Вашата утринска чинија житарки и протеински шејк по тренинг може да го зголемат ризикот од развој на рак на дебелото црево. Иако често се сметаат за здрави, овие намирници содржат состојка која сè повеќе ги загрижува научниците: емулгатори.

Адитивите како што се ксантан гума, сукралоза и соин лецитин се користат во храната за да ги поврзат останатите состојки и да ѝ дадат на храната мазна текстура. Сепак, сè поголем број студии покажуваат дека тие можат да бидат многу штетни за цревниот микробиом, предизвикувајќи гасови, надуеност, промени во цревата и воспаление кое е поврзано со рак.

– Хроничното воспаление води до развој на рак на дебелото црево и верувам дека емулгаторите се причина за зголемувањето на бројот на млади луѓе кои страдаат од рак на дебелото црево. Една од работите што драматично се промени во нашиот синџир на снабдување со храна е додавањето на емулгатори – вели д-р Мариа Абреу, претседателка на Американското гастроентеролошко здружение.

Неколку студии претходно предупредија на ризикот што го носат емулгаторите за развој на рак на дебелото црево, а експертите предупредија дека тие дури можат да ја уништат заштитната обвивка на цревата, дозволувајќи им на бактериите брзо да се размножуваат.

Емулгаторите најчесто се користат за врзување на две состојки кои вообичаено не се мешаат – вода и масло. Тие се користат во сè, од свеќи и преработено месо до преливи за салати. Но, ги содржи дури и „здравата“ храна, како што се јогуртот со ниска масленост и протеинските шејкови. Американската администрација за храна и лекови ги смета емулгаторите за безбедни, што значи дека се безбедни за консумирање како адитиви, но лекарите сè повеќе почнуваат да предупредуваат за опасностите што ги претставуваат за здравјето на цревата.

Обрнете внимание на овие шест намирници кои се богати со емулгатори и можат да го зголемат ризикот од рак на дебелото црево.

Протеински шејкови
Лекарите предупредуваат дека многу готови протеински шејкови може да го содржат емулгаторот карагенан (E407), добиен од црвени алги. Обично е скриен на дното од листата на состојки и се користи за да им даде на шејковите погуста конзистенција и да ги задржи состојките заедно додека производот стои на полицата со месеци. Но, неколку студии веќе предупредија за можна врска помеѓу консумирањето на овој емулгатор и ракот на дебелото црево. Ревизија од 2024 година, објавен во списанието Nutrients, откри дека во студија на животни, овој емулгатор предизвикал улцерација и воспаление во цревата и може да ја намали бактериската разновидност. Студија од 2022 година од кинески научници сугерира дека глувците изложени на карагенан имале поголема веројатност да развијат тумори во цревата. Покрај тоа, д-р Абреу предупредува дека изложеноста на овој додаток може да предизвика воспалителни заболувања на цревата, како што е Кронова болест, што исто така го зголемува ризикот од рак.

Путер од кикиритки

Лекарите предупредуваат дека омилениот намаз на многу луѓе е богат со емулгатори наречени моно- и диглицериди, кои се добиени од животински масти и се користат во производството на храна, а многу често и во производството на путер од кикиритки за да се спречи одвојувањето на маслото и масата од кикиритки во тегла или конзерва. Д-р Абреу претходно предупреди дека овие емулгатори можат да предизвикаат рак на дебелото црево, наведувајќи студии кои сугерираат дека тие предизвикуваат воспаление на цревата.

Студија објавена во 2024 година во списанието PLOS Medicine сугерира дека консумирањето на овие емулгатори може да го зголеми ризикот од рак воопшто. По следење на 92.000 возрасни лица во текот на седум години, научниците откриле дека оние кои консумирале повеќе храна што ги содржи овие адитиви имале за 46 проценти поголем ризик од развој на рак на дојка или простата. Точната причина не е позната, но авторите на студијата сугерираат дека нарушувањето на цревата предизвикано од емулгатори предизвикува благо воспаление низ целото тело, што го зголемува ризикот од рак.

Замени за кравјо млеко

Можеби мислите дека изборот на бадемово, соино или овесно млеко е добар потег за вашето здравје, но лекарите истакнуваат дека овие производи може да содржат емулгатор наречен ксантан гума. Се користи за да му даде на производот кремаста конзистенција слична на млекото, но и за да го продолжи рокот на траење на алтернативните млека кои инаку би се расипале во рок од една недела. Иако некои студии ја поврзаа ксантан гумата со здравствени придобивки, како што се губење на тежината и намалување на холестеролот, научниците од Универзитетот во Мичиген открија во студија од 2022 година дека консумирањето на овој емулгатор може да доведе до промени во цревниот микробиом што го отвораат патот за развој на рак на дебелото црево.

– Иако ксантан гумата генерално се смета за безбедна, нашите резултати сугерираат дека нејзината потрошувачка може да го зголеми бројот на бактерии во микробиомот што се хранат со неа. Ова е особено точно за луѓето кои консумираат надпросечни количини на ксантан гума, како што се оние со целијакија и оние на диета без глутен – рекол авторот на студијата, д-р Метју Островски.

Рендано сирење

Без разлика дали станува збор за купечка рендана гауда, пармезан, чедар или моцарела, лекарите предупредуваат дека ренданите сирења може да го содржат емулгаторот карбоксиметилцелулоза. Исто така познат како целулозна гума, овој емулгатор се користи во овие сирења за да ги држи ренданите ленти или трошки одвоени, да го продолжи нивниот рок на траење и да го спречи растот на мувла. Иако овој емулгатор може да изгледа побезбеден бидејќи е на растителна основа, некои експерти велат дека може да биде поврзан со зголемен ризик од рак на дебелото црево и други гастроинтестинални проблеми, како што се надуеност и дијареја. Студија од 2015 година финансирана од Националниот институт за срце на САД открила дека целулозната гума влијае на цревните бактерии, предизвикува воспаление и други промени во цревата и го поттикнува развојот на рак кај глувците. Сепак, потребни се повеќе истражувања за да се разбере како целулозната гума може да го зголеми ризикот од рак кај луѓето.

Јогурт

Популарните „лесни“ и „фит“ јогурти, грчките јогурти без шеќер и протеинските јогурти често содржат некаков вид емулгатор, главно карагенан, што им дава на производите кремаста конзистенција.

– Нешто во микробиомот се менува како резултат на консумирање емулгатори, а тоа предизвикува хронично воспаление во дигестивниот тракт. Оваа ултра-преработена храна создава многу проблеми во нашиот микробиом. Адитивите како емулгатори во кремаста храна, како што се јогуртите без маснотии и слични производи, навистина можат длабоко да го променат цревниот микробиом, а бројни студии покажаа врска помеѓу микробиомот и ракот на дебелото црево – вели д-р Абреу.

Енергетски плочки

Тие се наменети за зголемување на енергијата, но всушност се богати со емулгатори, вклучувајќи соин лецитин, моно- и диглицериди и карагенан. Овие адитиви помагаат да се постигне мазна и рамномерна текстура со спречување на одвојување на состојки како што се маслото и водата. Соиниот лецитин, додаток добиен од соја, може да ги намали нивоата на холестерол, да го поддржи варењето и да помогне во намалувањето на ризикот од рак. Сепак, моно- и диглицеридите и карагенанот го зголемуваат ризикот од рак. Иако генерално се сметаат за безбедни, експертите предупредуваат дека не треба да се прејадувате со овие плочки, бидејќи имаат ниска хранлива вредност и можат да имаат негативно влијание врз цревниот микробиом.

Текстот е од ТУКА.

Една заедничка состојка која се наоѓа во многу секојдневни намирници пoттикна нови расправи во светот на исхраната – станува збор за емулгаторите.

Овие супстанции кои служат за подобрување на текстурата, изгледот и рокот на траење на производот, сега се под лупа поради нивната потенцијална поврзаност со сериозни здравствени проблеми на цревата.

Емулгаторите и здравјето на цревата

Д-р Федерика Амати, истражувач од Кралскиот колеџ во Лондон, укажала на потенцијалните опасности од емулгаторите – иако тие можат да го подобрат изгледот, текстурата и долготрајноста на производите, сите овие придобивки што ги нудат може да имаат значителна цена за нашето здравје – емулгаторите може да го нарушат заштитниот слој од слуз во цревата, овозможувајќи инфилтрација на штетни бактерии – пренесува Дејли Меил.

Оваа бактериска инвазија може да го наруши балансот на цревниот микробиом, што доведува до воспаление – состојба поврзана со различни дигестивни нарушувања како што се синдром на нервозно дебело црево (IBS), Кронова болест и улцеративен колитис.

Емулгаторите и ракот на дебелото црево

Новото истражување укажува на загрижувачка врска помеѓу емулгаторите и зголемените случаи на рак на дебелото црево, особено кај помладите луѓе.

Овие откритија се особено загрижувачки со оглед на широкото присуство на емулгатори во ултра-обработената храна (UPF), кои сочинуваат значителен дел од просечната исхрана во многу домаќинства.

Ултра-обработената храна се разликува од едноставната преработена храна која содржи само неколку дополнителни состојки покрај главната компонента.

UPF се силно манипулирани и содржат бројни адитиви, вклучително и емулгатори.

Д-р Амати нагласува дека препознавањето на овие ултрапреработени производи може да биде едноставно, како воочување на непознати состојки на етикетата – состојки што вообичаено не би ги нашле во вашата кујна.

Потреба за претпазливост

Д-р Амати истакнува дека најголем дел од истражувањата за ефектот на емулгаторите биле спроведени врз животни, што го отежнува директното применување на овие наоди на луѓето. Сепак, досега собраните докази предизвикуваат загриженост.

Студијата на американските научници објавена во стручното списание Cancer Research покажала поврзаност помеѓу внесот на два често користени емулгатори – полисорбат 80 и карбоксиметилцелулоза – со зголемување на ризикот од развој на рак на дебелото црево.

Истражувањето било спроведено на глувци, а авторите на студијата објасниле дека внесот на полисорбат 80 и карбоксиметилцелулоза е поврзан со промени во составот на цревната флора, што доведува до развој на воспалителни процеси и зголемен ризик од рак на дебелото црево.

Се повикуваат потрошувачите да бидат внимателни.

Се препорачува да се проверува листата на состојки и да се изберат производи кои не содржат непотребни адитиви.

Ако некоја храна содржи многу состојки кои не можете да ги прочитате, не знаете кои се и не можете да ги најдете во вашата кујна, најдобро е да ги избегнувате или да ги замените со нешто друго.

Обичните производи стануваат поатрактивни по изглед и вкус со помош на бројни вештачки бои, конзерванси, згуснувачи, емулгатори.

Но, прекумерното консумирање на такви производи кои содржат штетни материи може да му наштети на здравјето, затоа е неопходно читањето на ситните букви на декларациите бидејќи само така можеме да откриеме што навистина јадеме.

Засладувачи

Голем број на „здрави“ производи кои се истакнуваат како производи без шеќер содржат засладувач аспартам, препознатлив е по ознаката Е 951, а го содржат и гумите за џвакање, бонбоните, разни диетални пијалаци, па дури и чоколади.

Предизвикува вртоглавица, грчеви во стомакот и замор кои се јавуваат по консумирање премногу производи со оваа озлогласена состојка.

Подобрувачи на вкус

Многу грицки, готови зачини, сосови, супи од кесичка содржат засилувач на вкус, мононатриум глутамат, кој се крие зад етикетата Е 621.

Оваа состојка се користи за подобрување на вкусот на јадењата и е многу штетна бидејќи може да влоши голем број на сериозни болести и да предизвика дебелина.

Бои

Со текот на времето, природните бои речиси целосно ги заменија вештачките наведени на производите со етикети од E100 до E 181.

Ги има во бројни слатки, кекси, а најмногу во енергетските пијалаци со привлечни неонски бои, предизвикуваат проблеми со кожата, тие се причина за бројни алергии, па затоа, особено кога станува збор за деца, треба да се избегнуваат.

Конзерванси

Супстанциите кои првенствено служат за продолжување на рокот на траење на производите се наоѓаат и во секојдневната храна како што се млекото и сувомесните производи под ознаката Е 285 и Е 1105.

Токму поради тоа што со време предизвикуваат кај децата хиперактивност и кожни алергии, храната со конзерванси треба да биде сведена на минимум. Јадете свежа храна и гответе ги своите оброци.

Емулгатори

Супстанциите кои ја подобруваат текстурата на производите и ги поврзуваат состојките кои вообичаено не се спојуваат природно, се наоѓаат во многу слатки купени во продавница, готови сосови, паштети и замрзнати оброци.

Тешко е да се избегнат, но затоа треба да се минимизира потрошувачката на производи кои ги содржат.

Антиоксиданти

Под ознаката Е 300 до Е 340 има вештачки антиоксиданти, лесно се читаат на производот и нивната намена е како додатоци во исхраната.

Но, сѐ повеќе се истакнува дека антиоксидантите од непреработената храна се поздрави, има видови на овошје и зеленчук кои природно содржат антиоксиданти како зелен лиснат зеленчук, бобинки.

Згуснувачи

Секако, нивната цел е да создадат вештачка густина во бројни производи, тие се наоѓаат во комерцијалните супи, намази, креми и се кријат зад ознаката E 1404 која е модифициран скроб, E 412 гуар-гума, E 415 ксантан-гума.

Конзумирањето на големи количини производи со згуснувачи може да предизвика дефицит на железо и алергиски реакции.