Томас Сејфрид, професор по биологија на колеџот во Бостон, изгради кариера истражувајќи го ракот од метаболичка перспектива. Студирал на Универзитетот во Нова Англија, магистрирал по генетика на Државниот универзитет во Илиноис и докторат по генетика и биохемија на Универзитетот во Илиноис. Потоа работел на Медицинскиот факултет на Универзитетот Јеил, каде што бил и доцент по неврологија. Неговата работа се фокусира на разбирање на потеклото, развојот и лекувањето на ракот.

Тој е познат по тоа што се залага за поинаков поглед на ракот од вообичаениот. Наместо да го гледа исклучиво како генетска болест предизвикана од мутации, тој тврди дека е првенствено метаболичко нарушување или проблем во начинот на кој клетките произведуваат енергија.

Неговата теорија се потпира на Warburgov ефект – феномен според кој клетките на ракот преферираат ферментација на гликозата дури и кога имаат доволно кислород. Сејфрид дополнително ја развива оваа идеја тврдејќи дека клуч на проблемот се оштетените митохондрии, поради што клетките се префрлаат на алтернативни извори на енергија како што се гликоза и глутамин.

Голема студија од 2026 година покажала дека инсулинската резистенција е поврзана со поголем ризик од неколку видови рак, што дополнително ја поддржува тезата дека метаболичките нарушувања може да играат клучна улога во развојот на болеста.

Студија на глувци доведе до неверојатни откритија

Во соработка со Applied Biological Materials, развиени се две туморски клеточни линии кај глувци – VM-M3 и VM-NM1 – кои се користат за истражување на метастази. Овие клетки покажуваат висока агресивност и способност да се шират на различни органи, што ги прави корисен модел за проучување на однесувањето на туморот и тестирање на нови терапии, пишува ABM good.

Истражувањата покажуваат дека овие клетки се силно зависни од гликоза и глутамин, што ги прави погодни за проучување на метаболички пристап кон лекување на ракот. Тимот на Сејфрид ги користел во студии кои комбинираат исхрана и лекови за да влијаат на растот и ширењето на туморите.
Неговата работа, исто така, ја истакнува важноста на митохондријалната дисфункција во развојот на ракот – кога клетките не можат нормално да произведуваат енергија, тие се свртуваат кон алтернативни извори како што се ферментација на гликоза и глутамин. Токму оваа зависност отвора можност за нови терапии кои се насочени кон „горивото“ на туморските клетки.

Покрај научната работа, Сејфрид е автор на повеќе од 200 трудови и книгата „Ракот како метаболичко заболување“, а неговото истражување често се презентира во медиумите и документарците. Неговата цел е да ја поврзе науката и практиката за подобрување на резултатите кај пациентите.

Критика на конвенционалното лекување
Сејфрид е отворен критичар на конвенционалното лекување на ракот, кој често се сведува на три пристапи: хирургија, хемотерапија и зрачење. Според него, ваквите методи често се исклучително токсични, а нивната ефикасност не е секогаш пропорционална на ризикот.

Податоците од истражувањата покажуваат дека смртноста во рок од 30 дена по хемотерапијата може да достигне околу 7%, додека во комбинација со имунотерапија може да биде значително поголема. Исто така, некои претходни истражувања сугерираат дека хемотерапијата придонесува за релативно мало зголемување на петгодишниот процент на преживување.

Тој истакнува:

– Ракот е единствената болест каде што ги труеме и озрачуваме луѓето за да ги излечиме – тоа нема смисла. Слични резултати може да се постигнат со намалување на гликозата и глутаминот, но без таква токсичност.

Во неговиот модел, клетките на ракот се всушност нормални клетки кои ја изгубиле контролата поради оштетување на енергетскиот систем, или митохондриите.

Исхрана и рак: поважни отколку што мислиме

По дијагнозата на рак, пациентите често прашуваат што треба да јадат. Одговорот што го добиваат може да биде многу општ – дека исхраната не е клучна. Но, сè поголем број експерти веруваат дека ова е погрешен пристап.

Храната не е само извор на калории, туку и биолошка информација што може да влијае на развојот или сузбивањето на болеста. Со други зборови, исхраната може да игра клучна улога во терапијата.

„Изгладување“ на ракот како стратегија

Според овој пристап, клетките на ракот во голема мера зависат од гликозата и глутаминот. Ако овие извори на енергија се ограничени, нивниот раст може да се забави или запре.

Еден начин да се направи ова е со кетогена диета – исхрана со многу малку јаглехидрати и повеќе здрави масти. Оваа диета го поттикнува телото да произведува кетони, кои здравите клетки можат да ги користат за енергија, додека клетките на ракот не можат ефикасно да ги искористат.

Сејфрид тврди:

„Туморските клетки не можат да преживеат без гликоза и глутамин, особено кога нормалните клетки се хранат со кетони.“

Пост и ограничување на калориите

Покрај диетата, постот исто така игра важна улога. Краткорочното постење (на пр. 3-5 дена) може да го забрза влегувањето во состојба на кетоза. Алтернатива е повременото постење, каде што оброците се консумираат во ограничен временски период во текот на денот.

Некои истражувања сугерираат дека постењето може да ја зголеми ефикасноста на терапиите и да го отежни растот на туморите.

‘Press-pulse‘ терапија

Сејфрид и неговиот тим развија пристап кој комбинира:

• кетогена диета
• лекови што блокираат глутамин
• управување со стресот.

Целта е да се намали достапноста на „гориво“ за клетките на ракот, со што тие ќе се ослабат. Посебен акцент се става и на психолошката состојба на пациентот, бидејќи стресот може да го зголеми нивото на шеќер во крвта и да го поттикне растот на туморот, пишува One day md.

Практични примери

Во преглед од 2024 година објавен во „Current Problems in Cardiology“ (Тековни проблеми во кардиологијата), истражувачите ги анализирале здравствените ефекти поврзани со кетогената диета, со посебен фокус на нејзините недостатоци. Тие заклучиле дека таквата диета „не ги исполнува критериумите за здрава исхрана“.

Иако е докажано дека кетогената диета може да помогне во губењето на тежината, што може да има позитивен ефект врз здравјето, долгорочното придржување кон таков режим може да претставува ризик. Прегледот наведува студија во која две групи дебели луѓе биле на различни диети – едната на балансирана исхрана, а другата на кето диета. Резултатите покажале „дека немало значајна разлика во индексот на телесна маса (ИТМ) помеѓу групите. Исто така, кетогената диета довела до значително губење на чиста мускулна маса“.

Вашите митохондрии користат јаглехидрати и кислород за производство на енергија. На повеќето возрасни им се потребни околу 250 грама целни јаглехидрати дневно, а повеќе ако се физички активни. Ако сте под хроничен стрес или со години го ограничувате внесот на јаглехидрати, вашиот метаболизам веројатно се забавил. Се препорачува постепено да го зголемувате внесот преку цело овошје и бел ориз, а потоа преку скробен зеленчук или интегрални житарки.

Постојат и недостатоци

Според Џозеф Меркол, кој ја испробал оваа теорија, постојат и недостатоци.

„Денес, се согласувам со неговата теорија сè додека тој не тврди дека кетогената или диетата со малку јаглехидрати е решение за лекување и спречување на рак.“

Тој вели дека со години ги следел препораките на експерти како Томас Сејфрид и практикувал диета со многу малку јаглехидрати за да го оптимизира здравјето.

„Во тој период, го напишав бестселерот „Масти за гориво“ и силно се залагав за кето диетата и постот. Целосно ја прифатив идејата дека јаглехидратите треба да се избегнуваат по секоја цена, па затоа консумирав помалку од 100 грама дневно – честопати дури и под 50 грама.“

Сепак, како што вели тој, овој пристап не му донел добри резултати. Промената се случила кога бил запознаен со биоенергетскиот пристап на Реј Пит.

„Тогаш почнав да ги разбирам сериозните метаболички ризици од диетата со малку јаглехидрати.“

После тоа, тој значително го зголемил внесот на јаглехидрати.

„Сега консумирам околу 500 грама јаглехидрати дневно, претежно преку ориз и зрело овошје.“

Преку неговото проучување на биоенергетскиот модел, тој дошол до заклучок дека многу болести, вклучително и ракот, произлегуваат од нарушена митохондријална функција и недостаток на клеточна енергија, One day md.

Тој, исто така, истакнува дека забележал вообичаени проблеми кај застапниците на диети со низок внес на јаглехидрати – покачени нивоа на гликоза на гладно и ниски нивоа на тестостерон. Кога почнал да препорачува поголем внес на јаглехидрати (најмалку 200 г дневно), наишол на силен отпор.

„Многумина беа толку убедени во своите ставови што не беа подготвени да дискутираат за доказите.“

Тој додава дека верувањето дека на телото не му се потребни јаглехидрати бидејќи може само да ги произведува е делумно точно, но во суштина погрешно протолкувано.

Тој, исто така, предупредува на можни последици:

„Таквата рестриктивна диета може да доведе до сериозни метаболички проблеми, па дури и да го зголеми ризикот од предвремена смрт.“

ВАЖНО: Затоа, пред да направите какви било промени во вашата исхрана и нов режим на исхрана, консултирајте се со искусен специјалист, нутриционист и не пробувајте различни методи сами. Сепак, не плашете се да побарате второ медицинско и стручно мислење, бидејќи вашето здравје е најважно.

Многу диети ветуваат брзи резултати, но често тоа не е најздравата опција за нашиот организам. Најновата студија спроведена во Соединетите Американски Држави ги потврди негативните последици од кето и палео диетите.

Студијата е објавена во научното списание EurekAlert, а била спроведена на Универзитетот Тулан во Њу Орлеанс, САД. Научниците детално ги разгледале популарните диети и дошле до шокантни резултати. Кето и палео диетите имаат најнизок нутритивен квалитет и највисоки емисии на јаглерод.

Се проценува дека кетогената диета, која фаворизира големи количества масти и мала количина јаглени хидрати, произведува речиси три килограми јаглерод диоксид на секои 1.000 внесени калории.

Кето диетата е диета богата со масти, умерено протеинска и со ниска содржина на јаглени хидрати заснована на принципот на претворање на телото во состојба на кетогенеза. Во основа, кето диетата го поттикнува вашето тело да ги користи мастите како главен извор на енергија наместо јаглехидратите.

Кето диетата обично вклучува ограничување на внесот на јаглени хидрати на помалку од 50 грама дневно, што е приближно 10% до 15% од вкупните дневни калории. Ова доведува до недостаток на јаглени хидрати, што го принудува телото да користи резерви на маснотии за да произведе енергија во форма на молекули наречени кетони. Овој процес се нарекува кетогенеза и затоа диетата се нарекува „кето“.

Кето диетата може да се користи за губење на тежината, подобрување на кардиоваскуларното здравје, управување со дијабетес и други метаболички нарушувања. Меѓутоа, пред да започнете со оваа диета, важно е да разговарате со лекар и нутриционист, бидејќи кето диетата може да биде многу рестриктивна и бара внимателно планирање за да се обезбеди соодветно снабдување со хранливи материи.

Диетата Палео, која ги избегнува житарките и гравот во полза на месото, јаткастите плодови и зеленчукот, го освои следното најниско ниво за квалитет на исхраната, а исто така имаше висок јаглероден отпечаток од 2,6 килограми јаглерод диоксид на 1.000 калории.

Палео диетата е диететски режим заснован на исхраната што луѓето наводно ја јаделе за време на палеолитската ера, пред околу 2,5 милиони до 10.000 години. Овој пристап кон исхраната се заснова на теоријата дека телото еволуирало за најдобро да се прилагоди на исхраната што била достапна во тоа време.

Палео диетата вклучува јадење намирници како месо, риба, овошје, зеленчук, јаткасти плодови и семки, а исклучува преработена храна, житарки, млечни производи, шеќер, сол и рафинирани растителни масла.

Застапниците на палео диетата тврдат дека овој тип на диета може да доведе до губење на тежината, намалување на воспалителните состојби и подобрување на здравјето на срцето. Сепак, има и критичари кои тврдат дека палео диетата може да биде нутритивно неурамнотежена и дефицитарна со витамини и минерали доколку не се спроведува правилно.

Студијата, објавена во American Journal of Clinical Nutrition, споредила 16.000 диети и им доделила поени врз основа на федералниот индекс за здрава исхрана. За прв пат биле земени предвид и CO2 вредностите на одделни диети.

Што се однесува до климата, на победничкиот трон се веганската, вегетаријанската и пескетаријанската исхрана. Во однос на нутритивниот квалитет, на прво место е исхраната ориентирана кон риба, а потоа веганската и вегетаријанската исхрана.

Таканаречената мешана исхрана е во средината на студијата. Меѓутоа, ако само една третина од најраспространетата исхрана (86 проценти) почнат да се хранат вегетаријански, би можело да се заштедат дневно 240 автомобилски километри во емисии.

„Климатските промени несомнено се едно од најитните прашања на нашето време и многу луѓе се заинтересирани за преоѓање на растителна исхрана“, вели водачот на студијата, професорот Диего Роуз.