Поголемата потрошувачка на конзерванси кои се користат во индустриски преработената храна и пијалаци е поврзана со умерено, но статистички значајно зголемување на ризикот од рак, според голема француска студија спроведена како дел од кохортната NutriNet-Santé.

Истражувањето опфатило повеќе од 105.000 учесници, а резултатите покажуваат дека поголемиот внес на одредени конзерванси, вклучувајќи калиум сорбат, калиум метабисулфит, натриум нитрит, калиум нитрат, оцетна киселина и натриум ериторбат, е поврзан со зголемен ризик од сите видови на рак, но особено рак на дојка и простата.
Авторката на студијата, д-р Матилда Тувие, заедно со нејзините соработници, наведува дека овие наоди имаат важни импликации за јавното здравје, со оглед на тоа колку се присутни овие адитиви во секојдневната исхрана.
Со оглед на широката употреба на овие адитиви во широк спектар на производи за храна и пијалаци, нашите наоди укажуваат на потреба од преиспитување на тековните прописи за подобрување на заштитата на потрошувачите, пишуваат авторите во The BMJ.

Додека не се достапни дополнителни докази, истражувачите препорачуваат да се претпочита свежо подготвена и минимално преработена храна.

Кои конзерванси се поврзани со поголем ризик
Студијата покажа дека внесувањето конзерванси кои немаат антиоксидантни ефекти е поврзано со зголемен ризик од сите видови рак, со коефициент на опасност од 1,16 кај луѓе со поголем внес во споредба со оние кои консумирале малку или воопшто не консумирале.

Посебно се издвоени следните адитиви

Сорбати, особено калиум сорбат (E202): зголемен ризик од сите видови рак и рак на дојка

Сулфити и калиум метабисулфит (E224): зголемен ризик од сите видови рак и рак на дојка

Натриум нитрит (E250): зголемен ризик од рак на простата

Калиум нитрат (E252): зголемен ризик од сите видови рак и рак на дојка

Ацетати и оцетна киселина (E260): зголемен ризик од сите видови рак и рак на дојка

Меѓу конзервансите со антиоксидантни ефекти, натриум ериторбат (E316) е исто така поврзан со зголемен ризик од сите видови рак и рак на дојка.

Важно предупредување, но не и конечен заклучок

Во придружниот уреднички текст, експертите од Харвардското училиште за јавно здравје нè потсетуваат дека конзервансите имаат и јасни придобивки, бидејќи го продолжуваат рокот на траење на храната и ги намалуваат трошоците, што е особено важно за популациите со пониски приходи.

Сепак, тие предупредуваат дека нивната широко распространета и честопати слабо контролирана употреба, заедно со неизвесностите за нивните долгорочни здравствени ефекти, бара поизбалансиран пристап. Можните мерки вклучуваат построги ограничувања за употреба, појасни етикети и задолжително откривање на содржината на адитиви.

Како е спроведена студијата
Студијата вклучувала 105.260 возрасни лица кои биле следени од 2009 до 2023 година. Просечната возраст на учесниците била 42 години, а речиси 79 проценти биле жени. За време на просечно следење од 7,5 години, дијагностицирани се 4.226 случаи на рак, вклучувајќи рак на дојка, простата, дебело црево и други малигни тумори.

Внесот на конзерванси бил проценет преку повторувани 24-часовни дневници за исхрана, додека здравствените исходи биле следени преку прашалници и официјални медицински картони.
Авторите, исто така, ги истакнуваат ограничувањата на студијата, првенствено нејзината набљудувачка природа, што значи дека не може со сигурност да се тврди дека конзервансите се директна причина за зголемениот ризик, но нагласуваат дека резултатите претставуваат сериозен сигнал што не треба да се игнорира.

Обичните производи стануваат поатрактивни по изглед и вкус со помош на бројни вештачки бои, конзерванси, згуснувачи, емулгатори.

Но, прекумерното консумирање на такви производи кои содржат штетни материи може да му наштети на здравјето, затоа е неопходно читањето на ситните букви на декларациите бидејќи само така можеме да откриеме што навистина јадеме.

Засладувачи

Голем број на „здрави“ производи кои се истакнуваат како производи без шеќер содржат засладувач аспартам, препознатлив е по ознаката Е 951, а го содржат и гумите за џвакање, бонбоните, разни диетални пијалаци, па дури и чоколади.

Предизвикува вртоглавица, грчеви во стомакот и замор кои се јавуваат по консумирање премногу производи со оваа озлогласена состојка.

Подобрувачи на вкус

Многу грицки, готови зачини, сосови, супи од кесичка содржат засилувач на вкус, мононатриум глутамат, кој се крие зад етикетата Е 621.

Оваа состојка се користи за подобрување на вкусот на јадењата и е многу штетна бидејќи може да влоши голем број на сериозни болести и да предизвика дебелина.

Бои

Со текот на времето, природните бои речиси целосно ги заменија вештачките наведени на производите со етикети од E100 до E 181.

Ги има во бројни слатки, кекси, а најмногу во енергетските пијалаци со привлечни неонски бои, предизвикуваат проблеми со кожата, тие се причина за бројни алергии, па затоа, особено кога станува збор за деца, треба да се избегнуваат.

Конзерванси

Супстанциите кои првенствено служат за продолжување на рокот на траење на производите се наоѓаат и во секојдневната храна како што се млекото и сувомесните производи под ознаката Е 285 и Е 1105.

Токму поради тоа што со време предизвикуваат кај децата хиперактивност и кожни алергии, храната со конзерванси треба да биде сведена на минимум. Јадете свежа храна и гответе ги своите оброци.

Емулгатори

Супстанциите кои ја подобруваат текстурата на производите и ги поврзуваат состојките кои вообичаено не се спојуваат природно, се наоѓаат во многу слатки купени во продавница, готови сосови, паштети и замрзнати оброци.

Тешко е да се избегнат, но затоа треба да се минимизира потрошувачката на производи кои ги содржат.

Антиоксиданти

Под ознаката Е 300 до Е 340 има вештачки антиоксиданти, лесно се читаат на производот и нивната намена е како додатоци во исхраната.

Но, сѐ повеќе се истакнува дека антиоксидантите од непреработената храна се поздрави, има видови на овошје и зеленчук кои природно содржат антиоксиданти како зелен лиснат зеленчук, бобинки.

Згуснувачи

Секако, нивната цел е да создадат вештачка густина во бројни производи, тие се наоѓаат во комерцијалните супи, намази, креми и се кријат зад ознаката E 1404 која е модифициран скроб, E 412 гуар-гума, E 415 ксантан-гума.

Конзумирањето на големи количини производи со згуснувачи може да предизвика дефицит на железо и алергиски реакции.