Со доаѓањето на потоплите денови и повисоките температури, ризикот од труење со храна се зголемува, особено на отворените пазари каде што овошјето и зеленчукот често стојат со часови изложени на сонце и високи температури.

Иако многу купувачи имаат навика да пробаат јагода, цреша, грозје или парче друго овошје за да го проверат квалитетот на производот пред да купат, лекарите предупредуваат дека таквата практика може да претставува сериозен ризик по здравјето.

Вируси, бактерии…
Имено, токму неизмиеното овошје и зеленчук можат да пренесат опасни бактерии, вируси и паразити кои предизвикуваат труење со храна и разни цревни инфекции. Децата, постарите лица, бремените жени и лицата со ослабен имунитет се особено изложени на ризик, за кои последиците можат да бидат многу посериозни.

Експертите предупредуваат дека високите температури дополнително го поттикнуваат размножувањето на бактерии и други патогени, поради што бројот на случаи на труење со храна е зголемен во текот на летото. Проблемот е особено изразен на пазарите, бидејќи овошјето и зеленчукот често минуваат низ многу раце пред да стигнат до купувачот, а многумина ги допираат без претходно да ги измијат рацете.

Уште поголем ризик во лето
Лекарите истакнуваат дека многу луѓе не се свесни дека по консумирање само една неизмиена бобинка или овошје, можат да се заразат со бактериите Escherichia coli, салмонела, ентеровирусни инфекции, но и разни видови црви и цревни паразити. Дополнителен проблем е фактот што не е можно да се процени со голо око дали одредена храна содржи опасни бактерии или вируси.

Затоа постои реална можност некое лице да јаде контаминирано овошје или зеленчук без дури и да го сфати тоа. Ризикот дополнително се зголемува за време на летните горештини, кога бактериите имаат идеални услови за брзо ширење.

Затоа експертите советуваат дека пред јадење, рацете мора да се мијат, како и самото овошје и зеленчук, без оглед дали се купени на пазар, во продавница или директно од производителот. Се препорачува темелно миење под млаз вода, а за почувствителна храна се препорачува и подолго чување во вода.

Непријатно и исцрпувачко
Симптомите на труење со храна можат да бидат многу непријатни и исцрпувачки. Најчесто тие вклучуваат треска, слабост, губење на апетит, гадење, повраќање, болки и грчеви во стомакот, надуеност, дијареја и честа течна столица. Во потешки случаи, може да се појави дехидратација, поради што е особено важно навремено да се побара лекарска помош.

Лекарите предупредуваат дека децата и постарите лица се оние кои најтешко ги поднесуваат последиците од труење со храна бидејќи нивното тело побрзо губи течности и потешко се опоравува. Затоа ги повикуваат граѓаните да бидат особено внимателни во текот на летните месеци и да избегнуваат да пробуваат неизмиено овошје и зеленчук на пазарите, без разлика колку свежи и привлечни изгледаат.

Бананите, како и другите овошја, имаат етикети кои повеќето луѓе не ги гледаат или не знаат што значат. Доколку спаѓате во таа група, во оваа статија дознајте што значат тие налепници. Постојат три различни шифри, а броевите идентификуваат дали овошјето е одгледано конвенционално, органски или е генетски модифицирано.

Живееме во време кога сме опкружени со разни отрови. Тие се дури и во храната што ја консумираме. Но, постојат начини да ги избегнете…

Кога купувате увозно овошје, внимавајте на бројките на налепниците.

Налепници на бананите
Декларациите првенствено се однесуваат на овошје увезено од странство, а ова е значењето на тие броеви:

Налепница со четири броја

Ако овошјето има декларација со четири броеви кои почнуваат со бројот 3 или 4, тоа значи дека се одгледувало со вештачки ѓубрива, односно според земјоделски правила кои важат во последните 50 години. На пример, ваквите лимони се означени со 4033, додека бананите се нумерирани со 4011.

Налепница со пет броеви

Ако на овошјето нема четири броја, туку пет – од кои првиот број е 9, тоа значи дека плодот е органски одгледан. Ваквата декларација гарантира дека плодот се одгледувал без ѓубрива и пестициди. На пример, органски одгледаните банани го носат бројот 94011.

Првиот број на декларацијата е 8

Ова е можеби најважната декларација и претставува овошје кое е генетски модифицирано, а се препознава по петте броја, од кои првиот секогаш е цифрата 8. Ваквите банани го имаат бројот 84011.

Банани за здравје
Бананите се полни со влакна, витамини, протеини и минерали. Поради своите енергични и хранливи состојки, заслужено го освои првото место меѓу овошјето и треба да биде на дневното мени на секој човек, без разлика на возраста. Сепак, внимавајте на налепниците.

Лицата над десет години треба да јадат најмалку 400 грама овошје и зеленчук секој ден, вели Светската здравствена организација. Овошјето најчесто се консумира свежо, измешано во смутија или направено во сок, а како овие методи на консумирање се разликуваат во нивните здравствени ефекти, анализира американска студија објавена во Frontiers in Nutrition.

Во студијата анкетирале повеќе од 400 луѓе и ги поделиле во четири групи: консументи на цело овошје, консументи на смути, консументи на сокови и оние кои јадат малку овошје. Групата со мала потрошувачка на овошје имала најлоши вкупни здравствени исходи, а групата со сокови имала втор најлош резултат – оние со малку овошје имале највисока преваленца на хипертензија и кардиоваскуларни заболувања, а оние со овошни сокови – највисока преваленца на висок холестерол и дијабетес. Овие две групи, просечно имале и повисок индекс на телесна маса од консументите на овошје и смутија.

Хранливи материи

Оние кои јаделе малку овошје и оние кои претпочитале сокови имале повеќе проблеми со менталното здравје во изминатата година отколку групите кои јаделе свежо овошје и пиеле смутија. Групата со сокови имала најмалку енергија и најлош сон.

Некои од хранливите материи, влакната и антиоксидантите во овошјето се губат кога се преработуваат во сок. Мешањето овошје во смутија ги зачувува влакната и потенцијално ја зголемува биорасположивоста на хранливи материи како што се витамин Ц и фолна киселина. Иако некои начини на консумирање овошје може да изгледаат поздраво, експертите се согласуваат дека умереноста е секогаш клучна. На пример, внесот на сокови од овошје и зеленчук треба да се ограничи на вкупно 150 мл дневно.

Општо е познато дека исхраната богата со овошје и зеленчук е корисна за здравјето. Сепак, за време на третманот на малигни заболувања или во периодот кога главната цел е да се спречи повторна појава на рак, одредени видови овошје може да бидат покорисни од другите. Потребна е и претпазливост поради можните несакани ефекти.

Може ли овошјето да спречи или излечи рак?

Достапните истражувања за врската помеѓу консумирањето овошје и ракот не се доволни за да се извлечат јасни заклучоци. Бројот на студии е ограничен, а нивните резултати честопати не се целосно конзистентни. Важно е да се нагласи дека ниту една намирница, па ниту овошје, не може сама по себе да го спречи или излечи ракот.

Сепак, одредени видови овошје содржат биоактивни соединенија кои можат да имаат антиканцерогени својства, додека други можат да им помогнат на пациентите полесно да ги толерираат несаканите ефекти од онколошкиот третман.

Овошје за време на лекувањето на ракот

Овошјето обезбедува важни хранливи материи што му се потребни на телото за време на лекувањето на ракот. Покрај тоа, некои видови овошје можат да ублажат одредени тегоби што се јавуваат како резултат на третманот. Експертите препорачуваат избор на овошје според симптомите на пациентот:

за мачнини и повраќање: конзервирано овошје, пире од јаболки, праски и друго меко овошје

за запек: свежо (сирово) овошје, суво овошје, сок од сливи

за дијареја: овошни сокови, банани и јаболка како дел од BRAT диетата (банани, ориз, пире од јаболка и тост)

при губење на апетит: висококалорична храна, вклучувајќи сушено овошје и овошни смутија

при ранички и чувствителност во устата: овошни нектари, сок од јаболка, конзервирано овошје, пире од јаболка.

Цитруси
Цитрусите, како што се грејпфрутот и портокалите, може да играат улога во спречувањето на одредени видови рак. Голема студија спроведена во Јапонија покажа дека луѓето кои консумирале цитрусни овошја или сокови 3-4 дена во неделата имале помал ризик од развој на рак во споредба со оние кои ги консумирале два или помалку дена во неделата.

Иако резултатите од истражувањето не се доволни, тие укажуваат дека цитрусните овошја можат да придонесат за намалување на ризикот од неколку видови малигни заболувања, вклучувајќи рак на дигестивниот систем како што е рак на дебелото црево, рак на респираторниот систем, вклучувајќи рак на белите дробови, рак на панкреас, рак на простата, рак на дојка, рак на главата и вратот, меланом.

Во исто време, се препорачува претпазливост кај пациенти кои веќе имаат проблеми со цревата, варењето или воспалителни заболувања на цревата, бидејќи хемотерапијата и зрачењето можат да предизвикаат негативни ефекти врз цревната слузница, како и врз другите делови од дигестивниот тракт.

Јаболка и други бели овошја
Повеќе од една мета-анализа, студија која ги комбинира резултатите од голем број претходни студии, ја поврза консумацијата на јаболка со намален ризик од развој на рак. Најсилната поврзаност е забележана со рак на белите дробови, но постојат индикации дека јаболката можат да придонесат и за заштита од рак на дојка, колоректален рак и други видови на рак на дигестивниот тракт.

Друга студија покажа дека јадењето таканаречено бело овошје и зеленчук, како што се јаболка, круши, печурки и кромид, може да го намали ризикот од колоректален рак. Јаболката и крушите се класифицирани како „бели“ овошја поради бојата на нивното месо, односно средината.

Потенцијалните придобивки од јаболката најверојатно доаѓаат од две супстанции што ги содржат, полисахариди (вид јаглехидрати) и кверцетин (растителен пигмент). Двете супстанции можат да играат улога во сузбивањето на растот на клетките на ракот.

Зелено овошје
Според истата студија што анализирала бело овошје и зеленчук, зеленото овошје може да придонесе и за намалување на ризикот од колоректален карцином. Зеленото овошје вклучува киви, диња и зелено грозје.

Други истражувања сугерираат дека кивито може да има заштитна улога во превенцијата од рак. Причината за ова лежи делумно во неговата висока содржина на антиоксиданти, а делумно во фактот дека кивито придонесува за здрав дигестивен систем и цревна флора.

Суво овошје
Сувото овошје, како што се сливите и сувото грозје, може да биде здрав избор во вашата исхрана. Истражувањата покажуваат дека редовната консумација на суво овошје може да го намали ризикот од одредени видови рак, како и да го забави напредувањето на болеста.
Јадењето од три до пет порции суво овошје неделно може да помогне во спречувањето на колоректални полипи, рак на простата, смртни случаи поврзани со рак на панкреас и рак на желудник.

Други овошја што може да имаат потенцијал против рак
Научниците проучуваат различни растителни соединенија што можат да играат улога во превенцијата од рак, вклучувајќи бромелаин (ензим што се наоѓа во ананасот), каротеноиди (растителни пигменти што се наоѓаат во портокаловото овошје) и антиоксиданти од калинките.

Ова истражување е сè уште во рана фаза, па затоа во моментов нема убедливи докази дека овие соединенија директно го спречуваат или лекуваат ракот. Сепак, овие овошја се богати со диететски влакна, за кои истражувањата сугерираат дека можат да го намалат ризикот од одредени видови рак и да помогнат во одржувањето на здрава телесна тежина.

Веќе одамна знаеме дека можеме да си го олесниме и да го забрзаме правењето лимонада или сок од портокал и грејпфрут. Едноставно, правиме поголема количина сок и го замрзнуваме во садови за мраз. Кога сакаме да се напиеме ладна лимонада ставаме неколку коцки замрзнат сок од лимон, портокал, грејпфрут или од сите по една, во бокал и додаваме вода. Истото можеме да го направиме и ако сакаме да додадеме малку цитрони во врела шолја чај. Така и побргу ќе го оладите и ќе го збогатите вкусот.
Најдовме уште една идеја за неверојатни коцки мраз кои совршено одговараат на секој пијалак.

Тие придонесуваат за уште подобар изглед и вкус на секој ваш пијалак во топлите летни денови, но се и одличен начин да ги искористите остатоците од овошјето, да ја засладите водата и да додадете малку боја.

Процесот на правење е многу едноставен, исечете го овошјето, ставете го во садови за мраз, додадете вода и замрзнете. Ако користите поголемо овошје, треба да го исечете на помали парчиња, а ако користите бобинки, пресечете го на половина или оставете ги така како што се.

Освен овошје, во мразот можете да ставите и билки како што се: маточина, жалфија, рузмарин или ливчиња од роза. Користете коцки мраз за ароматизирање на водата, во коктели, лимонади или смути.

Еве како да ги направите:

Состојки:

вода
јагоди
портокали
лимон
киви

Приготвување:

Излупете го кивито, а портокалите и лимоните, секако, откако добро ќе ги измиете, оставете ги со кората. Овошјето исечкајте го на помали парчиња. Ако користите билки, лесно притиснете ги со нож за да се ослободи нивниот вкус. Исеченото овошје ставете го во сад за коцки мраз и покријте го со вода.

Замрзнете ги на најмалку четири часа, по можност преку ноќ. Додадете мраз во вашиот омилен пијалак и уживајте.

Сè повеќе потрошувачи забележуваат дека овошјето што го купуваме во продавниците, и покрај неговиот совршен изглед, честопати разочарува со безвкусен вкус.

Според истражувањата, повеќе од 60% од испитаниците веруваат дека денешното овошје не е доволно зрело или слатко. Како е можно праските тврди како топки за куглање и јагодите без никаква арома да стануваат норма на пазарите и во супермаркетите?

Од рајски вкус до индустриско производство
Сопствениците на мали семејни фарми кои ја зачувале традицијата на одгледување овошје со генерации сега се како оази во море од бетон, опкружени со патишта и трговски центри.

И покрај притисокот од урбанизацијата, тие остануваат верни на својата филозофија за одгледување овошје според природните ритми.

Експертите објаснуваат дека совршеното овошје мора да има цврстина, но и еластичност кога нежно ќе се притисне. Најважно е да се разбере процесот на зреење: аромите во овошјето се развиваат во последните четири дена од созревањето на стеблото. Ако се набере порано, резултатот ќе биде кисело и безвкусно овошје. Ако се почитуваат овие четири дена, резултатот е совршено слатко и ароматично овошје.

Овој пристап кон одгледувањето значи дека секое дрво мора да се посети неколку пати, внимателно избирајќи ги само оние плодови што достигнале совршена зрелост. Потребни се 10 дена за да се собере една сорта, а дрвјата се посетуваат на секои два дена. Понекогаш се потребни до 10 посети по дрво.

Моделот на брзо производство: брзо, евтино и безвкусно

За жал, овој пристап е редок денес. Поголемиот дел од овошјето што го консумираме доаѓа од индустриски плантажи. На големи имоти од над 100 хектари, можете да видите како изгледа модерното производство.

Тука нема повторени посети на дрвјата. Берачи опремени со преносни скали собираат речиси три четвртини од плодовите од едно дрво за само неколку минути. Овошјето се бере тврдо, далеку од идеална зрелост. Кога ќе се обидете да го гризнете, внатрешноста е зелена и без сок.

Одговорот на прашањето зошто се прави ова лежи во импресивните погони за преработка на овошје каде што стотици луѓе работат во три смени, 24 часа на ден. Тука овошјето се сортира, пакува и се испраќа во ладилници. Експертите објаснуваат дека одреден индекс на тврдост е идеален за транспорт. Овошјето може да се бере помеко, но потоа стоката би стигнала на својата дестинација премногу мека за да се продаде.

Затоа, овошјето намерно се бере незрело, за да се издржи долгиот дистрибутивен синџир: од бербата, преку ладилници, транспорт со камиони, дистрибутивни центри и конечно до продавниците. Овој процес може да трае од три до десет дена. Токму затоа овошјето е толку безвкусно – едноставно немало можност да ги развие своите ароми што се развиваат во последната фаза на зреење на дрвото.

Генетика и хибриди: дизајнирање овошје без вкус

Сепак, проблемот не е само во бербата на незрело овошје. Новите сорти овошје често се одгледуваат според спецификации кои го фаворизираат изгледот, приносот и отпорноста на штетници, при што вкусот е на последно место.

Новите одгледувачи на овошје ги прикажуваат најновите хибриди кајсии во своите расадници со привлечни имиња. Нивните маркетиншки брошури нагласуваат импресивен изглед, големина, отпорност на болести и транспортност, но ретко го споменуваат вкусот.

Експертите забележуваат дека е природно потрошувачите да бидат привлечени од она што е убаво. Изгледот е прв, потоа името, а потоа се купува. Новите сорти овозможуваат подолга сезона на берба – кајсиите што некогаш можеа да се јадат само неколку недели, сега се достапни речиси три месеци. Овие сорти, исто така, произведуваат поголеми плодови, што значи поголема продуктивност.

Малите плодови се скапи за берба бидејќи е потребно подолго време за да се наполни кошницата. Со големи плодови, берачите ја полнат кошницата побрзо, што значи поголем профит.

Целиот овој процес на развивање нови сорти е скап и ризичен потфат. Земјоделец кој сака да сади нови сорти мора да инвестира значителни средства по хектар само за садници. Ова е сериозна индустрија со големи инвестиции.

Експертите за овошје објаснуваат дека одредени сорти се погодни за производителите бидејќи носат поголем профит, но нивниот квалитет на вкусот не е спектакуларен. Тие се „освежувачки“, но не даваат извонредни ароми.

Спасување на вкусовите: Движење за враќање кон автентичното овошје
Не е сè изгубено. Мали групи ентузијасти се борат за зачувување на старите сорти и промоција на овошје одгледувано со фокус на вкусот.

Постојат експерти кои одгледуваат стотици сорти праски од целиот свет кои се на работ на истребување. Овие стари сорти честопати не бараат пестициди или вештачки ѓубрива, но имаат еден „недостаток“ – помал принос.

Овие сорти немаат нужно високи приноси. Експертите објаснуваат дека квалитетот е поважен од квантитетот – подобро е да се набере помала количина овошје со фантастичен вкус отколку поголема количина овошје без вкус. Поради логиката на продуктивноста и фокусот на „повеќе е подобро“, стотици вкусни стари сорти исчезнаа.

Во дел од светот се одгледуваат само неколку сорти домати, иако постојат повеќе од 10.000 сорти. Истото е и со праските. Новите сорти добиени преку научни манипулации се стремат кон јачина и отпорност, додека квалитетот на вкусот е на последно место.

„Витези на вкусот“ – нова надеж за потрошувачите
Експертите, кои некои на Запад ги нарекуваат „витези на вкусот“, се во мисија да го вратат вкусот на полиците во супермаркетите. Тие патуваат во потрага по производители кои се придржуваат до традиционалните методи на одгледување и берат овошје во полна зрелост.

Тие создадоа посебни ознаки кои гарантираат дека овошјето е набрано во полна зрелост и кои можат да ги користат само производители кои ги исполнуваат строгите критериуми. Тие им даваат право да ја користат етикетата на производителите откако ќе ги посетат, ќе ги тестираат и ќе ги евалуираат нивните производи.

Експертите нагласуваат дека чувството на задоволство при консумирањето овошје е изгубено. Но, сè уште има луѓе кои произведуваат од страст и кои навистина сакаат да понудат квалитетен производ од почеток до крај. Потребно е да се пронајдат и да се истакнат нивните производи за да може секој конечно да консумира добра храна.

Нивните напори почнуваат да даваат плодови. Стотици супермаркети сега имаат доверба во нивните производи. Иако ваквите овошја се значително поскапи – како што се одредени сорти јагоди кои чинат три пати повеќе од увезените – потрошувачите се подготвени да платат повеќе за автентичен вкус.

Потрошувачите имаат моќ за промена
Иако модерните трендови доведоа до доминација на безвкусно овошје, потрошувачите имаат моќ да го променат тоа со својот избор. Со поддршка на локалните производители кои берат овошје во оптимална зрелост и барање етикети за квалитет кои гарантираат вкус, можете да помогнете во промената на трендовите во индустријата.

Советот на експертите за идентификување на вистински вкус вклучува барање еластичност во комбинација со цврстина, арома и боја што одговараат на сортата. И најважно – не ја судете книгата по нејзината корица. Некои од највкусните сорти може да изгледаат помалку привлечно, но тие обезбедуваат незаборавно вкусно искуство.

Во свет каде што совршениот изглед стана поважен од вкусот, потребно е да се потсети индустријата што е навистина важно – задоволството од консумирање овошје полно со сок и вкус што природата го создала.

Јадењето само овошје за вечера неколку пати неделно е вообичаена практика што многумина ја применуваат за детоксикација или за губење на тежината.

Но, дали сте сигурни дека е тоа добра идеја?

Некои експерти сметаат дека таквата навика дури може да доведе до спротивен ефект, имено зголемување на телесната тежина. Применувањето на таквата практика само повремено, особено кога се чувствуваме подуени или по обилен оброк порано во текот на денот, може да биде прифатливо решение, но во секој случај тоа не е препорачливо бидејќи вечерата базирана исклучиво на овошје не е ниту заситувачки, ниту комплетен оброк.

Што се случува ден потоа?

Експертот за спортска исхрана Сандра Лорден Алварез тврди дека таквата практика е штетна и води до зголемување на телесната тежина.

„Јадењето само овошје за вечера значи недоволно внесување на есенцијални хранливи материи, како протеини и здрави масти, кои промовираат чувство на ситост и правилно функционирање на организмот. Недостатокот на овие хранливи материи може да предизвика зголемена глад следниот ден, што претставува ризик за епизоди на прејадување бидејќи се будиме со голема глад и желба за храна“, објаснува таа.

Долгорочни последици

Иако ги признава значајните придобивки од консумирањето овошје, нутриционистката нагласува дека е исклучително важно да се земат предвид сите можни последици од ваквата вечера.

Значи, не само она што ќе се случи следниот ден, туку и долгорочните последици.

Овошјето е богато со минерали и влакна, но содржи и природни шеќери кои можат да влијаат на нивото на шеќер во крвта. Кога нашата вечера се состои само од овошје, а особено ако го консумираме во големи количини, може да дојде до значително зголемување на нивото на шеќер во крвта, особено ако избираме видови на овошје со висок гликемиски индекс.

„Ненадејното зголемување на шеќерот во крвта носи ризик од активирање на инсулински одговор кој, на долг рок, може да придонесе за развој на отпорност на инсулин и други метаболички проблеми“, вели Алварез.

Нутриционистот Чарлс Орико додава дека поради високата содржина на природни шеќери, особено во одредени видови овошје, овошната вечера може да предизвика ненадеен скок на шеќерот во крвта, а доколку таа енергија не се искористи, ќе се претвори во масно ткиво.

Доколку навистина сакате да вечерате овошје…

Поради сето ова, не е чудно што експертите советуваат конзумирањето овошје за време на вечерата секогаш да биде придружено со внесување на други макронутриенти, како протеини и здрави масти.

„Овошјето за вечера може да биде здраво, но се препорачува да се комбинира со друга храна која содржи протеини и здрави масти, како јогурт и јаткасти плодови. Ова ќе ни помогне да одржиме рамнотежа на шеќерот во крвта и да обезбедиме позаситен и комплетен оброк, а со тоа да го намалиме чувството на глад. Освен тоа, со избирање на овошје со низок гликемиски индекс, како што се јагоди, малини, круши или јаболка, можно е да се спречи зголемување на нивото на шеќер во крвта“, вели Алварез.

Протеинот е сепак подобра опција за слабеење

Доколку навистина сакате да ослабнете, најдобра опција е протеинската вечера бидејќи како што објаснува нутриционистот Лео Серуд, овошјето содржи многу шеќер и подобро би било да го јадете за ручек наместо за вечера. Тој исто така забележува дека за да се избегне зголемување на телесната тежина, овошјето треба да има висока содржина на вода и влакна и да има малку шеќер.

Важно е кога и колку ќе вечерате.

Прескокнувањето на вечерата не е здрав избор, дури и кога се обидувате да изгубите тежина. Сепак, досегашните студии сугерираат дека е препорачливо да се концентрира внесот на храна во текот на денот и да се избегнуваат големи оброци навечер.

Иако, велат нутриционистите, хрононутриционизмот е сè уште релативно младо поле на истражување, студиите покажуваат дека јадењето помеѓу 19 и 30 и 21 часот, временскиот интервал кога се лачи хормонот за спиење мелатонин, може да го зголеми нивото на холестерол, да ја намали енергетската потрошувачка и толеранцијата на гликоза. Затоа, се согласуваат тие0, раната вечера е секогаш најдоброто решение.

Топчето ми падна, Калинка го грабна, дај ми го Калинке, не ти го давам, ќе го продадам за два-три гроша, Калинка е лоша. Ја памтите оваа песничка? Арно ама, бидејќи лошата Калинка во песната може да ви буди лоши асоцијации за овошјето, смисливме една поинаква…

Калинката ми падна, некој ми ја грабна, дај ми ја, дај ми ја, сакам да ја јадам или сок да си направам, за да бидам здрава…

Ако во таа стара детска песничка, Калинка е некое лошо девојче, оваа придавка не важи за овошјето. Напротив, калинката е еден од оние суперхерои меѓу овошките кој има одлични ефекти врз здравјето на организмот во која било здравствена состојба.

Студиите покажуваат дека содржи богатство на антиоксиданти, а зголемената консумација е поврзана со подобрен кардиоваскуларен статус, забавување на загубата на ‘рскавицата што може да го забави артритисот, како и корисни ефекти врз простатата, крвниот притисок, Алцхајмеровата болест, плодноста и стареењето.

Содржи изобилство на витамин Ц и поголема количина на фолна киселина и витамини А и Е, а калиумот зазема посебно место меѓу минералите.

Сокот содржи три вида полифеноли – танини, антоцијанини и елагична киселина, многу моќни форми на антиоксиданти кои ги штитат клетките на молекуларно ниво од деструктивните ефекти на слободните радикали. Калинката содржи повеќе антиоксиданти од брусницата и портокалот, а само една калинка има три пати поголем антиоксидативен потенцијал од црвеното вино и зелениот чај. Овие состојки брзо се апсорбираат од дигестивниот систем и не се токсични.

Речиси и да нема состојба каде калинката или сокот од калинка не ги покажале своите лековити ефекти: тие можат да помогнат во борба против анемија, рак на простата, срцеви заболувања, да го намалат нивото на ЛДЛ (лошиот) холестерол, да имаат корисен ефект врз дијабетесот и лимфомот.

Сокот од калинка го запира природниот процес на стврднување на sидовите на крвните садови. Има антибактериски и антивирусни својства, што помага во зачувување на забите.

Исто така, ја намалува синтезата на естроген во телото и може да помогне во лекувањето на рак на дојка. Пронајдена е состојка во екстрактот од калинка која дополнително се испитува поради можниот потенцијал во заштитата од карцином на кожа.

Сега е сезона на калинки

Калинката зрее на почетокот на есента и е достапна до јануари.

Калинката се смета за еден од првите култивирани плодови заедно со маслинките, грозјето, смоквите и урмите.

Со векови била симбол на здравје, плодност, имала мистични лековити својства, но и практична примена како боја или украс.

Своето место го наоѓа во бројните митови и уметнички дела, од Рафаел до Сезан, од Хомер до Шекспир.

Тајните на калинката

Калинката нема несакани ефекти и може да се јаде во речиси неограничени количини.

Секое овошје е извор на богатство на фитонутриенти, а ако се јаде свежо, поволните ефекти врз здравјето се поголеми и посилни.

Се препорачува да се консумира сирова калинка за подобра употреба на антиоксидантите, како дел од балансираната исхрана, а исто така и доколку имате проблеми со апетитот, утринската мачнина и воспаление на грлото.

Се покажало дека калинката им помага на луѓето со астма, бидејќи високото ниво на витамин Ц има силни антиинфламаторни ефекти.

Калинките можете да ги чувате на собна температура, но не директно на сончева светлина. За подолго чување може да се чува во фрижидер, а самите зрна може да се чуваат во фрижидер или замрзнувач во пластични кеси.

Сокот од калинка е патот до витка и здрава линија

Сокот од калинка е одличен помагател во отстранувањето на насобраните вишок килограми на половината и стомакот, особено кај мажите, откриле британски експерти. По само еден месец секојдневно пиење сок од калинка, учесниците во студијата биле помалку склони кон развој на масни клетки на стомакот, имале понизок крвен притисок, а со тоа и помал ризик од срцев и мозочен удар и болести на бубрезите, откриле истражувачите од Универзитетот во Единбург. Тие веруваат дека сокот од калинка може да им помогне на милиони жени и мажи да се ослободат од непријатниот појас на стомакот и е особено ефективен кај мажите.
Експертите веруваат дека сочниот сок ја намалува количината на специфична масна киселина во крвта, што е директно поврзано со таложење маснотии на стомакот, како и со зголемен ризик од срцеви заболувања и дијабетес тип два.

Ова овошје содржи три пати повеќе антиоксиданти од зелениот чај или црвеното вино. Антиоксидантите се клучни во борбата против слободните радикали кои ги уништуваат ДНК и клеточните мембрани. Штетата направена од радикалите резултира со разни болести, вклучувајќи рак.

Калинката е исто така ефикасна во лекување на остеоартритис, а пиењето на сок од калинка за време на бременоста го штити мозокот на новороденчињата за време на трауматско раѓање, покажало истражувањето.

Наједноставните начини за да ги извадите зрнцата од калинката е оној кога полека со нож треба да ја засечете на половина, а потоа, секоја од половините завртени наопаку над некој сад, треба да ги чукате, на пример, со дрвена лажица. Зрнцата сами ќе паднат во садот.

Сепак, наједноставно е да ја консумирате како сок такашто само ќе го преполовите плодот и ќе го исцедите на ист начин како и лимоните.

Високиот холестерол, особено ЛДЛ холестеролот, е главната причина за кардиоваскуларни болести. Кога ЛДЛ холестеролот се акумулира на ѕидовите на артериите, тој формира плаки што ги стеснуваат крвните садови и го попречуваат протокот на крв.

Ова може да доведе до сериозни проблеми, како што се срцев или мозочен удар.

Со намалување на нивото на холестерол преку правилна исхрана, значително го намалувате ризикот од овие болести и го заштитувате вашето здравје на долг рок.

Есента е идеално време за уживање во сезонско овошје кое не само што е вкусно, туку позитивно влијае и на вашето здравје, особено кога станува збор за намалување на холестеролот.

Доколку сакате природно да го намалите нивото на „лошиот“ ЛДЛ холестерол, вклучете ги овие есенски овошја во вашата секојдневна исхрана, тие се богати со влакна, антиоксиданти и хранливи материи кои го поддржуваат здравјето на срцето.

Јаболка: влакна и антиоксиданти за здрави артерии

Јаболката се извор на растворливи влакна, особено пектин, кој се врзува за холестеролот во цревата и го помага неговото излачување од телото.

Тоа ефикасно го намалува нивото на ЛДЛ холестеролот, а во исто време не влијае на „добриот“ ХДЛ холестерол. Јаболката исто така содржат полифеноли, антиоксиданти кои ја намалуваат оксидацијата на LDL холестеролот, спречувајќи формирање на наслаги на ѕидовите на артериите.

Така, јаболката придонесуваат за зачувување на здравјето на крвните садови и го намалуваат ризикот од кардиоваскуларни заболувања.

Тие се идеална закуска – можете да ги јадете свежи, но и да ги додадете во салати, смути или да ги испечете во рерна со малку цимет за здрав десерт.

Можете исто така да комбинирате јаболка со јаткасти плодови или јогурт за дополнителен внес на протеини.

Киви: Витамин Ц и влакна во борбата против холестеролот

Кивито е вистинска ризница на витамини и влакна, а особено е забележливо по високата содржина на витамин Ц, моќен антиоксидант кој помага да се намали холестеролот и да се спречи оксидативниот стрес.

Влакната кои се наоѓаат во кивито го стимулираат варењето, помагаат да се елиминира холестеролот и да се одржуваат здрави нивоа на маснотии во крвта.

Редовното консумирање киви помага во намалување на триглицеридите, друга форма на маснотии што може негативно да влијае на здравјето на срцето.

Круши: Моќта на влакната и флавоноидите

Крушите се и одличен извор на растворливи влакна, кои, како и јаболката, ја намалуваат апсорпцијата на холестеролот во цревата.

Крушите содржат и флавоноиди, растителни соединенија кои имаат антиинфламаторно и антиоксидантно дејство. Овие соединенија помагаат во одржување на еластичноста на крвните садови, што го спречува таложењето на холестеролот на ѕидовите на артериите.

Јадењето круши придонесува за целокупното здравје на срцето и помага во регулирање на нивото на маснотии во крвта. Крушите се одлични свежи, но и печени, особено кога се комбинираат со јаткасти плодови и мед за здрав десерт.

Можете да ги додадете и во салати или да ги комбинирате со сирење за богата и вкусна закуска.

Додека киви можете да користите за салата или во смути за појадок, доколку сакате да си поиграте со вкусовите на есента, ви носиме рецепт со круши и јаболка кој ја комбинира природната сладост на овошјето со протеинското богатство на пилешкото и јадењето е богато со влакна, витамини и протеини.

Состојки:

2 пилешки филеа (околу 300 г)
2 јаболка (по можност кисели сорти, како што е Грени Смит)
2 круши
2 супени лажици маслиново масло
1 лажица свежа мајчина душица (или 1 лажичка сува)
1 лажица свеж рузмарин (или 1 лажичка сув)
1 лажица мед
Сок од 1 лимон
Сол и бибер по вкус
1/2 шолјичка јаткасти плодови (ореви или бадеми, по избор)

По избор: 50 гр фета сирење за дополнителна арома

Приготвување:

Измијте ги, исчистете ги и исечете ги јаболката и крушите на четвртинки или поинаку. Полијте ги со малку сок од лимон за да останат свежи и да не потемнат.

Пилешките филети премачкајте ги со маслиново масло и зачинете со свежа мајчина душица, рузмарин, сол и бибер. Ако користите суви зачини, добро втријте ги во месото.

Загрејте ја рерната на 200°C.

Ставете го пилешкото и исечканите јаболка и круши во голема тава или плех за печење.

Овошјето прелијте го со малку мед и преостанатиот сок од лимон.

Печете ги заедно во рерна околу 25-30 минути, мешајќи го повремено овошјето и вртејќи го пилешкото за да се испечат рамномерно.

Овошјето треба да омекне, а пилешкото да биде златно кафеаво и целосно сварено (внатрешната температура на пилешкото треба да достигне 75°C).

Пет минути пред крајот на печењето додадете ги оревите или бадемите за малку да се потпечат и да го збогатите вкусот на јадењето.

Кога е готово, извадете го од рерна и по желба поросете со фета сирење за дополнителен вкус.

Крушата е овошје слично по големина на јаболката. За разлика од нив, крушите имаат кора која потешко се чисти. Најпозната е кинеската круша, која има и најдобри лековити својства.

Присутни се во текот на целата година, а најдобри се оние кои созреваат од крајот на јули до почетокот на февруари, во есенско-зимскиот период.
Луѓето кои јадат по една круша на ден имаат понизок индекс на телесна маса и генерално поздрави навики во исхраната. Исто така, секојдневното консумирање на круши помага во постигнување и одржување на здрава телесна тежина.

Една студија на американските научници, чии резултати се објавени во списанието Nutrition and Food Science, открива дека е потребна само една круша дневно за да се намали ризикот од дебелина за дури 35%.

Во истражувањето учествувале 24.808 луѓе на возраст над 19 години. Научниците ги проучувале нивните животни навики, вклучувајќи ги навиките за вежбање и навиките за исхрана, во период од 9 години.

Резултатите од студијата покажале дека учесниците кои секојдневно јаделе круши имале помал ризик од развој на дебелина и генерално подобри животни навики. Не пушеле, поретко консумирале алкохол и исхраната им била поздрава.

Ова истражување сугерира дека постои поврзаност помеѓу честото консумирање круши и намалениот ризик од дебелина, срцеви заболувања, разни видови на рак и дијабетес тип 2, изјавил водачот на студијата д-р Керол О’Нил.

Крушата е одличен извор на диетални влакна. Го стимулира дигестивниот систем, а во исто време го продолжува чувството на ситост и ја намалува желбата за грицки.

Нутритивна вредност

Крушите се одличен извор на растворливи влакна. Тие содржат витамини А, Б1, Б2, Ц и Е, фолна киселина и ниацин и се богат извор на бакар, фосфор и калиум, а во помали количини содржат калциум, хлор, железо, магнезиум, натриум и сулфур.

Здравствени придобивки

Крушите се хипоалергично овошје кое е богато со влакна и ретко предизвикува алергиски реакции. Сокот од круша е одличен за новороденчиња бидејќи има благ вкус и е здрав. Крушите помагаат при многу здравствени состојби, па затоа се препорачува редовно консумирање на круши за сите кои страдаат од овие состојби.

Холестерол

Крушите се богати со пектин кој ефикасно го намалува нивото на лошиот (ЛДЛ) холестерол.

Крвен притисок

Крушите содржат антиоксидантни и антиканцерогени соединенија кои спречуваат висок крвен притисок и срцев удар.

Имунитетот

Антиоксидантното дејство на крушите ќе го зајакне вашиот имунолошки систем. Јадете круша или пијте сок од круша, особено кога е сезона на грип и студ.

Бременост

Сите трудници треба да го зголемат внесот на фолна киселина во текот на бременоста за да го спречат развојот на вродени нарушувања кај бебето. Крушата е богата со фолна киселина, па експертите ја препорачуваат за време на бременоста.

Рак

Високото ниво на витамин Ц и бакар ќе го намали нивото на слободните радикали во телото и на тој начин ќе го спречи оштетувањето на клетките.

Воспаление

Крушата има антиинфламаторно дејство и помага во ублажување на болката предизвикана од воспалителните процеси.

Температура

Најдобар начин да ја намалите температурата е да испиете голема чаша свежо исцеден сок од круша.

Запек

Пектинот е диуретик и има благо лаксативно дејство, што ќе ги стимулира цревата и ќе овозможи правилно варење на храната.

Дигестивен тракт

Растворливите влакна се одлични за здравјето на дигестивниот тракт и можат да спречат рак на дебелото црево.

Остеопороза

Крушите содржат високо ниво од минералот бор кое му помага на телото да го апсорбира калциумот и на тој начин да ја спречи остеопорозата.

Енергија

Крушата е богат извор на гликоза и фруктоза, кои прилично брзо го зголемуваат нивото на енергија.

Совети за консумирање

Изберете цврсти круши со потемна боја. Ако крушите ви се премногу тврди, оставете ги да отстојат неколку дена додека малку да омекнат. Откако ќе ја излупите крушата, таа може да отстои неколку дена.

Чувајте ги крушите подалеку од храната со интензивен мирис (кромид, лук, кисела зелка) затоа што тие лесно можат да ги прифатат овие мириси, а не ги чувајте во иста корпа со јаболката бидејќи ќе созреат многу побрзо или ќе скапат за неколку дена.