Летото носи многу слатки предизвици – од топки сладолед на плажа до ладни овошни колачи и сокови што нè намамуваат од фрижидерот. И додека е природно да посегнеме по слатки во текот на топлите денови, се поставува прашањето: колку е премногу?

Шеќер и топлина – лоша комбинација?
Високите температури сами по себе го оптоваруваат нашиот организам. Ако додадеме повеќе шеќер во него, ризикуваме:

дехидратација (бидејќи шеќерот го забрзува губењето на течности),
флуктуации на шеќерот во крвта што предизвикуваат замор и раздразливост,
зголемен апетит и желба за уште повеќе слатки.
Нутриционистите препорачуваат возрасните да не консумираат повеќе од 25 грама додаден шеќер дневно (што е околу една полна лажица), додека децата треба да консумираат помалку.

Каде се крие шеќерот?

Во лето, честопати дури и не сфаќаме колку шеќер консумираме, бидејќи тој не е само во колачите и чоколадото.

Еве неколку типични летни „виновници“:

Газиран сок (1 лименка): до 35 г шеќер

Сладолед (2 топки): 20–25 г

Овошен јогурт: 15–20 г
Ладно кафе со додатоци: над 30 г

Дали треба целосно да ги исфрлиме слатките?
Не мора. Летото е совршено време да се засладиме на поздрав начин:

Свежо сезонско овошје – лубеницата, праските, боровинките и смоквите се природно слатки и полни со вода.
Домашни замрзнати десерти – замрзнат јогурт со овошје, чиа пудинг со бадемово млеко, ладни чаеви без шеќер.
Темно чоколадо – во мали количини може да ја задоволи желбата за слатко без премногу внес на шеќер.

Заклучок: Уживање во умерени количини

Нема потреба од строги забрани – важно е да бидеме свесни што консумираме и да не користиме слатки како начин да ја пребродиме топлината или досадата. Наместо тоа, да се разладиме со вода, да се раздвижиме, а кога сакаме нешто благо – да избереме мудро.

Летото е тука за да се ужива – и во вкус, но и во баланс.

Слатките се желба за многумина, а причините за тоа се делумно физиолошки, делумно психолошки, а делумно поради околината во која живееме, сметаат нутриционистите.

Човечкото тело, објаснуваат тие, работи како автомобил – ставате бензин во резервоарот и возите. Но, ако телото не го добие горивото што му е потребно, тогаш се јавува силна физичка желба.

Слатките нè прават среќни.
Во текот на денот, на нашето тело му е потребно „гориво“ кое се состои од избалансирана количина јаглехидрати богати со растителни влакна, посни протеини и масти здрави за срцето. Но, желбата за шеќер или солена храна може да биде толку силна што предизвикува зависност.

Според експертите, ова се случува затоа што храната има добар вкус.

Нашите мозоци се програмирани да уживаат во работите што нè прават среќни. Шеќерот, на пример, ослободува супстанции како серотонин, кои нè прават да се чувствуваме добро. Овој процес нè става во ситуација каде што сакаме да го доживуваме тоа добро чувство одново и одново, ден по ден. Многу луѓе велат дека се „зависници од шеќер“, дека консумираат шеќер во различни форми, но дека слатките се на прво место, објаснува Ана Тејлор, диететичарка од Кливленд Клиник (Cleveland Clinic), потсетувајќи нè дека некои слатки јадења и пијалаци создаваат неверојатна зависност бидејќи предизвикуваат ослободување на допамин – хормон што се лачи во мозокот кога се наградуваме себеси со нешто.

5 намирници кои ја намалуваат желбата за слатки
За контрола на внесот на шеќер, експертите се фокусирале на храна што може да помогне со намалување или запирање на желбата за шеќер и слатки. Меѓу храната што може да ја потисне желбата за слатки, овошјето и зеленчукот се најчести.

Домати
Доматите се нутритивен „суперхерој“ и една од најдобрите намирници што треба редовно да ги јадете ако сакате да ги намалите желбите за шеќер. Заедно со зелената салата и кромидот, доматите се на врвот на листата на храна најбогата со хром, а тие се и одличен извор на серотонин, што е одлична вест бидејќи студиите покажуваат дека недостатокот на серотонин може да предизвика желба за слатки.

Јаболка
Старата поговорка вели „едно јаболко на ден го држи докторот подалеку“. Но, дали знаевте дека јаболката можат да ја намалат и вашата желба за слатки? Јаболката содржат пектин, вид на диететски влакна, кој нè одржува сити подолг временски период. Високата концентрација на пектин, исто така, придонесува за фактот што јаболката имаат низок гликемиски индекс во споредба со повеќето други овошја. Бидејќи поголемиот дел од пектинот се наоѓа во кората на јаболкото, најбезбедно е да се јадат нелупени, домашни или органски јаболка.

Зелена салата
Јадењето зелена салата може да помогне во контролата на желбата за шеќер поради високата концентрација на хром, минерал кој игра важна улога во стабилизирањето на нивото на шеќер во крвта. Во некои случаи, желбата за шеќер е едноставно резултат на недостаток на хром. Физички активните луѓе, луѓето кои пијат многу кафе или чај и, интересно, луѓето кои консумираат големи количини шеќер имаат зголемен ризик од недостаток на хром.

Јајца
Јајцата се одличен извор на витамини од Б-комплексот, кои се познати по нивната способност да ја контролираат желбата за слатка храна. Тие се богати со протеини, кои генерално помагаат во контролата на желбата за храна и спречување на прејадувањето. Веројатно најдобриот начин да вклучите јајца во вашата исхрана е да ги јадете за појадок. Истражувањето спроведено во Центарот за дебелина во Рочестер покажало дека јадењето јајца за појадок може да го ограничи внесот на калории во остатокот од денот за повеќе од 400 калории.

Цимет

Циметот има извонредни својства што можат да ја „потиснат“ желбата за благо. Само половина лажичка цимет дневно се покажала како многу ефикасна во нормализирањето на нивото на шеќер во крвта и намалувањето на желбата за храна. Главната активна состојка во циметот е халконоид, за кој се смета дека го засилува ефектот на инсулинот. Циметот, исто така, спречува скокови на шеќерот во крвта по оброците со забавување на стапката на празнење на желудникот, што значи дека храната останува во желудникот подолго.

Научно е докажано дека шеќерот е главниот виновник за дебелината, дека е еден од водечките причини за срцеви заболувања, дека има негативен ефект врз кожата и доведува до предвремено стареење.

Има уште лоши вести: за некои е многу тешко, па и невозможно да се запре со консумирањето шеќер. Луѓето на крајот развиваат зависност од шеќер во вистинска смисла на зборот.

Ние трошиме шеќер, тоа ни дава чувство на благосостојба, нè крева, а потоа и расположенијата и нивото на енергија паѓаат, па посегаме по сѐ повеќе … и повеќе … и повеќе.

Тоа е шема која е присутна во секоја форма на зависност, вклучувајќи ја и зависноста од шеќер. Уште полошо, истражувањата покажаа дека шеќерот предизвикува копнеж и на центрите за задоволство во мозокот, тој делува како награда и тоа на сличен начин и во ист обем како што се случува и со зависноста од дрога.

Она што особено загрижува е количината на додаден шеќер присутен во нашата исхрана, кој е најчесто скриен во намирниците.

На пример, сите знаеме дека сладоледот или тортата содржат многу шеќер, но голем број намирници кои дури и немаат сладок вкус, како што се преливите за салата, сосот од домати или лебот и печивата, се богати со шеќер.

Честопати не ни е ниту на крај од памет дека некоја, на прв поглед, здрава храна е всушност полна со шеќер, па не е ни чудо што потсвесно консумираме шеќер од утро до вечер.

Што носи шеќерниот детокс?

Има и добри вести: дури и ако не сте зависник од шеќер, со елиминирањето на шеќерот од вашата исхрана може брзо да ослабнете, да се чувствувате подобро (и смирено бидејќи шеќерот поттикнува агресија) и да изгледате посвежо и поблескаво.

Нема никој што нема да се чувствува добро откако ќе ги исфрли од исхраната додадените шеќери. Ќе ги почувствуваат дури и малите деца.

Истражувањето кое професорот на Педијатрија, Роберт Лустиг го спровел на Универзитетот во Калифорнија покажало дека кога дебелите деца ги исфрлиле додадените шеќери од нивната исхрана само на девет дена, имало подобрување во секој аспект на нивното метаболичко здравје. Дури и ако немало промени во телесната тежина или вкупниот број на внесени калории.

Не малку по малку туку дефинитивно збогум на шеќерот веднаш!

Најдобар пристап, барем на почетокот, е да се запре внесот на шеќер веднаш и целосно, бидејќи ништо помалку од тоа нема да биде ефикасно.

Ако му кажете на некој кој е навистина зависник од шеќер да се обиде со намалување на внесувањето на шеќер и консумирање на шеќер само во умерени количини, нема да постигнете ништо.

Зборот „умерен“ е тотално несоодветен за зависностите.

Како може да му кажете на некој што се бори со зависност да јаде малку помалку, да пуши само малку помалку и слично? Можете ли да советувате хардкор алкохоличар да пие само две пива или само две чаши вино?

Она што се покажа како ефикасно, според авторот на книгата Sugar Detox, е нагло и целосно да се запре внесот на шеќер. Никој не беше воодушевен од оваа идеја, но позитивните ефекти беа толку многубројни и зачудувачки што решија да истраат во она што на почетокот изгледаше како невозможна мисија.

Покрај тоа, по само неколку дена, оние кои го испробале овој детокс, конечно биле во можност да ги вкусат природните шеќери во овошјето, зеленчукот и млечните производи.

Затоа, за првите три дена од детоксот се препорачува целосна апстиненција од додадени шеќери, но исто така и од овошје, зеленчук богат со скроб (како грашок, пченка, компири или батернат тиква), млечни производи, житарки и алкохол.

Првите три дена, ќе јадете само протеини, зеленчук без скроб и здрави масти.

Еве го планот:

Појадокот може да бидат три јајца подготвени на кој било начин, ручек – од 15 до 20 дкг пилешко месо, риба или тофу и зелена салата, а вечерата треба да биде малку пообилна варијанта од ручекот, со замена на салатата со брокула, спанаќ или кељ зготвени на пареа. За ужинка, можете да земете 3 дкг ореви или лешници и пиперка исечена на лентички со хумус, додека од пијалаците во текот на денот се дозволени вода, незасладен чај и црно кафе.

Првата недела

По првите три дена детоксикација, можете да ставите едно јаболко во исхраната.

Четвртиот ден од вашата диета тоа ќе ви изгледа слатко како бонбона.

Исто така, ќе забележите и дека кромидот е всушност сладок, бадемите се слатки и така натаму. Кога за кратко време целосно ќе го отстраните додадениот шеќер од менито, вашето непце ќе се врати во нормала и повторно ќе можете да ги чувствувате природните шеќери.

Од четвртиот ден натаму, можете секој следен ден да додавате по едно јаболко и неколку млечни производи (производите како јогурт или сирење треба да бидат од полномасно млеко и незасладени).

Мастите, влакната и протеините ја забавуваат апсорпцијата на шеќер, такашто консумирањето млечни производи лишени од маснотии би резултирало со побрза апсорпција на шеќер.

Можете исто така да додадете малку зеленчук богат со шеќер, како моркови и грашок и дневна порција крекери богати со растителни влакна. Можете да додадете и три чаши црвено вино во првата недела.

Втората недела

Оваа недела, можете да додадете порција шумско овошје богато со антиоксиданти и уште една порција млечни производи. Можете да воведете зеленчук богат со јаглени хидрати (како цвекло и магдонос).

Третата недела

Во третата недела, можете да додадете житарки, како што се киноа, овес или јачмен, па дури и овошје, како што се грозје и клементини. Можете исто така да додадете уште една чаша вино во текот на неделата и 3 дкг темно чоколадо секој ден.

Четвртата недела

Оваа недела, можете да уживате дури во две скробни намирници дневно, како што се лебот и оризот, како и крекерите богати со растителни влакна.

Можете да ја зголемите количината на вино на пет чаши неделно.

Четвртата недела е всушност недела на одржување, иако се дозволени повремени исклучоци, како што е еден сладолед или парче роденденска торта.

Зависничкиот образец на однесување треба да е напуштен досега па сладолед еднаш или двапати неделно не треба да доведе до враќање на старите навики.

По 31-от ден на диетата, дозволени се сите видови овошја. Целта е да се добие контрола врз внесувањето на штетни намирници.

Во Европа и во светот, мозочниот удар е втора причина за смртност. Станува збор за сериозна, потенцијално фатална медицинска состојба која се јавува кога протокот на крв во мозокот е прекинат, обично поради згрутчување на крвта или пукање на крвните садови. Постојат голем број фактори кои можат да го зголемат ризикот од мозочен удар, а исхраната секако е еден од најважните.

Имајќи го ова на ум, д-р Џонатан Цајлингер, шеф на платформата за дигитални здравствени услуги Babylon Health, за британскиот Express.co.uk зборувал за храната што треба да ја избегнуваат сите луѓе со зголемен ризик од мозочен удар. Конкретно истакнал три вида на намирници кои треба да се избегнуваат за да се спречи затнувањето на крвните садови, а тоа се: преработки од месо, слатки и пржена храна.

Со оглед на тоа дека најголемиот број мозочни удари се поврзани со акумулација на масeн плак (атером) во артериите кои го снабдуваат мозокот со крв, храната која придонесува за овој процес ќе го зголеми ризикот од мозочен удар. Заситените и транс мастите се главните виновници, истакнаl д-р Цајлингер.

Има и намирници кои го намалуваат ризикот

Високиот крвен притисок предизвикува и формирање на атероми, па затоа зголемениот внес на сол (на пример, со конзумирање сланина, чипс и сл.) го зголемува и ризикот од мозочен удар. Зголемениот внес на шеќер (на пример, преку консумирање засладени газирани пијалaци) е уште еден клучен фактор за ризикот од мозочен удар, делумно поради неговата поврзаност со зголемувањето на телесната тежина и развојот на дијабетес тип 2, кој предизвикува оштетување и воспаление на крвните садови, предупредува д-р Цајлингер, посочувајќи дека има и намирници кои имаат спротивен ефект, го намалуваат ризикот од мозочен удар.

Сигурно сте слушнале многу пати, но секогаш е добро да се повтори дека треба да консумирате најмалку пет (идеално би биле седум до девет) порции овошје и зеленчук дневно. Бројни истражувања покажаа дека поголемата консумација на овошје и зеленчук ја намалува стапката на мозочен удар, додека помалата консумација ја зголемува. Се смета дека овошјето и зеленчукот го намалуваат крвниот притисок, а содржат и антиоксиданти кои помагаат во заштитата на крвните садови. Овошјето и зеленчукот содржат и влакна, кои можат да помогнат да се спречи зголеменото ниво на маснотии во телото со врзување за холестеролот во нашите црева, објаснува д-р Цајлингер, додавајќи дека препорачаната дневна доза на влакна е 30 грама, а покрај овошјето и зеленчукот, влакна се присутни и во овесната каша, кафеавиот ориз и интегралниот леб.

Тој додава дека некои видови маснотии се здрави во мали количини и дури можат да го намалат ризикот од мозочен удар снижувајќи го нивото на холестерол. Тоа се мононезаситени и полинезаситени масни киселини, какви што се присутни во јаткастите плодови, семките и масната риба, кои треба да се консумираат два пати неделно.

Симптоми на мозочен удар

Симптомите на мозочен удар лесно се паметат по кратенката Г.Р.O.M.

Г значи говор (тежок и неразбирлив, или можеби личноста воопшто не може да зборува иако е будна или има проблем да разбере што зборувате)
Р е кратенка за раце (лице кое имало мозочен удар можеби нема да може да ги крене двете раце бидејќи едната рака е слаба и „паѓа“)
О значи одземеност (асиметрично лице, едната страна е обесена, лицето можеби не може да се насмее или едното око и едната страна од устата се спуштени надолу)
M значи минути (секоја минута се брои, што значи дека мора да се јавите наБрза помо ВЕДНАШ ако забележите некој од горенаведените симптоми).