Рибата е несомнено најздравиот облик на протеин и омега-3 масни киселини кои помагаат во зајакнувањето на целокупното здравје и имунитет. Сепак, важно е да се напомене дека придобивките од јадењето риба може да варираат во зависност од видот на рибата што се консумира и начинот на кој се подготвува. Затоа, исто така е важно да се земат предвид факторите како што се содржината на жива и одржливоста при изборот на видот на риба.

Покрај непобитните придобивки од јадењето риба за општото здравје, нејзиното комбинирање со одредени намирници може да има негативен ефект и да предизвика пречки во варењето. Истакнуваме шест вообичаени намирници кои никогаш не треба да ги јадете со риба. Некои може да ве изненадат.

Млечни производи

Конзумирањето млеко, урда или други млечни производи со риба може да предизвика пречки во варењето, надуеност, болки во стомакот, па дури и да доведе до инфекции на кожата и алергии. Комбинацијата на овие намирници може да го наруши дигестивниот процес поради високата содржина на протеини и соединенија кои можат да влијаат на варењето.

Преработена и пржена храна

Комбинацијата на риба со ултра-обработена или пржена храна може да ги намали здравствените придобивки од рибата. Имено, високото ниво на заситени и транс масти во пржената храна може да биде штетно за здравјето на кардиоваскуларниот систем.

Храна богата со скроб

Избегнувајте комбинирање на риба со тешки јадења со скроб, како тестенини. Ова може да доведе до прекумерно внесување на калории и јаглехидрати и може да го забави дигестивниот систем.

Зачинета храна

Зачинетата храна може да го совлада деликатниот вкус на рибата. Покрај тоа, комбинирањето на многу зачинета храна со риба може да предизвика гастроинтестинални непријатности и надуеност кај некои луѓе.

Грав и мешунки

Гравот, мешунките и рибата се богати со протеини, кои можат да предизвикаат гасови и надуеност доколку се консумираат заедно.

Ако говедското, пилешкото и млечните производи се редовен дел од вашата исхрана, можеби е време да направите некои промени. Имено, истражувањето спроведено од Медицинскиот факултет на Универзитетот Пен Стејт во Херши, Пенсилванија, покажало дека овие три намирници можат да ви го скратат животот.

Потенцијалната опасност лежи во фактот што говедското, пилешкото и млечните производи содржат сулфурни амино киселини. Студијата покажала дека консумирањето големи количини на овие киселини може да доведе до поголем ризик од кардиоваскуларни болести, па дури и до фатален исход.

Кога истражувачите ги прегледале резултатите на речиси 120.700 учесници од две долгорочни студии, тие откриле дека оние кои земале двојно поголема количина на сулфурни аминокиселини отколку што се смета за разумно „имаат 12 отсто зголемен годишен ризик од развој на кардиоваскуларни болести и 28 отсто зголемен ризик од умирање од таа состојба во текот на 32-годишниот период на истражување“. Тие исто така откриле дека повеќето сулфурни амино киселини доаѓаат од храна како што е говедското месо, пилешкото и млечните производи.

„Новото истражување укажува дека исхраната богата со животински протеини е поврзана со полошо здравје. А типичната американска исхрана содржи премногу од таа храна“, вели д-р Сц. Лиза Јанг, нутриционистка во приватна пракса.

„Студијата исто така покажува дека здравата исхрана за срцето треба да вклучува повеќе овошје и зеленчук и растителни протеини како грав и јаткасти плодови наместо месо и млечни производи.

Сепак, не мора да ја елиминираме храната богата со сулфурни аминокиселини, како што се месото и млечните производи, туку треба да се фокусираме на создавање на здрави модели на исхрана, вели Јанг.

Сурутката е погодна намирница во секој период од животот, а заради сличноста со мајчиното млеко, може да се користи и како замена за млеко во исхраната на доенчињата. Станува збор за течноста што се одделува кога се прави сирење.

Богата е со хранливи материи и никако не треба да се фрла – она што е најдобро од млекото, при неговата преработка во сирење, останува во неа. И кога ќе отворите кисело млеко, се случува на неговата површина да видите вода. Таа вода е сурутка.

Освен вода, во неа има 96 отсто лактоза, 4 отсто казеин, 50 отсто минерали и соли и 93 отсто протеини.

Протеините на сурутката содржат многу есенцијални амино киселини кои брзо се апсорбираат. Есенцијалните аминокиселини се оние кои човечкото тело не ги произведува, туку мора да се внесат со храната.

Протеини на сурутката се:

Alfa laktalbumin – овој протеин чини 20-25 отсто од вкупните протеини на сурутката. Богат е си триптофан, кој е заслужен за производството на серотонин кој ни е потребен за добро расположение, и мелатонин кој ни е потребен за здрав сон.

Imunoglobulini – овие протеини чинат 10-15 отсто од протеините на сурутката. Имаат улога во јакнењето на имунитетот затоа што учествуваат во создавањето на антитела кои го бранат организмот од патогените клици.

Beta laktoglobulion – ова е најзастапениот протеин во сурутката и чини 50-55 отсто од нејзините протеини. Одличен извор е на есенцијални масни киселини, посебно оние кои влијаат на одржувањето на мускулите и на нивното формирање. Токму поради ова сурутката е популарна помеѓу спортистите.

Laktoferin – чини 1-2 отсто од протеините во сурутката но има многу важна улога во одржувањето на нашето здравје затоа што го спречува растот на габите и бактериите.

Glikomkropetptid – чини до 15 отсто од протеините на сурутката и има улога во создавањето на чувство на ситост. Тоа ја прави сурутката добра за слабеење.

Albumini – се протеини кои се создаваат во црниот дроб и се заслужни за транспорт на бројни минерали, хормони, масни киселини и влијаат на доброто здравје во целина.

Хранливи вредности на сировата сурутка 

Јаглени хидрати. Сурутката е богата со јаглени хидрати во форма на лактоза.

Минерали. Нивниот однос зависи од самиот процес на правење на сирење, но главно, тука се калциумот, фосфорот, цинкот, калиумот и магнезиумот.

Витамините се исто така застапени во сурутката, најмногу оние од Б-комплексот.

Една чаша сурутка може да исполни 25 отсто од дневните потреби за калциум и фосфор, 10 отсто од потребите за цинк и околу 7 отсто од потребите за калиум и магнезиум.

Со една чаша сурутка ќе задоволите 10 отсто од дневните потреби за тиамин и витамин B6, 20 отсто од потребите за пантотенска киселина и витамин B12и околу 30 отсто од потребите за рибофлавин.

Дали е секоја сурутка иста и кои видови постојат?

Квалитетот на сурутката и нејзиниот состав зависи од видот на сирење кое се прави.

Може да биде слатка, а може да биде и кисела, која настанува тогаш кога лактозата (млечен шеќер) ќе се претвори во млечна киселина.

Во суштина сурутката може да се подели на два вида:

Сирова течна сурутка – се добива со сирење на млекото, а посебно е ценета козјата сурутка. Сировата млечна сурутка е матна течност со жолтеникаво-зеленкаста боја, со киселкаст вкус.

Сурутка во прав – протеинска пудра добиена од сурутка, а произведена со метода која не ги уништува природните својства на аминокиселините. Протеините на сурутката во прав се нешто што главно го користат спортистите како додаток во исхраната, а се користат и за слабеење.

Здравствени придобивки од употребата на сурутка

Сурутката го поттикнува производството на антиоксиданти во телото, материјал кој дејствува против токсините во телото, го намалува оксидативниот стрес и спречува сериозни и хронични болести.

Сурутката, поточно нејзините протеини можат да го потпомогнат процесот на слабеење затоа што го подобруваат чувството за ситост. Со самото тоа, апетитот е помал, па нема претерано прејадување. Се смета и дека протеините на сурутката можат да го забрзаат метаболизмот такашто да согорува 80-100 калории повеќе дневно, а тоа многу го помага процесот на слабеење.

Студиите покажале дека одредени пептиди во сурутката под називот лактокини, делуваат како ACE инхибитори и можат да делуваат поволно на снижување на високиот крвен притисок.

Една од најчесто спомнуваните предности на сурутката за здравјето е онаа која се однесува на здравјето на црниот дроб, а посебно намалувањето на проблемите предизвикани од замастен црн дроб.

Имено, сурутката дава аминокиселини кои го помагаат регенерирањето на црниот дроб и синтетизирање на глутатионот кој го штити црниот дроб. Со тоа што го намалува високиот притисок, го намалува и стресот на црниот дроб, а со тоа што овозможува чувство на ситост, помага во намалувањето на мрсните наслаги на црниот дроб.

Меѓутоа, и покрај сите здравствени предности, не треба да се претерува со сурутката и нејзините протеини.

Имено, премногу протеини можат да ги преоптоварат бубрезите и црниот дроб, а важно е да се напомене и дека е сурутката добра за црниот дроб кај здрави луѓе кај кои најлош проблем е бавната работа на црниот дроб или замастен црн дроб.

Кај сериозните болести на црниот дроб, зголемениот внес на протеини може да ја влоши состојбата.

Доколку имате висок холестерол, сурутката ќе ви помогне да го намалите. Некои студии покажале дека консумирањето на протеините од сурутката може значајно да помогне за намалување на нивото на лош холестерол, како и на тоталното ниво на триглицериди кај луѓето со вишок на килограми.

Сурутката е корисна и како козметичко средство за кожата во целина, па и за косата.
Сурутката се препорачува и во случај на дијабетес тип 2, но сепак, доколку боледувате од оваа или од некоја друга болест, не е лошо претходна консултација со лекар.

Како се пие?

Доколку станува збор за течна варијанта, сурутката се пие два пати дневно, односно, пола литар сурутка на ден. Најдобро е да се пие наутро на празен стомак, а втората чаша пред ручек или вечера (или наместо вечера ако планирате да ја користите сурутката за слабеење).

Течната сурутка можете да ја додадете наместо вода во некои оброци.

Доколку станува збор за сурутка во прав, тогаш количината зависи од брендот што го користите.

Во суштина, важно е да не претерувате со количината. Пресметајте колку протеини ви се потребни во текот на денот–0,8 г протеини на 1 кг телесна тежина.

Имајте ја предвид и количината на протеини што ги внесувате со исхраната.
20-50 г сурутка во прав е најчесто количината која се препорачува за консумација. Можете да ја растворите во вода, во овошни сокови и слично.

Како се прави сурутка?

Најдобро е за ова да користите полномасно млеко, а идеално е козјото млеко за кое се смета дека има особено добро влијание на јакнење на имунитетот и здравјето.
Потребна ви е и маја која можете да ја набавите во подобро снабдените продавници за здрава храна.

За подготвување на сурутка се користат 4 литри млеко и 2 лажици маја. Млекото ставете го во тенџере и загрејте го, но не смее да проврие. Ставете ја во него мајата и оставете го во топла просторија. После некое време ќе се појават грутчиња, односно закиселено млеко. Тогаш е време да го процедите сирењето низ газа. Течноста која ќе ја исцедите е сурутка.

Ако не ви поаѓа од рака да најдете маја, испробајте со сок од лимон или со оцет за да го скиселите млекото.

Како се прави сурутка со лимон?

На литар млеко, се користи сок од еден лимон (односно 8 лажички за кафе). Ако немате сок од лимон, можете да додадете исто толкава количина оцет. Млекото ставете го да се загрее па тргнете го од оган и додадете го сокот од лимон и оставете на топло. Потоа процедете го низ газата и подготвено е за консумација. Секако, на овој начин ќе добиете и здраво сирење во кое можете да додадете и малку сол.