Премачкувањето на јаболката со восок не е задолжително, но многу често се користи од практични причини. На Инстаграм профилот на Ефективa (здружение на потрошувачи во Србија) беше споделено видео кое обрнува внимание на етикетата што „не сакате да ја видите на јаболко“.

View this post on Instagram

A post shared by Udruženje potrošača EFEKTIVA (@zastitnik_potrosaca)

Кога почнува со бројот 4, тоа значи дека е покриено со пестициди и восок – се вели во него. Објавата предизвика многу реакции, многумина прашаа со што се прскаат јаболката за да изгледаат поубаво и да траат подолго, а некои истакнаа дека премачкувањето со восок е вообичаена практика. Но, дали е оправдана и колку е опасна? Зошто јаболката се премачкуваат со восок?

Постојат многу причини за „восочење“ на јаболката и тие не се само „козметички“, туку имаат и практична функција, особено кога станува збор за овошје што се транспортира на долги растојанија или се складира пред продажбата. Овој процес го намалува губењето на вода од овошјето, го намалува ризикот од патогени, спречува расипување и овозможува значително подолг рок на траење. Патем, ги прави јаболката естетски попривлечни, посјајни.

Проф. Томислав Јемриќ за Агроклуб нагласува дека јадливиот восок се нанесува на јаболката во зависност од сортата. Јаболкото има свој природен восочен слој, чија улога е првенствено да го заштити овошјето од губење на влага, а е специфичен за секоја сорта. Тој го зема како пример Златен Делишес, каде што, како што вели, неговата примена има смисла бидејќи ваквите сорти имаат природна кутикула која не е компактна.

– Кутикулата на златниот делишес не е воедначена, таа е полна со пукнатини, шуплини и микродупки кога се гледа под микроскоп. Кога сакаме да го чуваме овој вид јаболко подолго, што значи подолго од пет или шест месеци, тогаш од технолошка гледна точка е оправдано да се покрие со восок, што ќе ја одржи свежината и сочноста – вели тој, додавајќи дека во тој случај, од гледна точка на производство и складирање, додавањето восок е оправдано.

Опасности од употреба на восок

Сепак, професорот Јемриќ предупредува и на проблеми што можат да произлезат од неправилна употреба на восок. Имено, премачкувањето на јаболката со восок е безбедно под услов восокот да е одобрен, процедурите да се точни и да се почитуваат стандардите.

– Во многу процедури по бербата, професијата не се почитува, односно има недостаток на знаење. Потоа средствата можат да се применат неправилно, а првенствено мислам на несоодветен вид восок кој не е прилагоден на своите својства, а пред сè на пропустливоста на гасовите кислород и јаглерод диоксид за одредена сорта јаболко – нагласува тој, додавајќи дека секоја сорта има свој рок на траење, свој интензитет на дишење, физиолошки својства кои се модифицирани и од фактори како што се времето на берба, односно зрелоста на плодот. Потоа може да се случи јаболкото да изгледа убаво однадвор, но кога ќе го загризете, да има вкус на етанол, а месото на јаболкото многу често станува кафеаво.

Како да го отстраните

Иако е безбеден за јадење, восокот не е секогаш најпривлечен, а Agrocesla нуди два начина да го отстраните од јаболко. Првиот е со помош на топла вода и мека четка, каде што треба да се обидете четката да ја направите што е можно помека за да не ја оштетите кората. Ако тоа не помогне, ставете неколку капки оцет на крпа и истријте го јаболкото. Сè на сè, премачкувањето на јаболката со восок има многу позитивни ефекти и се препорачува за да се подобри изгледот на овошјето и да се зачуваат неговите својства подолго време. Добро нанесениот восок може да има поволен ефект и врз овошјето и врз неговата пазарна вредност. Сепак, ако сè уште сакате јаболка кои не се третирани на овој начин, најдобро е да ги купите од доверлив производител на пазарот.

Здравите крвни садови се основата на виталноста, но и дел од телото кој најмногу страда од последиците од лошите навики. Неправилна исхрана, долготрајно стоење или седење, хипертензија, дијабетес, постојан стрес – тоа се причините кои можат да доведат до кардиоваскуларни болести и забавен метаболизам.

Лекарите препорачуваат да дејствуваме кога нивото на вкупниот холестерол е блиску до горната граница од 5,5 mmol/l или повисока.

Сите блокади на крвните садови, доколку не се лекуваат, може да доведат до сериозни компликации, срцев и мозочен удар.

Храна која штити од атеросклероза

Сепак, постојат начини на кои можеме да го запреме или спречиме развојот на болеста. Диететичарката Ивана Ѓуровиќ за порталот еКлиника вели дека со малку труд можеме да подготвиме помошни лековити средства богати со витамини и навреме да се заштитиме од атеросклероза.

Квас од зелка

Квасот од зелка е напиток кој ја нормализира цревната микрофлора, го регулира гастроинтестиналниот тракт и ги чисти крвните садови, објаснува Ѓуровиќ.

„Го подобрува и метаболизмот, го нормализира крвниот притисок, корисен е за спречување на чир на желудникот и дванаесетпалечното црево, а особено се препорачува во услови на недостаток на витамини, бидејќи содржи многу витамини и елементи во трагови“ додава таа.

Начин на подготовка

Исечете 1 кг зелка на мали кришки, па ситно исечкајте. Истурете 1,5 литри вода во тегла од три литри, додадете ја зелката и покријте ја со газа. Оставете да ферментира три до четири дена на собна температура. Мешајте неколку пати на ден. Пијте по 2 дл дневно.

„Редовно мешајте го квасецот бидејќи има тенденција брзо да се расипува, бидејќи е без никакви конзерванси. Можете да подготвите и пропорционално помала количина, за побрзо да го потрошите напитокот“, препорачува таа.

Сок од зелка
Ви требаат:

1/4 главица свежа зелка
1 шолја ладна вода
сок од лимон или портокал, свежо исцеден (по избор, за освежителен вкус)

Добро измијте ја зелката и исечкајте ја на помали парчиња за полесно да се соедини. Ставете ја во блендер, додадете вода и блендирајте додека не добиете мазна, густа текстура на сок.

Можете да додадете малку свежо исцеден сок од лимон или портокал за освежителен вкус.

Ако сакате, процедете го сокот преку цедалка или крпа за да ги отстраните сите парчиња пулпа.

„Сокот се пие на празен стомак, околу 1 час пред главниот оброк. Овој сок има слични ефекти како претходниот и можеби е полесен за употреба и се конзумира веднаш по подготовката“, вели диететичарката.

За здравје на крвните садови со мешавина со лук
Лукот и кромидот се многу моќни намирници кои се користат против формирање на згрутчување на крвта и помагаат во растворање на згрутчувањето на крвта и атеросклеротичните масни наслаги. Лукот помага и за намалување на високиот крвен притисок. Треба да се конзумира згмечен, а кромидот делува и варен и свеж.

Лук и јаболка против атеросклероза

Придобивките од јаболката и лукот во борбата против атеросклерозата се одамна познати. Јаболката се извор на речиси сите биолошки активни супстанции неопходни за борба против „лошиот“ холестерол.

Лукот е лидер и кај овошјето и кај зеленчукот по своите антисклеротични својства, вели Ѓуровиќ.

„Ако ги измешате овие состојки, придобивките се удвојуваат. Ако додадете свеж рендан морков во оваа мешавина, го подобрувате антиоксидантниот ефект и го подобрувате квалитетот на исхраната. Соединете го ренданото јаболко со 2 до 3 чешниња згмечен лук.

За да го подобрите вкусот, можете да додадете рендан морков и малку сок од лимон.

Јадете како претпладневна ужина – советува диететичарката.
Крвните садови првенствено се заштитуваат преку добра превенција, експертите нагласуваат дека најважно е да се осигура дека не се таложи плак, која понекогаш е тешко да се отстрани.

Доколку одлучивте да им дадете приоритет на природните состојки, сувото и свежото овошје оваа празнична сезона, тогаш пробајте ги рецептите кои ви ги претставуваме подолу.

Исто така, нутритивно побогатите верзии на колачи нема да предизвикаат толкава желба за слатки, дигестивни проблеми и пад на енергијата.

Колач со урми и јаболка

За овој едноставен колач ќе ви требаат само неколку состојки, а голема е веројатноста веќе да ги имате дома.

Покрај јаболката и урмите, додаваме цимет и ореви, што не враќа во традиционалната зимска рапсодија на вкусови за која вообичаено се грижеле нашите мајки и баби.

Состојки:
200 гр урми
2 рендани јаболка
100 гр интегрално брашно
2 јајца
100 мл масло
1 лажичка прашок за пециво
половина лажичка цејлонски цимет
половина шолја сечкани ореви
прстофат сол.

Подготовка:
Урмите потопете ги во млака вода 10 минути за да омекнат, а потоа исцедете ги, извадете ги семките и измелете ги во блендер до текстура што може да се мачка.
Потоа во сад измешајте ги изблендираните урми, две јајца, ренданите јаболка и маслото во изедначена смеса.
На претходните состојки додадете ги сувите состојки – брашното, циметот, солта и прашокот за пециво и соединете ја смесата.
Во смесата измешајте сечкани ореви, а потоа истурете ја во сад за печење обложен со хартија за печење.
Печете го колачот во рерна на 180 °C до 40 минути и проверете со чепкалка дали е печен.
Пред сервирање оставете го колачот малку да се излади.

Зимски куглоф од урми и јаболка
Најубавото нешто на празничната трпеза е да видите куглоф украсен со шеќер во прав.

Овој куглоф е посебен и поради многуте зимски зачини од кои ќе мириса целата куќа.

Состојки:
200 гр урми
2 рендани јаболка
100 гр шеќер од кокосов цвет
100 мл стопено кокосово масло
200 гр спелтино брашно
3 јајца
1 лажичка прашок за пециво
половина лажичка сода бикарбона
1 лажичка цејлонски цимет
половина лажичка ѓумбир во прав
1/4 лажичка морско оревче
1/4 лажичка мелено каранфилче
100 мл цеден сок од портокал
половина шолја сечкани бадеми
50 гр суви брусници.

Подготовка:

Урмите потопете ги во млака вода 10 минути, а потоа исцедете ги, извадете ги семките и исечкајте ги во блендер.
Во еден сад мешајте ги јајцата и шеќерот додека не се запенат, а потоа додадете го кокосовото масло, ренданите јаболка, урмите и сокот од портокал и мешајте додека не се изедначи.
Во друг сад измешајте ги сувите состојки – зачините, брашното, прашокот за пециво и содата бикарбона.
Постепено додавајте ги сувите состојки.
Во смесата измешајте ги сечканите бадеми и сувите брусници.
Подмачкајте го калапот за куглоф и истурете ја смесата во него.
Печете го куглофот во загреана рерна на 180 °C до 50 минути и со чепкалка проверете дали е готов.
Пред послужување оставете го куглофот да се излади и украсете го со шеќер во прав.

Високиот холестерол, особено ЛДЛ холестеролот, е главната причина за кардиоваскуларни болести. Кога ЛДЛ холестеролот се акумулира на ѕидовите на артериите, тој формира плаки што ги стеснуваат крвните садови и го попречуваат протокот на крв.

Ова може да доведе до сериозни проблеми, како што се срцев или мозочен удар.

Со намалување на нивото на холестерол преку правилна исхрана, значително го намалувате ризикот од овие болести и го заштитувате вашето здравје на долг рок.

Есента е идеално време за уживање во сезонско овошје кое не само што е вкусно, туку позитивно влијае и на вашето здравје, особено кога станува збор за намалување на холестеролот.

Доколку сакате природно да го намалите нивото на „лошиот“ ЛДЛ холестерол, вклучете ги овие есенски овошја во вашата секојдневна исхрана, тие се богати со влакна, антиоксиданти и хранливи материи кои го поддржуваат здравјето на срцето.

Јаболка: влакна и антиоксиданти за здрави артерии

Јаболката се извор на растворливи влакна, особено пектин, кој се врзува за холестеролот во цревата и го помага неговото излачување од телото.

Тоа ефикасно го намалува нивото на ЛДЛ холестеролот, а во исто време не влијае на „добриот“ ХДЛ холестерол. Јаболката исто така содржат полифеноли, антиоксиданти кои ја намалуваат оксидацијата на LDL холестеролот, спречувајќи формирање на наслаги на ѕидовите на артериите.

Така, јаболката придонесуваат за зачувување на здравјето на крвните садови и го намалуваат ризикот од кардиоваскуларни заболувања.

Тие се идеална закуска – можете да ги јадете свежи, но и да ги додадете во салати, смути или да ги испечете во рерна со малку цимет за здрав десерт.

Можете исто така да комбинирате јаболка со јаткасти плодови или јогурт за дополнителен внес на протеини.

Киви: Витамин Ц и влакна во борбата против холестеролот

Кивито е вистинска ризница на витамини и влакна, а особено е забележливо по високата содржина на витамин Ц, моќен антиоксидант кој помага да се намали холестеролот и да се спречи оксидативниот стрес.

Влакната кои се наоѓаат во кивито го стимулираат варењето, помагаат да се елиминира холестеролот и да се одржуваат здрави нивоа на маснотии во крвта.

Редовното консумирање киви помага во намалување на триглицеридите, друга форма на маснотии што може негативно да влијае на здравјето на срцето.

Круши: Моќта на влакната и флавоноидите

Крушите се и одличен извор на растворливи влакна, кои, како и јаболката, ја намалуваат апсорпцијата на холестеролот во цревата.

Крушите содржат и флавоноиди, растителни соединенија кои имаат антиинфламаторно и антиоксидантно дејство. Овие соединенија помагаат во одржување на еластичноста на крвните садови, што го спречува таложењето на холестеролот на ѕидовите на артериите.

Јадењето круши придонесува за целокупното здравје на срцето и помага во регулирање на нивото на маснотии во крвта. Крушите се одлични свежи, но и печени, особено кога се комбинираат со јаткасти плодови и мед за здрав десерт.

Можете да ги додадете и во салати или да ги комбинирате со сирење за богата и вкусна закуска.

Додека киви можете да користите за салата или во смути за појадок, доколку сакате да си поиграте со вкусовите на есента, ви носиме рецепт со круши и јаболка кој ја комбинира природната сладост на овошјето со протеинското богатство на пилешкото и јадењето е богато со влакна, витамини и протеини.

Состојки:

2 пилешки филеа (околу 300 г)
2 јаболка (по можност кисели сорти, како што е Грени Смит)
2 круши
2 супени лажици маслиново масло
1 лажица свежа мајчина душица (или 1 лажичка сува)
1 лажица свеж рузмарин (или 1 лажичка сув)
1 лажица мед
Сок од 1 лимон
Сол и бибер по вкус
1/2 шолјичка јаткасти плодови (ореви или бадеми, по избор)

По избор: 50 гр фета сирење за дополнителна арома

Приготвување:

Измијте ги, исчистете ги и исечете ги јаболката и крушите на четвртинки или поинаку. Полијте ги со малку сок од лимон за да останат свежи и да не потемнат.

Пилешките филети премачкајте ги со маслиново масло и зачинете со свежа мајчина душица, рузмарин, сол и бибер. Ако користите суви зачини, добро втријте ги во месото.

Загрејте ја рерната на 200°C.

Ставете го пилешкото и исечканите јаболка и круши во голема тава или плех за печење.

Овошјето прелијте го со малку мед и преостанатиот сок од лимон.

Печете ги заедно во рерна околу 25-30 минути, мешајќи го повремено овошјето и вртејќи го пилешкото за да се испечат рамномерно.

Овошјето треба да омекне, а пилешкото да биде златно кафеаво и целосно сварено (внатрешната температура на пилешкото треба да достигне 75°C).

Пет минути пред крајот на печењето додадете ги оревите или бадемите за малку да се потпечат и да го збогатите вкусот на јадењето.

Кога е готово, извадете го од рерна и по желба поросете со фета сирење за дополнителен вкус.

Скромното јаболко отсекогаш било познато како здраво овошје, а исто така е откриено дека помага за зачувување на добра меморија.
Две до три чаши сок од јаболко дневно значително го намалуваат ризикот од губење на меморијата што се јавува во староста, покажа истражувањето спроведено на Универзитетот во Масачусетс. Научниците веруваат дека за ова е одговорна високата содржина на антиоксиданти во ова овошје. Секако, истото заштитно дејство го има и јадењето свежи јаболка, а за да бидат навистина корисни за зачувување на меморијата, треба да јадете по две до четири дневно…

Јаболката ја носат титулата најпознато овошје. Денес се познати преку 8.000 сорти од ова овошје, кои варираат со вкусот од слатко до кисело. Тие имаат и свој ден кој се слави на 21 октомври. Нашироко е познато дека едно јаболко на ден го штити нашето здравје и дека од него се прават највкусните задоволства. Во чест на ова овошје, еве еден рецепт кој може да ви се најде, а е многу лесен за правење.

Состојки:
2 јаболка
200 г мелени бисквити
1 лажичка цимет
половина шолја мелени ореви

Глазура:

¾ шолја млеко
65 г какао во прав

Приготвување:

За почеток, излупете 2 големи јаболка, исечете ги на четвртинки и извадете го јадрото. Изрендајте ги на поситно ренде. Оставете ги ренданите јаболка на страна. Додадете им бисквит, па лажичка цимет и половина шолја мелени ореви. Измешајте ја смесата додека не се соедини. Формирајте топчиња. Покријте ги со фолија за да не се исушат. Оставете ги во фрижидер 30 минути.

Во меѓувреме подгответе ја глазурата. За ова, измешајте ги млекото и какаото во прав во тенџере и варете додека смесата не зоврие. Мешајте постојано за да избегнете грутки и да не се залепи на дното на тавата. Варениот и згуснет сос тргнете го од оган, префрлете го во чинија и оставете го да се излади. Извадете ги топчињата од јаболка и секое премачкајте го со чоколаден прелив. Декорирајте по желба.

Овошјето и зеленчукот, како што е веќе добро познато, се многу здрави и го штитат организмот од многу болести. Но, јаболката и крушите имаат предност и кај хроничните белодробни заболувања, доколку се споредат со другите видови овошје, заклучија истражувачи од Националниот институт за здравје во Билтховен, Холандија.

Тие претпоставуваат дека секундарните растителни материи кои се содржани во овие плодови, катехини, би можеле да бидат одговорни за тоа. Точно 14.000 луѓе кои биле набљудувани од тим експерти и кои јаделе јаболка, помалку заболувале  од магарешка кашлица и од оштетување на дишните патишта, од останатите.
Дури и пушачите кои редовно консумирале јаболка и круши станале поотпорни на хроничен бронхитис. И некои други растителни супстанции кои се наоѓаат особено во јаболката и крушите се од голема важност. Бидејќи самите катехини, кои, на пример, ги има и во чајот и ги штитат срцето и крвните садови од болести, го немаат тој позитивен ефект врз белодробните заболувања.