Колку пати ви се случило после напорен ден, по враќање од работа, патување или куп обврски, да фатите дека ве чека уште нешто – готвење?

Во тој момент, самата помисла на шпоретот знае да биде напорна. Затоа за многу луѓе е вистинско олеснување кога ќе погледнат во фрижидерот и ќе сфатат дека внатре ги сфаќа нешто веќе зготвено. Остатокот од ручекот или вечерата потоа станува мал луксуз што заштедува време, пари и нерви. Но, со оваа практичност, речиси секогаш се појавува истото прашање – дали е сè уште безбедно за јадење?

Труењето со храна не е безопасна работа, па затоа не е изненадувачки што оброк стар два или три дена честопати предизвикува повеќе сомнеж отколку апетит.

Сепак, во пракса, честопати се случува спротивното: колку сме погладни или колку повеќе брзаме, толку полесно ги игнорираме предупредувачките знаци. Ова е дополнително усложнето од советите што циркулираат на социјалните медиуми, каде што често се тврди дека самото подгревање на храната е доволно за да се продолжи нејзиниот рок на траење за уште неколку дена. Сепак, експертите предупредуваат дека таквата теорија нема реална основа.

Клучна е хигиената во кујната

Како што објаснува Бил Саливан, професор по микробиологија на Универзитетот Индијана, бактериите не влегуваат во храната сами по себе ниту се појавуваат „преку ноќ“. Ги внесуваме во храната за време на подготовката – преку неизмиена храна, кујнски површини или сопствените раце, честопати несвесно, откако ќе ја допреме славината, мобилниот телефон или други предмети што ретко ги чистиме. Токму затоа хигиената во кујната игра клучна улога: чисти раце, посебни штици за сирово месо и зеленчук и правилно ракување со храната можат значително да го намалат почетниот ризик.

Сепак, најголемата опасност не лежи во самата подготовка, туку во периодот по готвењето. Кога храната почнува да се лади, таа влегува во таканаречената температурна „опасна зона“ помеѓу четири и 60 степени Целзиусови – идеални услови за репродукција на бактерии. Според податоците U.S. Food and Drug Administration, некои бактерии можат да се удвојат за помалку од 20 минути под овие услови, што значи дека секој час на собна температура значително го зголемува ризикот од контаминација. Колку подолго храната останува во оваа зона, толку е поголема веројатноста дека таму ќе се развијат токсини отпорни на топлина.

Подгревање на храната и „опасна зона“

Тука доаѓа до израз една од најголемите заблуди – дека подгревањето може да го „реши проблемот“. Како што предупредува Дарин Детвилер, подгревањето на храната на препорачаните 74 степени Целзиусови навистина ги убива повеќето, но не сите, активни бактерии. Некои микроорганизми произведуваат токсини и спори кои можат да преживеат високи температури, што значи дека дури и добро загреаната храна можеби не е нужно безбедна. Со други зборови, микробрановата печка не е магично копче за ресетирање на храната.

Друг проблем е навиката за повторно подгревање на истата храна. Секој пат кога вадиме храна од фрижидер, ја загреваме, а потоа повторно ја ладиме, таа повторно поминува низ „опасната зона“, што дополнително го зголемува ризикот. Затоа експертите советуваат едноставно правило: подгревајте само онолку колку што планирате веднаш да јадете, а остатокот оставете го во фрижидер.

Иако не постои начин да се продолжи рокот на траење на остатоците, правилното ракување може донекаде да го продолжи. Важно е храната да се олади што е можно поскоро и да се чува во фрижидер, што го скратува времето што го поминува во ризичниот температурен опсег. Сепак, дури и ова не е апсолутна заштита – бактериите не се видливи со голо око, па безбедноста никогаш не е 100%. Општото правило е дека остатоците можат безбедно да се консумираат три до четири дена, по што ризикот значително се зголемува.

Конечно, важи наједноставното правило кое често најдобро функционира во пракса: ако храната има непријатен мирис, променета боја или текстура, подобро е да не се ризикува. Во спротивно, побезбедна опција е замрзнувањето – не ги уништува бактериите, туку ги „успива“ и овозможува подолго складирање без дополнителен ризик.

Колку пати се случило да ви треба парче кора од лимон за вашите колачиња, а дома да немате лимон? За да не ви се случи тоа повторно, ставете го остатокот од цитрус во пластична кеса и замрзнете го.

Дали кога лупите компири и ви останува цел куп, ви се случува да се прашате за што би можеле да ги искористите пред да ги фрлите? Истото е и кога лупите цитруси, банани, авокадо.

Еве за што сѐ можат да се употребат сите овие отпадоци.

Остатоци од лимон за чистење. Дали го исцедивте лимонот? Наместо да ја фрлите кората, користете ја за да го исчистите вашето домаќинство со неа наместо со грубите хемикалии што обично ги користиме. Извадете ја исцедената кора од лимон и премачкајте ја валканата работна површина во кујната. Ако нечистотијата е навистина голема, прво поросете со сода бикарбона, а потоа тријте со лимонот и пребришете.

Агруми за арома. Ако ви се случи да немате замрзнувач, постои уште еден одличен начин да ги искористите преостанатите лушпи од цитрус. Излупете ја кората, без белиот дел, а потоа ставете ја да се суши околу два дена. Кога ќе се исуши, смелете ја целосно во мелница за кафе и чувајте ја во херметички затворена тегла.

Можете исто така кората да ја зачините со шеќер, маслиново масло или со алкохол. Можете едноставно да ги ставите во тегла и да ги залеете со намирница по желба, па оставете да отстојат на ладно и суво место подолго време.

Остатоци од бујон и бујон од остатоци од зеленчук. Остатоците од бујон, без оглед дали е говедски, пилешки или од зеленчук, замрзнете го во садови за мраз и користете ги како зачин во ориз, тестенини, супи. Можете исто така да направите и супа од остатоците од зеленчук, како лушпи од морков, компир, црвен кромид и зачински билки. Измијте сè добро, ставете во тенџере, додадете вода и оставете да се вари додека не останат сите вкусови во водата..

Кора од банани за здрава кожа. Кората од банани е многу богата соантиоксиданси како лутеин и може да послужи за хидратација на целото тело. За пилинг од банана едноставно ставете малку шеќер на внатрешната страна од кората од банана и тријте го телото а потоа исплакнете со вода.

Отпадоци за нега на лицето. Како природен тоник за нега на лицето користете кора од грејпфрут или кора од портокал. Користете ги такашто едноставно со нив ќе го триете лицето. Природната киселост и текстурата на кората, ги отстранува мртвите клетки од кожата, а витаминот Ц се бори против првите знаци на старост и оштетувања. Внатрешната страна од кората на авокадо можете да ја користите како навлажнувач затоа што има многу здрави масла. Со кората од компири ќе се ослободите од отечените очи, едноставно ставете ја кората од компири на очите, нека отстои 15 минути и отокот ќе спласне.