Понекогаш новинарската работа е навистина тешка, особено кога треба да работиш во недела, и тоа, по сопствена волја и по сопствен избор. Како ние од Арт кујна. Ниту некој не тера, ниту мораме да го правиме тоа, но понекогаш навистина не можеме да им одолееме на настаните кои се во нашиот ресор – храна, вино, ем ракија, пиво, фестивали на храна, саеми на вино, разговори со готвачи, со експерти, гастрономи, енолози и мераклии.

Па така беше и овој тежок викенд. Четврта година по ред се одбележа денот на македонската мома, тивка, силна и своја – Станушината. Станува збор за автохтон вид на грозје кое се одгледува само во Македонија и на ниту едно друго место во светот, кој последниве години, не само што успеа повторно да заживее на родното македонско тло, туку и успеа и да се рашири и сега веќе од него прават вино дури 28 македонски винарии.

На 11 мај во Кавадарци по четврти пат се одржа настан по повод Денот на Станушина, единствената автохтона сорта на грозје во Македонија, со долгогодишна традиција во тиквешкиот регион. Настанот кој го организира здружението на „Македонски семејни винарии“, со поддршка од Министерството за земјоделство, како и минатата година, продолжи на 12 мај во Скопје во винскиот бар и продавница за вина – Wine Berry, кадешто љубителите на македонското вино можеа да дегустираат станушини од 28 македонски винарии, но беа избрани и најдобрите четири.

Нашата домаќинка, Јадранка Клариќ Кимовска, сопственичка на Wine Berry, е вински експерт со меѓународно искуство, интернационален вински судија, вински витез и најголем промотор на малите семејни винарии, како и на оваа наша автохтона винска сорта, па не е чудно што е и прв вински амбасадор и почесен член на здружението Македонски семејни винарии.

Токму затоа и вината од македонските семејни винарии сочинуваат голем дел од асортиманот во Wine Berry, a нашата соговорничка постојано ја истакнува нивната автентичност.

„Викендов имаме четврта едиција на Денот на Станушина, нашата автохтона сорта на која, иако беше заборавена и ископачена сорта ѝ се враќаме последниве години и сега веќе  имаме многу винарии кои прават нови насади на таа сорта, затоа што пазарот бара нешто што е уникатно и што е печат за државата. Всушност, она што го правиме со малите семејни винарии е вистинска револуција, иако ова го правиме ентузијастички, без никакви дополнителни бенефити, но се надеваме дека фелата ќе не слушне и дека ќе разбере дека е ова навистина важно за нашата винска индустрија“, ни рече Јадранка.

Таа е навистина неуморна во тоа што го прави, а нејзиниот ентузијазам е очигледно, заразен. Како вистинска домаќинка, Јадранка, како и секогаш, постојано се движи меѓу гостите неуморно објаснувајќи и успева да ги заинтересира дури и случајните минувачи. По повод денот на станушината, многу такви случајни минувачи како едноставно да заборавија каде тргнале, остануваа да дегустираат и да слушнат нешто повеќе за тоа од каде доаѓаат сите тие убави станушини во варијации, од бели, розеви, црвени и пенливи вина.

Во Скопје сите видови на станушина од 28 винарии беа и оценети од жирито во кое имаше и тројца специјални гости, инаку, важни имиња од светот на виното: Црногорката Весна Мараш, професор доктор по производство на вино, Германецот Томас Брендл, вински новинар и амбасадор на Concours Mondial de Bruxelles, важно интернационално натпреварување за вино и Словенецот Дејан Лепувчек, сомелиер кој има своја дистрибутивна куќа која работи со македонски вина.

„Оваа година платината ја освои станушината на винаријата „Параџик“ од село Витоша, златото го освои „Момина солза“ од винарија „Попови“, среброто – пенливата станушина на винарија „Кувин“, а бронзата ја доби винаријата „Венец“, ни соопшти Јадранка додавајќи дека се надева дека следното, полујубилејно, петто издание на Денот на Станушината, ќе имаат поголем буџет и ќе можат да направат интернационален настан.

„Затоа што станушината е навистина наше национално богатство, нешто уникатно во нашата винска индустрија“, заврши госпоѓа Јадранка Клариќ Кимовска.

Орданчо Иванов, како и повеќето кавадарчани, тргнал по стапките на неговите татко и дедо кои правеле вино за свои потреби, па и самиот веќе 20 години се занимава со винарство кое го унапредил и го поставил на едно повисоко ниво или како што вели тој, самиот интерес и желбата да го унапреди стилот на дедо му Методија и татко му Петар го втурнале во една убава авантура.

Орданчо располага со сопствени лозја кои се наоѓаат во атарот на селото Сопот, во околината на Кавадарци.

„Во Сопот лозјата се засадени со белите сорти Темјаника, Смедеревка и Малвазија, а во Дабниште ги имаме Станушината и Вранецот.

Од нашето лозје се белите сорти на грозје, а Станушината и Вранецот ги купуваме од лозари кои го одгледуваат по наш вкус и само за нас“, ни објаснува Орданчо.

Следејќи ги светските трендови, како и зголемените трошоци на вештачките ѓубрива, но најмногу заради грижата и заштитата на околината, тој има во план да започне со органско производство, а истото во иднина да го унапреди и во биодинамично производство.

„Биодинамичните вина се слични со органските, со таа разлика што тука се оди неколку чекори подалеку за да се креира цел еден екосистем околу лозјето. Биодинамичните вина почнуваат од почвата каде што расте грозјето. Како кај органските вина, исто и тука не се користат синтетички интервенции. Кај биодинамичното производство сѐ е одредено според строг календар, кој ги зема предвид лунарните циклуси и позицијата на сонцето и планетите, така што се минува низ педантна и прецизна грижа и детално внимание. Доста интересен пристап, навидум заштрашувачки, но токму затоа ми е и поголем предизвик“, објаснува нашиот соговорник.

А кога станува збор за винаријата, Орданчо е моментално човек за сѐ – од берба, анализи, правење на виното, па до промовирање, продажба и сѐ друго што е потребно за винаријата да се пробие на пазарот.

„Се разбира, за време на бербата вработувам луѓе по потреба, за да имам време да се насочам кон правењето вино. Инаку, не сум образуван во оваа бранша, ниту пак имам официјално образование во агрономијата, но сепак не можам да кажам дека сум неук, напротив, со помош на иксуството и годините поминати низ лозјето и во винаријата, како и благодарение на многуте енолози што ми помогнале со своето знаење, јас сум стигнал каде што сум сега. А стигнат сум дотаму што се гордеам со мојата Темјаника со која сум доста познат низ Кавадарци, а особено сум горд на нашето Розе Станушина кое беше наградено на BIWC натпреварот (Balkans International Wine Competition) со бронзен медал и е првото наше наградено вино. Се надевам дека нема да застанеме на тоа и ќе редиме уште успеси во иднина.

Инаку, Станушината како наше автохтоно вино ја работам речиси од самиот почеток со намера луѓето да се запознаат со истата и да уживаат во квалитетно розе вино, а истовремено и за да го зголемам изборот на вина, покрај белото и црвеното. Нашата Станушина се одликува со нежна розе боја, ароми на зрели праски, црвено шумско овошје, со освежителен и балансиран вкус. Одлично оди со некоја лесна салата, со риба или со пилешко и, се разбира, со друштво.

Во понудата во моментот имаме 4 вина и тоа Темјаника, Куве Бело кое е купажа од сортите Темјаника, Смедеревка и Малвазија, розе од Станушина и Куве Црвено кое е исто така купажа која е стилски уникатна – моќниот Вранец е омекнат и разигран од белата Малвазија“, раскажува со страст нашиот соговорник.

Во меѓувреме тој не се плаши да експериментира со сорти и стилови на вино за кои се надева дека ќе остават добар впечаток кај консументите.

Она што е интересно е и тоа што тој, инспириран од својот колега и сограѓанин Сашко Андов од винаријата „Ерос“ кој ја применува техниката на „ноќна берба“ која кај нас не е пошироко позната, но со децени се применува на други места низ светот, последната берба на темјаниката ја направил ноќе. 

„Пристапот на Саше од винаријата Ерос за ноќна берба беше нешто доста интересно за мене и го прифатив предизвикот и јас годинава да ја наберам Темјаниката ноќе. Резултатот е феномонелен бидејќи самата природа ни помага да се зачува интегритетот на грозјето. Доста напорен процес, но задоволството е големо!“, вели тој.

Винаријата „Иванов“ е дел од здружението на Тиквешки семејни винарии со кои соработува и споделува идеи и искуства, но и предизвици и потешкотии.

„Искуството да се биде во друштво со истомисленици е неспоредливо и ми помогна да се надоградувам како винар, но и како бизнисмен. Се дружевме на винскиот салон во Битола, како и на Винодонија во Скопје и се разбира на Тиквешкиот вински салон. Целта е да бидеме што е можно поблиску до нашите муштерии, да се дружиме и да споделуваме заеднички убави моменти“, вели Иванов.

Винаријата Иванов има годишно производство од 10 тони вино, но господин Иванов размислува за намалување на количината и фокусирање на квалитет и избор на повеќе стилови на вино.

Изненадувачки, но овој посветен винар, кога станува збор за омилени пијалаци, наместо вино бира добар коњак и вињак, а вино пие само во одделни пригоди, со добро друштво и големо уживање.

Како и со сѐ друго, смета дека и со виното треба да се биде умерен.

„Се разбира дека сѐ што е претерано не чини, така е и со виното. До некаде квалитетот на виното придонесува за главоболката, ама тоа ќе го сфатите кога ќе се разбудите наутро“, се смее тој.

Освен вино, Иванов произведува и вињак и мастика кои вели дека на сите настани на кои ги понудил за дегустација, ги освоиле консументите.

„Тоа ми претставува задоволство, но и ми дава поттик да продолжам понатаму.

Сметам дека спојот на долгогодишното искуство и непрекинатото инвестирање во знаење ми даваат предност пред моите конкуренти. Исто така, длабокиот интерес да направам уште подобри вина и да се предизвикувам себеси од година на година, ми дава дополнителен адреналин“, признава нашиот соговорник.