Лубеницата се состои од дури 92 отсто вода, па затоа е идеална особено во летните месеци, кога многу се потиме. Покрај одличната хидратација и освежување, особено ако се јаде разладена, одлична е и за детоксикација на организмот.

Ова овошје задоволува 20% од потребите на организмот за витамин Ц, како и 17% од потребата за витамин А. Содржи и витамини од Б-комплексот, како што се тиамин, пиридоксин и рибофлавин.

Лубеницата е богата со цитрулин, аминокиселина која делува и како одличен диуретик, што значи дека го поттикнува мокрењето, а со тоа и го чисти организмот.

Богата е и со аргинин, кој заедно со цитрулинот ја подобрува циркулацијата и спортските перформанси, па затоа сокот од лубеница е одличен за пиење пред поинтензивни физички активности.

Со консумирање на сок од лубеница, во организмот ќе внесете изобилство на диетални влакна, благодарение на што ќе ви се исчистат цревата.

Ова овошје е одлично и за здравјето на бубрезите бидејќи содржи ниско ниво на натриум и високо ниво на калиум, минерал кој природно го намалува крвниот притисок. Благодарение на глутатионот, лубеницата исто така добро ја поттикнува работата на вашиот црн дроб, најголемиот чистач на телото.

Содржи и високо ниво на ликопен, кој ги штити клетките од оштетување, има антиинфламаторно дејство и е одличен за здравјето на простатата.

Освен што ја стимулира детоксикацијата на вашето тело, лубеницата е и нискокалорична – една шолја содржи само 46 калории, па затоа е одлична и за одржување на добра фигура, односно за губење на вишокот килограми.

Сок од лубеница – одличен за детоксикација

Иако најчесто се јаде на парчиња, можете да подготвите и здрав сок од лубеница кој ќе ви помогне да го прочистите телото.

Бидејќи лубеницата е сочна и има меко месо, не ви треба соковник за да направите сок.

Сѐ што ви треба е блендер, а другите состојки – лиметата и нането, за дополнителна свежина. Доколку имате блендер со поголема моќност, слободно оставете ги и семките, исто така ќе се здробат и убаво ќе се соединат со сокот.

Ако сакате чист сок без никакви траги од пулпа, можете да го процедите во густа цедалка.

Од друга страна, ако користите соковник, можете да блендирате и кора од лубеница (се разбира доколку не е третирана со пестициди), која е богата со цитрулин, но претходно добро измијте ја.

Бидејќи ова овошје, особено кога е доволно зрело, содржи природна сладост, не треба да додавате засладувач во сокот.

Сок од лубеница – рецепт

Состојки:

4 чаши лубеница исечкана на коцки
2 лажици свежо исцеден сок од лимета (ако немате лимета, можете да ставите сок од лимон)
неколку листови нане

Приготвување:

Во блендер изблендирајте ги лубеницата, сокот од лимета и нането.

Овој сок можете да го чувате во фрижидер во тегла со капак до 3 дена. Но, најдобриот ефект го има сепак кога е свежо подготвен.

Послужете го со коцки мраз и парчиња лимета.

По желба, лиметата можете да ја замените со лимон, кој е одличен извор на витамин Ц и е одличен за детоксикација, а листовите нане можете да ги замените со босилек.

Тридневен пост со сок од лубеница

За одлична детоксикација на телото во лето, пробајте тридневен пост со сок од лубеница.

За време на таков пост, сè што консумирате и внесувате во вашето тело е свеж сок од ова сочно овошје.

По само три дена, телото ќе се одмори од консумирање на друга храна, ќе забележите позитивни промени, како надворешно, така и внатрешно.

Не само што вашата кожа и коса, благодарение на антиоксидантите, ќе изгледаат подобро и ќе блескаат, туку и самите ќе се чувствувате подобро.

Вашето тело ќе се ресетира, вашите когнитивни способности ќе се подобрат, ќе поттикнете губење на тежината и ќе го зголемите нивото на енергија и ќе ги намалите воспалителните процеси во телото.

Искористете ги сите предности на ова летно овошје кое ви гарантира освежување, уживање во вкусот, но и одлична детоксикација!

Покрај лубениците, за многумина асоцијација за лето се и дињите. Секако, постојат разлики во нивниот состав на витамини и минерали.

И двете овошја се одлични за летно освежување поради нивната сочност и богат вкус.

Овие овошја се и одличен извор на хидратација бидејќи содржат висок процент на вода, што ги прави идеални за топлите летни денови. Покрај тоа, тие се богати со витамини и минерали, особено витамин Ц, кој го зајакнува имунолошкиот систем.

Нивната природна сладост ја задоволува потребата за десерти на здрав начин, без додаден шеќер. Покрај тоа, тие се исклучителни овошја – може да се јадат сами, како дел од овошни салати или да се користат во разни пијалаци и смутија.

Лубеницата и дињата се освежителни овошја кои се совршени за топлите летни денови, но секое има свои предности.

Предности на лубеницата:

Висока содржина на вода: Лубеницата е составена од околу 92% вода, што ја прави одлична за хидратација во топли денови.

Ниска содржина на калории: Лубеницата е нискокалорична, што ја прави совршена ужина за оние кои внимаваат на внесот на калории.

Витамини и минерали: Богата е со витамин Ц, витамин А и антиоксидантот ликопен, кој е поврзан со намален ризик од одредени болести.

Лесна за јадење: Може лесно да се исече и јаде без потреба од дополнителна подготовка.

Предности на дињата:

Висока содржина на вода: Дињата исто така содржи висок процент на вода (околу 90%), што помага во одржувањето на хидратацијата.

Богата е со хранливи материи: Дињата е добар извор на витамин Ц, витамин А (во форма на бета-каротен) и калиум.

Природна сладост: Има природно сладок вкус, што ја прави одлична алтернатива на висококалоричните десерти.

Разновидност: Може да се користи во овошни салати, смутија или дури и како дел од освежителни летни пијалаци.

Диња или лубеница? За хидратација: лубеницата може да биде подобар избор поради поголемата содржина на вода.

За хранлива вредност: И двете овошја се богати со витамини и минерали, но дињата нуди малку повеќе бета-каротен.

За вкус: Ако претпочитате посладок, поинтензивен вкус, дињата може да биде подобар избор. Лубеницата има благ, освежителен вкус кој е совршен за едноставни закуски.

За нискокалорични закуски: лубеницата е одличен избор поради ниската содржина на калории.

Иако е многу здрава, не се препорачува секому да јаде лубеница. Лубениците содржат голема количина ликопен, хидрираат и помагаат при слабеење. Во лето, на високи температури, нашето тело губи многу вода, а ова овошје е одличен начин да се хидрирате и да се освежите во текот на денот. Покрај сето тоа, многу е вкусно.

Има висока хранлива вредност, а не дебелее, што ја прави корисна храна за слабеење. Покрај тоа, има корисен ефект врз целокупното здравје – има позитивен ефект врз срцето, бубрезите, крвниот притисок… Содржи влакна кои помагаат во варењето и го забрзуваат метаболизмот. Бонус е што ги чисти бубрезите.

Лубеницата е овошје кое се состои речиси целосно од вода. Ако ја консумирате во големи количини, ќе предизвикате диуретично дејство. Ако некое лице има песок во бубрезите или камења, тоа помага да се исфрлат. Треба да се има предвид дека зрелите лубеници се најкорисни – објаснуваат експертите, додавајќи дека дури помагаат и во спречувањето на формирање на песок и камења во бубрезите.

Се препорачува за скоро сите, вклучително и за луѓето кои страдаат од дијабетес, иако им се препорачува да го контролираат внесот поради високата содржина на шеќер.

Сепак, постои група луѓе на кои не им се препорачува да го јадат ова овошје. Тоа се луѓе кои се склони кон отоци и едеми. Во овој случај, потребно е прво да се консултирате со матичен лекар, а потоа да ја утврдите причината за отокот – дали станува збор за срцева слабост или патологија на бубрезите.

Исто така, лекарите не препорачуваат да ја јадете по 19 часот, бидејќи содржи одредена количина киселини, кои можат лошо да влијаат врз процесот на варење ако одите на спиење веднаш по консумирањето.

Без разлика колку е лесна и водена, лубеницата може да биде тешка за желудникот и да предизвика надуеност, особено ако се јаде пред спиење. Кога телото е неактивно, не може доволно брзо да ја „преработи“ лубеницата. Познато е дека варењето се забавува ноќе, што може да доведе до болки во стомакот, надуеност и непријатност.

Слаткиот мирис на лубениците што се шири низ пазарите е еден од најубавите мириси на летото.

Но ако не сте сигурни како да одберете убава, зрела и слатка лубеница, лесно може да ви се случи разочарување. Затоа, обрнете внимание на следниве совети.

Прво и основно, обрнете внимание на кората која мора да биде мазна, рамномерно темнозелена, без оштетувања или вдлабнатини и без сјај.

Во однос на тежината, треба да се каже дека мора да се чувствува потешка отколку што изгледа кога ја држиме во рака. Ова е индикатор за сочност, бидејќи сува и крцкава лубеница ќе биде полесна од онаа полна со сок.

Кога ќе ја потчукнете кората од лубеницата, звукот треба да биде ѕвонлив, а не тап.

Не бирајте лубеница со дршка

Понатаму, а ова досега ние не го знаевме, не бирајте лубеница со дршка бидејќи е тоа знак дека била прерано набрана. Зрелата лубеница има посветла трага на местото од кадешто природно отпаднала дршката.

И на крај, но не и најмалку важно. Вистинската лубеница има неодолив мирис на јужното сонце. И без тој мирис, слатките задоволства остануваат празни. Затоа, немојте да се срамите и помирисајте ја лубеницата пред да ја купите.

Нутритивна вредност
Енергетската вредност на 100 г лубеница е мала и изнесува 30 kcal / 127 kJ. Од ова, таа содржи 7,55% јаглехидрати, 0,61% протеини и 0,15% масти. Минералите во лубеницата се калциум, калиум, железо, магнезиум, фосфор, цинк, бакар, манган, флуор и селен. Од витамините, лубеницата содржи витамини Ц и Б6, тиамин, рибофлавин, ниацин, пантотенска киселина. Во 100 г содржи и 0,4 г диететски влакна, 4,5 мг ликопен и 303 мг бета-каротен.

Високото ниво на ликопен, антиоксидант што се наоѓа во црвената боја, го одржува вашето срце младо. Заедно со ликопенот, лубениците содржат и високо ниво на калиум, што го намалува ризикот од срцев удар, помага во намалувањето на холестеролот, подобрувањето на протокот на крв и регулирањето на срцевиот ритам.

Ликопенот, моќен антиоксидант, ја намалува активноста на коскените клетки вклучени во развојот на остеопороза. Неговото високо ниво на калиум помага во задржувањето на калциумот, што ги одржува вашите коски и зглобови здрави и силни.

Лубеницата содржи високо ниво на витамин Ц, кој го зајакнува имунолошкиот систем и го штити вашето тело од оксидативен стрес. Лубеницата е исто така богата со витамин Б6, чиј недостаток може да предизвика проблеми со меморијата и промени во расположението.

Научници од Финска спровеле студија во која откриле дека луѓето кои консумираат високо ниво на ликопен – црвени материи што се наоѓаат во лубениците, црвените пиперки и доматите, имаат помал ризик од срцеви заболувања и срцев удар.

Во студијата учествувале повеќе од 1.000 учесници кои биле поделени во 4 групи, во зависност од нивото на ликопен во нивната крв. Нивото на ликопен во крвта на учесниците било мерено на почетокот на студијата, а потоа здравјето на учесниците било набљудувано во период од 12 години.

Групата со најмалку ликопен во крвта се состоела од 258 лица, а 25 од нив имале срцев удар. Од друга страна, во групата со најмногу ликопен во крвта, која се состоела од 259 лица, имало само 11 случаи на срцев удар.

Истражувањето кое е објавено во списанието Neurology, покажува дека исхраната богата со ликопен го намалува ризикот од срцев удар за дури 55%.

Оваа студија ја потврдува важноста на редовното консумирање овошје и зеленчук, изјавиl раководителот на студијата, д-р Џуни Карпи.

Научниците нагласуваат дека е важно да се консумира храна богата со ликопен, кој има антиинфламаторни ефекти и спречува формирање на згрутчување на крвта.

Научниците исто така советуваат редовно да консумирате разновидно овошје и зеленчук, а не само оние богати со ликопен. Имено, секој вид овошје и зеленчук има одредени здравствени придобивки, а најмногу ќе имате корист од нив ако консумирате што е можно повеќе видови, секој ден.

Лубеницата е овошје кое е синоним за лето: слатко, сочно и со светла боја, го крева расположението на секој пикник, скара или коктел забава. Сепак, за да се заштитите себеси и вашето семејство, како и вашите гости, од не толку пријатните последици од летната забава со ова освежително овошје – труење со храна, не прескокнувајте клучен чекор пред да ја исечете лубеницата на парчиња.

Обавезно измијте ја лубеницата пред да ја исечете! – предупредува д-р Дарин Детвилер, експерт за безбедност на храната и професор на Универзитетот Northeastern. Иако нешто вакво веројатно никогаш не ви паднало на памет, бидејќи дури и не ја јадете кората, кога ќе размислите за тоа, овој совет има многу смисла.

Кој сѐ ја допирал таа лубеница?

За разлика од бобинките, лубениците растат на земја, што ги изложува на сите видови загадувачи: прашина, нечистотија, валкана вода, несоодветен компост и така натаму. Откако ќе се соберат, тие можат да соберат уште повеќе загадувачи за време на складирањето, ракувањето и транспортот додека патуваат од нивата до продавницата, а потоа од продавницата до вашиот кујнски пулт. Додека ја купите вашата лубеница, откако внимателно ќе ја искуцкате за да се уверите дека е совршено слатка и сочна, неа ја допреле повеќе од десетина луѓе, од кои некои можеби имаат домашни миленици, можеби си ги чепкале носевите или отишле во тоалет претходно, сето тоа без да ги измијат рацете.

„Немате поим каде им биле рацете или што допреле пред да ја допрат лубеницата во која вие се спремате да уживате“, истакнува д-р Детвилер.

Салмонела, листерија, E. coli…

Потоа, кога ќе земете нож за да ја исечете, сечилото може да ги пренесе сите тие непријатни бактерии директно од кората до сочната пулпа внатре, а сите тие бактерии завршуваат во вашиот дигестивен тракт, вели д-р Детвилер.

Од салмонела до листерија до E. coli, овие бактерии можат сериозно да ве разболат. А ако се разболите, веројатно ќе имате класични симптоми на труење со храна како гадење, повраќање и дијареја, кои обично се појавуваат во рок од неколку часа до неколку дена по јадењето и траат приближно исто толку време. А поминувањето летни денови покрај WC школка сигурно не е нешто што го сакате на вашиот летен одмор.

Се јаде сирова

Според д-р Детвилер, начинот на кој обично ја подготвуваме лубеницата за сервирање и консумирање има и некои санитарни недостатоци.

За разлика од, да речеме, пченката, лубеницата се јаде сирова, па затоа потенцијалните патогени нема да бидат уништени со готвење или печење. Затоа, единствената ефикасна мерка што можете да ја преземете за да го намалите ризикот од труење со храна е да ја измиете лубеницата пред да почнете да ја сечете. Ова ќе ги отстрани потенцијалните загадувачи од кората пред да имаат шанса да стигнат до внатрешноста, односно до пулпата што ќе уживате јадејќи ја – советува д-р Детвилер.

Бидете уште повнимателни со дињата!

Имајте предвид дека овој совет не важи исклучиво за лубеницата.

Треба да преземете иста мерка кога консумирате диња. Всушност, бидете особено внимателни со дињата, со оглед на тоа што грубиот дел од нејзината кора е многу погоден за задржување на бактериите (за разлика од мазната кора на лубеницата), а треба да се измие уште потемелно пред консумирање – нагласува д-р Детвилер.

Тој исто така забележува дека, откако ќе ја измиете и исечете лубеницата или дињата, најдобро е веднаш да ја изедете или да ја ставите во фрижидер во рок од два часа, или дури и порано ако температурите на воздухот се високи. Ова ќе спречи овошјето да влезе во температурната „опасна зона“ помеѓу 5 и 60 °C, каде што бактериите се размножуваат многу брзо.

Чувајте ја исечената лубеница во сад за салата во фрижидер или на температура под 4 °C и изедете ја во рок од три до четири дена за да го ограничите растот на нови бактерии. Со овие совети, ќе можете без страв да уживате во парчиња или коцки лубеница и диња и да го поминете слободното време на позабавен и попријатен начин, наместо да повраќате.

Многу вода, витамини и минерали што ги содржат лубениците ќе ви помогнат да го хидрирате вашето тело, да ја одржите вашата тежина и да ги регенерирате вашите мускули.
Технички, тие се зеленчук. Припаѓаат на семејството тикви, како и краставиците. Сепак, поради нивниот сладок вкус многумина ги класифицираат како овошје. Без разлика како се декларираат, фактот е дека нема многу подобри летни освежувања од лубеницата.

Сепак, лубеницата нуди многу повеќе од само вкус. Нејзиниот нутритивен состав ја прави вистинска ѕвезда. Лубеницата, всушност, е богата со витамини, минерали и други хранливи материи. Благодарение на високата содржина на вода, таа го гаси и гладот ​​и жедта, а може да помогне и во одржувањето на тежината и обновувањето на мускулите.

Нутритивниот состав на лубеницата

Лубеницата е полна со цитрулин и ликопен, две моќни растителни соединенија кои имаат корисен ефект врз намалувањето на крвниот притисок, подобрувањето на метаболичкото здравје и помагањето при закрепнување и намалување на болката во мускулите по вежбање.

Лубеницата е богата со антиоксиданти кои нè штитат од слободни радикали и има релативно висока содржина на витамин Ц. Исто така, содржи витамин А, Б5, калиум, бакар, и сето тоа на само 30 калории на 100 грама.

Придобивки за телото
Дехидратацијата се јавува кога телото губи премногу течности, не внесува доволно. Ова е особено проблем во лето. Лубеницата содржи дури 91% вода, што ја прави одлична храна за помагање со хидратацијата.

Со својата висока содржина на вода и ниска калорична вредност, лубеницата може да ви помогне да се чувствувате сити подолго време.

Поради витамините А и Ц што ги содржи, таа помага за здравјето на очите и имунитетот.

Високата содржина на вода и малата количина на влакна ја прават потенцијално корисна за здравјето на дигестивниот систем.

Цитрулинот во лубеницата може да ги намали нивоата на амонијак во телото и да го подобри протокот на крв, што може да ги подобри перформансите при вежбање, но исто така да ја намали болката во мускулите по тренинг.

Како да изберете добра лубеница
Изборот на лубеница не е лесна задача, бидејќи како знаете дали ќе биде слатка и вкусна ако не е пресечена на половина? Експертите велат дека еден од најважните индикатори за квалитетот на лубеницата е нејзината големина и тежина.

Колку е поголема лубеницата, толку е поголема шансата да е со подобар квалитет. Идеалната лубеница тежи помеѓу 10 и 12 кг, бидејќи дотогаш имала доволно време да созрее и да апсорбира вода, шеќер и хранливи материи.

Кога избирате лубеница, изберете ја најтешката меѓу оние со иста големина.

Стар трик е и нежно да ја удрите кората. Зрелата лубеница испушта пригушен, шуплив звук. Треба да обрнете внимание и на точките на кората (на страната каде што лежела на земја). Зрелите лубеници имаат жолта до портокалова дамка, што е знак дека овошјето е полн со вкус. Бела или бледо жолта дамка може да значи дека лубеницата не е доволно зрела.

Дали знаевте дека првите лубеници што се појавуваат на пазарите и продавниците обично се богати со нитрати?

Ваквите лубеници можат да бидат опасни по здравјето, особено за децата, трудниците, алергичарите и оние со слаб имунитет, како што се пациентите на хемотерапија.

Нитратите се супстанции кои се користат за брзо зреење на овошјето.

Иако не се штетни во мали количини, доколку постојано се внесуваат во организмот може да предизвикаат труење.

Имено, конзумирањето лубеници со нитрати може да доведе до хипоксија. Станува збор за опасна состојба која предизвикува мачнина, повраќање и пролив.

Хроничните болести можат да се влошат кај луѓето кои консумираат нитрати во големи количини, а доколку веќе имаат проблеми со дигестивниот систем, може да очекуваат негативни последици. Иста е ситуацијата и со воспалителните болести на цревата.

Невозможно е да се каже дали лубеницата содржи нитрати според кората, но кога ќе ја исечете, ќе ви биде јасно.

Ако лубеницата има воочливи бели или жолти жилички, тоа значи дека содржи многу нитрати. Треба да обрнете внимание и на пулпата. Ако е црвена, но сјајна или ако има синкаста нијанса, сигурно содржи нитрати.

Високите летни температури продолжуваат да ја покажуваат својата сила, а со нив и нашата потреба за полесни, освежителни оброци.

Нашите тела природно бараат храна која лесно се вари, притоа обезбедувајќи ја потребната хидратација и хранливи материи кои ќе нè закрепнат.

Одличен пример за тоа се хранливите смути чии состојки не освежуваат и ни помагаат да ја одржиме енергијата во текот на денот.

Освежителен пијалак од лубеница и краставици

Смути од лубеница и краставици што ќе ве разлади и ќе му обезбеди на телото мало хранливо богатство, но и ќе обезбеди многу електролити.

Состојки:

шолја лубеница, исечена на коцки
1/2 шолја краставица, излупена и исечкана
Сок од 1 лимета
Грст свежи листови од нане
шолјичка кокосова вода
6 грама електролит во прав со вкусот што го сакате

Приготвување:

Во блендер измешајте лубеница, краставица, сок од лимета, листови од свежо нане, кокосова вода и електролит во прав.

Мешајте додека сите состојки добро не се соединат и изедначат.
Истурете во чаша, украсете со гранче нане и уживајте.

Многу минерали и витамини

Лубеницата не само што е вкусна, туку содржи и до 92 проценти вода, што ја прави идеална хидратантна храна.

Покрај тоа, тој е исклучително богат со витамин Ц и помала количина на калциум, железо, магнезиум, калиум и витамин А.

Краставиците дополнително ќе ја завршат задачата за хидратација на организмот, во кој ќе ги внесете и минералите калиум, фосфор, калциум, магнезиум, железо, цинк, манган, бакар и селен.

Краставиците ќе придонесат и за внесување на витамините Б, Ц и К.

Кокосовата вода ќе послужи како одличен природен електролит, а со овие додадени во форма на прав, нема страв од низок крвен притисок.

Сочните и слатки, разладени лубеници се најголемото задоволство на летото.

Најдобриот сојузник во борбата против високите температури, ова овошје е највкусно во текот на јули и август. Пазарите и маркетите се преполни со лубеници, но бидејќи тоа е овошје за кое не знаеме точно како изгледа додека не го исечеме, лесно е да се излажеме и да одбереме сосема погрешна.

Прашањето што го поставуваат многу луѓе е како да ја изберат совршената лубеница?

Секој купувач има свој метод. Додека некои ја превртуваат лубеницата, други ја мерат, а трети чукаат по кората барајќи шуплив звук.

Сепак, секогаш постои доза на несигурност.

Во потрага по одговор на тоа прашање, нашите колеги од Слободна Далмација го посетиле Мирко Матага, чие семејство го одгледува ова овошје веќе 25 години.

Тие ги одгледуваат сортите фантазија и романса поради нивниот висок принос и квалитет на овошјето.

Овие сорти содржат повеќе шеќер, што ги прави послатки и популарни меѓу потрошувачите.

Залудно чукате, треба да се гледа нешто друго

„Чукање по кората? Секоја лубеница звучи шупливо. Совршената лубеница ќе ја препознаете по бојата на кората. Зрелата лубеница има раздвоени зелени шари кои добиваат посветла боја.

Исто така, на долната страна на лубеницата треба да има жолта дамка – местото каде што лежела на земја за време на зреењето. Колку е пожолта, толку е позрела лубеницата“, објаснува Матага.

Здравствени придобивки

За оние кои се уште размислуваат дали да одат по лубеница, важно е да се напомене дека овој овошен гигант крие бројни здравствени придобивки кои се клучни за нашето добро здравје.

Лубеницата се состои од 92% вода, што ја прави одличен избор за хидратација, особено во топлите летни денови.

Јадењето лубеница помага во одржување на рамнотежата на течностите во телото, што е од суштинско значење за правилно функционирање на органите и за општото здравје.

Содржи витамин Ц, витамин А, витамин Б6, калиум и магнезиум, кои играат клучна улога во зајакнувањето на имунитетот, подобрување на видот и одржување на здрава кожа.

Калиумот и магнезиумот во лубеницата помагаат во одржување на здрав крвен притисок. Редовното консумирање лубеница може да го намали ризикот од хипертензија и кардиоваскуларни заболувања.

Ликопенот го подобрува и здравјето на срцето со намалување на холестеролот и крвниот притисок.