѓе. Во такви случаи, намирниците за кои е познато дека често предизвикуваат алергиски реакции (на пр. јаткасти плодови, млечни производи, јајца) може да се препорача да се избегнуваат за да се намали ризикот од алергиски реакции.

Потенцијална интеракција со болеста

Некои видови намирници може да бидат контраиндицирани во одредени медицински состојби. На пример, со одредени заболувања на црниот дроб или бубрезите, одредена храна може да биде потешка за варење или може да ги влоши симптомите на болеста. Во овие случаи се препорачува избегнување на овие намирници за да се намали оптоварувањето на заболениот орган.

Нема замена за водата!
Секој лек има упатства што треба да се прочитаат. Тоа го одредува најдобриот начин на земање на лекот, како и совети дали треба да се зема на празен стомак или со храна.

Многу често упатствата велат дека лекот треба да се пие со вода, така што повеќето ќе го сторат тоа, но понекогаш луѓето посегнуваат по првиот пијалак што ќе им дојде при рака. Но, експертите тврдат дека постојат пет пијалаци кои треба да ги избегнуваме со лекови.

Имено, тие можат да го зголемат времето потребно за разградување на лекот, што би можело да значи дека лекот ќе почне да се „топи“ пред телото правилно да го апсорбира.

Експертите предупредуваат дека, генерално, пијалаците не треба да се користат како замена за вода при земањето лекови. Ова особено се однесува на следните пет пијалаци.

Кафе

Кофеинот може да предизвика проблеми со лековите, но топлите пијалаци, како кафето, исто така може да влијаат и на времето потребно за да се распадне лекот. Ова значи дека можеби нема да ја добиете вистинската количина на лек што ви треба.

Сок од портокал

Може да влијае на ослободувањето на активните состојки. Затоа, лекот е најдобро да се пие со вода, а дневната доза на витамин Ц во вид на сок од портокал во друго време.

Газирани пијалаци

Тие влијаат на времето на распаѓање на повеќето од тестираните лекови.

Енергетски пијалаци

Научниците открија дека енергетските пијалаци го забрзуваат времето на распаѓање на лековите и нивното влегување во крвотокот.

Млечни производи

Иако овој пијалак ретко се конзумира, генерално се смета дека млечните производи не се сложуваат добро со лекови.

Напомена:

Не сите лекови имаат диететски ограничувања, но кај некои лекови, особено оние чувствителни на интеракции, важно е да се внимава на исхраната и да се консултира лекар или фармацевт за можни ограничувања.

Тие обезбедуваат најточни информации за интеракциите помеѓу одредени лекови и храната и даваат совети за тоа што да се избегнува или да се ограничи додека се зема одреден лек.

Утринското кафе и лековите навистина не одат заедно, особено ако буквално се пијат заедно. Ако ги прашате фармацевтите, еве што дефинитивно треба да избегнувате…

Лекови против дијабетес – иако можеби не мислите дека кафето има негативен ефект врз антидијабетичните лекови. Но, всушност, кафето може да го зголеми шеќерот во крвта кај некои поединци, што веројатно ќе се спротивстави на ефектите на антидијабетичните лекови. Дијабетичарите кои сакаат да пијат кафе треба внимателно да го следат шеќерот во крвта.

Лекови за тироидна жлезда – Студија од 2008 година покажала дека кафето го попречува левотироксинот на лековите за штитната жлезда. Веб-страницата VerywellHealth објаснува како кофеинот влијае на начинот на кој телото го апсорбира левотироксинот: „Кофеинот е стимуланс кој може да ја зголеми интестиналната подвижност и мускулните контракции кои ја движат храната низ дигестивниот тракт“, се вели на страницата. Кофеинот има и благо лаксативно дејство и ја зголемува количината на течност во столицата.

Витамини и додатоци во исхраната – Витамините нема да помогнат многу ако нивните својства премногу брзо поминат низ вашиот дигестивен систем пред да имаат некаков позитивен ефект. „Кафето е диуретик и може да доведе до губење на витамини растворливи во вода, како што се витамините Б и витаминот Ц кога се земаат заедно“, предупредува Џонс. „Кофеинот ќе го забрза дигестивниот процес со зголемување на контракциите кои ја туркаат храната низ вашиот дигестивен тракт“, пишува LiveStrong, чии експерти исто така истакнуваат дека кафето може да ја ограничи или намали апсорпцијата на железо и калциум.

Медицината е создадена за да ви го зачува здравјето, но понекогаш може да затаи или уште полошо, да ви наштети поради некои други ваши избори додека ги земате лековите.

Несаканите ефекти од лековите се наведени во упатствата што се наоѓаат во нив заедно со предупредувања што не треба да правите додека ги земате. Понекогаш несаканите ефекти можат да бидат страшни, како на пример, кај лековите за астма кои можат да предизвикаат самоубиствени мисли кај деца од четири години.

Но дали знаевте дека секојдневната храна исто така може да има ефект врз вашите лекарства и врз вашето тело?

Излезе дека одреден вид на храна може да има неочекувани ефекти врз нашето тело кога е во интеракција со одредени лекови.

И не станува збор само за т.н.џанк-фуд. Тоа може да се случи и со храната која е нормално добра за вас!

Ако земате лекови за крвен притисок, избегнувајте банани

Овие лекови можат да ја зголемат количината на калиум во телото. Нормално, калиумот е добар за вас, но ако има премногу од него, тоа може да предизвика повеќе срцеви компликации, вклучувајќи неправилно чукање на срцето и срцеви палпитации.

Друга храна која е богата со калиум е лиснатиот зеленчук, портокалите, и замените за сол.

Ако земате лекови против холестерол, избегнувајте грејпфрут и сок од грејпфрут

Сокот од грејпфрут може да предизвика да се зголеми нивото на овие лекови во крвотокот, што ве прави поподложни на нивните несакани ефекти, меѓу кои најзначајни се болките во нозете.

Грејпфрутот може да направи компликации и со други видови на лекови, па ако го сакате а земате лекарства, консултирајте се со вашиот лекар.

Ако земате лекови за срцева слабост, избегнувајте црн сладунец

Ова растегливо растение содржи хемикалија која може да предизвика неправилна работа на срцето, кога се комбинира со дигоксин, понекогаш со сериозни компликации. Исто така, ја спречува ефикасноста на некои лекови, вклучувајќи ги и лековите за крвен притисок, за разредување на крвта, лекови против болка и за контрола на раѓањето.

Ако земате антикоагуланси, избегнувајте сок од брусница

Некои студии покажале дека кај пациентите кои пијат сок од брусница, а земаат антикоагуланси може да дојде до драматично слабеење на крвта, што може да доведе до компликации.

Ако земате лекови за разредување на крвта, избегнувајте спанаќ

Спанаќот и други зеленолистни растенија кои содржат витамин К ако се мешаат со разредувачи на крвта и антикоагуланси, ги прават помалку ефикасни и се зголемува ризикот од згрутчување. Исто така треба да се избегнува кељ, брокула, и друг темно-зелен зеленчук.

Ако земате тетрациклин антибиотици, избегнувајте млечни производи

Содржината на калциум во овие производи може да го спречи вашето тело да ги апсорбира антибиотиците правилно и да им го намали ефектот. Затоа треба да се земаат час или два пред јадење.

Ако земате лекови против бактериски инфекции, избегнувате сувомеснати производи

Земањето лекови додека консумирате храна што содржи аминокиселина тирамин може да предизвика опасно искокнување во вредноста на крвниот притисок. Оваа аминокиселина е најдена во сувомеснатите производи и процесирани сирења. Исто така, треба да избегнувате банани, авокадо, чоколадо и алкохол.

Ако земате лекови за тироидата, избегнувајте ореви

Оревите, заедно со друга храна богата со растителни влакна, како и соиното брашно, може да спречи вашето тело да ги апсорбира овие лекови правилно.

Всушност, повеќето лекари препорачуваат земање на лековите за тироидната жлезда пред спиење, така што вашето тело има доволно време да ги апсорбира.

Како и секогаш, секое тело е различно и ќе реагира различно, па секогаш треба да зборувате со вашиот доктор за било какви ефекти од лековите што ги земате и тој може да ви помогне да го персонализирате вашиот внес на лекови, на начин што е од корист за вас.