Ако не сте биле одамна во Преспа, погледот на Преспанското езеро кое изгледа како да си заминало оттука, може, ако сте малку поемотивни и да ве расплаче.

Особено ако го памтите времето кога езерото и плажите биле полни, а сега, во екот на летната сезона ќе видите само два-три чадори за сонце и една мала група луѓе кои од терасата на блискиот ресторан изгледаат речиси како точки додека чекорат низ езерото, веројатно обидувајќи се да стасаат до некој дел во кој тоа ќе им стаса барем до вратот.

Очигледно, за да се дојде до таа длабочина треба доста да се чекори.

Имено, моменталната длабочина на езерото e само 10-11 метри, а со оглед на тоа што во просек, секоја година се намалува по околу 18 сантиметри, за околу 50-60 години може да се случи најголемиот дел од него, односно, околу 90 отсто, значи, речиси целото езеро да исчезне од мапата на природни езера.

Експертите го поткрепуваат ова врз основа на сегашниот тренд на намалување на нивото на езерото, кое во изминатите неколку децении изгубило речиси половина од неговиот волумен или, како што вели еден жител на Стење, поточно, Васко Несторовски, готвач од тамошниот ресторан – речиси колку две дојрански езера.

Мештаните велат дека иако водата во езерото се повлекува веќе со децении, последните години тој процес е толку алармантен што се гледа како езерото го снемува пред нивните очи.

Логично, со водата се намалува и бројот на неговите жители.

Да, да, меѓудругите и на оној познат преспански крап за коj луѓето сѐ уште доаѓаат специјално тука, но и преспанските белвици кои откако ќе се подготват на традиционален начин и ќе се нанижат во низи како црвени пиперки, стануваат циронки, еден од специјалитетите по кои е познат овој крај.

Порано, во секоја куќа во селата Стење и Коњско, преку летото имало барем по 50 низи циронки кои се сушат и потоа, се консумираат во текот на годината, без оглед дали е време за појадок, за ручек или за вечера, дури и по неколку пати неделно.

Циронките се подготвуваат такашто без да се исчистат, рибите се солат обилно со крупна сол, па се редат во буре или во некој друг широк и длабок сад. На крајот се покриваат со големи листови од лобода и се потиснуваат со камења.

Се оставаат во бурето околу една недела, а потоа се нижат на конец, слично како и пиперките и се сушат на сонце.

Ова се прави токму во овој период кога има најјако сонце.

После подготовката, откако добро ќе се исушат на сонце, тие се ставаат во хартиени кеси и на тој начин можат да стојат цела година.

Најинтересното во целиот процес на подготвувањето на циронките е тоа што рибите не се чистат од внатрешните органи и кожата. Чистење се прави кога се започнува со подготовките за конзумирање.

Имено, откако ќе се скинат од низата, циронките се печат на плотна, па се ставаат во вода да омекнат малку и се чистат од лушпата, а откај гркланот се вадат цревата.

Можат да се јадат така, или да се подготват со лукче, со маслиново масло, црвен пипер и магдонос. Вториот начин е да се пропржат на маслиново масло, повторно со лукче и пиперче и да се сервираат со магдонос.

Освен што се вкусни, циронките се и здрави за јадење.

Благодарение на честата консумација на циронки и на свежи риби од ова езеро, тврдат нашите соговорници, жителите од овој крај се долговечни.

Циронките со топло лепче и лук секогаш биле присутни на нивните трпези, исто како и крапот, кралот помеѓу слатководните риби. 

Нутриционистички, тој е вистински благодет за нашето тело; содржи неверојатна количина на витамини и минерали, а она што треба да се нагласи е дека ова месо е богато со протеини кои содржат многу вредни амино киселини.

Па сега, ако сакаме и натаму да уживаме во овие преспански специјалитети, неопходно е трите држави кои го делат Преспанското езеро, Македонија, Албанија и Грција, заеднички да најдат начин за ублажување на проблемот, додека сосема не исчезнало.

Кога зборуваме за слатководни риби, еден вид меѓу нив често се нарекува крал, главниот лик на реките, езерата и рибниците, а тоа е крапот. Отсекогаш бил популарен кај нашиот народ и се смета за еден вид деликатес.

Луѓето кои живеат покрај море ретко ќе му дадат предност на крапот и другите слатководни риби пред морските, но оној што еднаш ќе го проба неговото месо сигурно ќе го пофали неговиот вкус. И нутриционистички, тој е вистински благодет за нашето тело; содржи неверојатна количина на витамини и минерали, а она што треба да се нагласи е дека ова месо е богато со протеини кои содржат многу вредни амино киселини. За некои, крапот е масна риба, но има масти кои можеме да ги наречеме добри бидејќи не му пречат на нашето тело. Дополнително, кога ќе погледнеме колку масно месо јадат некои луѓе и колку масти внесуваат преку индустриски преработената месна храна, неспорно дека крапот е подобар избор од кое било друго парче месо на чинијата.

Секоја риба е здрава храна и тоа секогаш треба да го имате на ум кога поминувате покрај рибарниците. Освен тоа, крапот е и една од поевтините риби кои можат да се најдат кај нас во свежа состојба.

Во рибниците не е тешко да се фати крап, а оние кои се трпеливи и сакаат сами да си го уловат својот оброк ќе поминат извесно време со рибарскиот стап во рака и ќе се надеваат на крап од еден до два килограми, што ќе биде доволно за да се прехрани поголемо семејство. Бидејќи неговото месо е дарежливо и заситува, а сепак е лесен оброк кој може да се повторува неколку пати месечно, па дури и еднаш неделно.
Крапот е многу масна и хранлива риба, а количината на маснотии во него зависи од условите и местото каде што растела рибата. Како и повеќето риби, крапот е исто така извор на вредни незаситени омега-3 масни киселини, протеини и разни микроелементи, како што е фосфорот.
И секако, помасен е кога е товен во рибник, отколку ако растел во природна средина, на пример, во Преспанско езеро.

100 гр крап имаат:

Калории: 127 kcal;

Калории од масти: 50,4;

Масти: 5,6 г;

Незаситени масти: 1,1 г;

Омега-3 масни киселини: 0,6 г;

Холестерол: 66 мг;

Протеини: 17,8 г;

Калциум: 41 мг;

Калиум: 332 мг;

Фосфор: 415 мг.

Избор и чување на крапот
Секогаш купувајте свеж крап и внимавајте очите на рибата да не бидат заматени – тоа значи дека рибата не е свежа. Крапот се чува во фрижидер пред употреба.

Приготвување на крап
Крапот може да се вари, пржи, пече или похува.

Крапот многу сака пиво и вино, па не е лошо кога се пече да се залее со едното или со другото. Инаку, кога е рибата свежа и квалитетна, не ви требаат никакви други додатоци, евентуално некое парче лимон.

Најобична салата од грав, сладок компир и мешана зелена салата и/или убаво испечени крцкави компири, ќе бидат одличен прилог за добро печената риба.

Исто така, нема добра рибја чорба без крап. За ова јадење секогаш се користат неколку видови речни риби, но крапот е задолжителен. И икрата од крап се користи за јадење, може да се пече, да се додава во разни сосови и додатоци, а исто така е одлична и похувана.

Сето ова укажува дека месото од крап е многу употребливо и претставува вистински кулинарски и гурмански предизвик. Крапот не треба да се потценува, како што рековме, тој е крал и така и треба да се однесуваме кон него, а јадењата приготвени со крапот се исто така кралски и достојни за секакво внимание.