Што мислите, дали денес живееме поздраво од порано? Да почнеме со некои убави работи. Просечниот животен век во 1900 година бил само 47 години. Денеска просечниот животен век во Европа е околу 81 година и се чини дека можеме да се опуштиме.

Убаво е што просечниот човечки живот во современиот свет е продолжен за цели 30 години во текот на претходниот век. Ако ова продолжи, во 2120 година просечниот животен век би бил 110 години. Но тешко дека ќе биде така доколку не дојде до големи промени во начинот на живеење или ако медицината не направи некое чудо.

Факти кои нема да нѐ радуваат

Сѐ повеќе луѓе заболуваат од дијабетес, сѐ повеќе луѓе имаат висок крвен притисок, вишок килограми и поради сето тоа животниот век почна да се скратува, но ова сè уште не го гледаме во статистиката бидејќи лошиот начин на живот влијаеше на генерации помлади луѓе кои допрва треба да дојдат на ред за умирање.

Така, во 1960 година, еден од 100 луѓе бил дијабетичар, во 1995 година, едно лице од 50 било дијабетичар, денес 1 од осум луѓе е дијабетичар, а во 2050 година, секој трет човек ќе боледува од дијабетес. Освен тоа – науката сè уште не знае какви се сите здравствени последици од јадењето преработена храна. Само со генерациите деца кои сега одат на училиште ќе станеме свесни што ни направи преработената храна бидејќи тие ќе бидат првата генерација на чија генетика целосно влијаела преработената храна и само нивното здравје ќе ги одразува сите последици од лошата исхрана. А еве зошто.

Прво, јасно е дека преработената храна има влијание врз здравјето на оние кои ја јадат.

И второ, знаеме дека преработената храна што жената ја зема во текот на животот и бременоста влијае на здравјето и животот на бебето. На пример, жените кои јадат колачи, слатки и грицки пред и за време на бременоста имаат многу поголема веројатност да развијат привремено нарушување на шеќерот во крвта, познато како гестациски дијабетес.

Дијабетесот во бременоста е поврзан со раѓањето на големи бебиња бидејќи шеќерот поминува низ плацентата. Кога велиме прекумерна тежина, мислиме на новороденчиња над 4 кг.

Обично се фалиме колку се големи нашите новороденчиња, но и за тоа има пожелна граница, бидејќи бебињата над 4 кг ги нарекуваат „џинови на стаклени нозе“ и од името веќе се гледа дека нешто не е во ред – имаат слабо здравје не само при раѓањето, туку и подоцна во животот.

Но, тоа не е сѐ. Дали знаевте дека и ние сме под влијание на тоа како се хранеле нашите баби за време на бременоста? А еве зошто.

Човекот потекнува од мајчината јајце клетка, но таа јајце клетка со целиот генетски материјал што го носи се создава во моментот кога се формираат јајниците на мајката, што значи во утробата на нејзината мајка. Со други зборови, јајце клетката од која потекнувате и вашите гени се формирани во стомакот на вашата баба, а нејзината исхрана и нејзиното здравје за време на бременоста влијаеле на формирањето на вашиот генетски материјал кој го одредува целиот ваш живот.

Значи, не само вашиот животен стил, туку и животите на двете претходни генерации го одредуваат вашиот живот. Веројатно се прашувате што можела да јаде вашата баба за време на бременоста.

И тоа е одговорот на прашањето зошто треба да помине векот на современата исхрана за да се знаат сите последици – само кога ќе пораснат децата чии баби јаделе печива со маргарин, храна од фритези, слатки и грицки и кога ќе почнат да се разболуваат и кога ќе дојдат на ред за умирање, ќе знаеме кои се вистинските последици од брзата храна и постојаното грицкање.

А со брзата храна можеме да додадеме уште еден проблем, а тоа е проблемот со таканаречената здрава храна.

Во продавниците за здрава храна се продава сè освен здрава храна. Се продаваат интегрални соленки кои се помрсни од бурек, ленени плочки од кои ќе ви скокне притисокот затоа што имаат повеќе сол од Мртвото Море, дречливи бонбони кои се пример за адитиви во секој учебник, други слатки на мерење, кокосово масло кое не е ништо подобро од кое било друго, колаче кое има исто калории во 100 грама како чоколадото. И сето тоа се продава рефус, па може да добиете и глувчешка грозница, зашто по нив ноќе шетаат бубачки и по некој глушец, бидејќи фиоките и полиците обично се отворени.

Како дојдовме до таа таканаречена здрава, а всушност преработена храна?

Пред неколку децении започна ерата на дебелина, а потоа требаше да се најде виновникот.

И бидејќи мастите имаат најмногу калории, тие беа виновникот број 1 и започна масовното производство на производи без маснотии или производи со мала содржина на масти.

Извесен период беше најважно да се исфрлат мастите, а тоа секако беше можно само доколку се зголеми содржината на нешто друго. И погодете што се зголеми? Се разбира, внесот на јаглени хидрати.

Тогаш се сфати дека јаглехидратите всушност дебелеат, дека три четвртини од светот имаат отпорност на инсулин и масна дегенерација на црниот дроб поради газираните сокови и дека муслите не се најдобриот избор за здравје, а камоли за диета. И така дојдовме до заклучок – треба да ги елиминираме јаглехидратите!

И тогаш е сега, третата револуција наречена протеинска хистерија е во тек – прехранбената индустрија се префрли на протеини! Сега имаме протеински шејкови и протеински барови на сите страни. И, се разбира, нема да помине долго пред да забележиме дека не е добро ниту прекумерното внесување на протеини. Кога ќе заклучиме дека сме претерале со протеините, не знаеме што ќе се случи бидејќи веќе ги сменивме сите виновници.

Што да се јаде тогаш?

Треба да јадеме необработена храна. Толку едноставен одговор. Не мислиме на сирова храна. Денес учиме да гледаме и да толкуваме декларации, а луѓето во продавниците ги гледаат декларациите и се обидуваат да го протолкуваат составот. Всушност, најздраво е непреработеното, што значи, без декларација и секако – домашни готвени јадења.

Ете, и бабите треба да направат нешто за нашето здравје.

Авторка на текстот е проф.Светлана Станишиќ.

Кренвиршлите често се присутни на менијата ширум светот и многу луѓе ги сакаат поради нивната практична подготовка и вкус. Сепак, зад нивната привлечност се крие сложена приказна за нивниот состав и потенцијалните опасности по здравјето.

Имено, кренвиршлите се производ кој често предизвикува загриженост поради својот состав. Главните состојки во повеќето кренвиршли се мелено месо, вода, сол и адитиви. Она што ги прави проблематични се адитивите како што се вештачки ароми, конзерванси и засилувачи на вкус, а некои производители често користат неквалитетно месо и животински делови кои вообичаено не се користат во прехранбената индустрија.

Кренвиршлите често се сметаат за нездрава храна поради неколку причини. Една од нив е високата содржина на сол. Повеќето се богати со натриум, што е поврзано со висок крвен притисок и зголемен ризик од срцеви заболувања. Понатаму, тие се полни со преработени состојки. Производството на кренвиршли вклучува бројни адитиви и преработени состојки кои се поврзани со негативни здравствени ефекти, вклучително и поголем ризик од дебелина и дијабетес.

Кренвиршлите имаат многу ниска хранлива вредност и не се богати со есенцијални хранливи материи како што се витамини и минерали. Некои истражувања сугерираат дека јадењето поголеми количини преработено месо, вклучително и кренвиршлите, може да го зголеми ризикот од одредени видови на рак, особено рак на дебелото црево.

Од што се направени?
Составот на кренвиршлите може да варира во зависност од производителот и видот на кренвиршлите, но обично ги вклучува следните состојки.

Месо: Традиционално, кренвиршлите се правеле од мелено месо, како свинско, говедско, пилешко или живина. Меѓутоа, во производството на кренвиршли често се користат различни видови месо, вклучувајќи ги и оние со слаб квалитет.

Вода: Кренвиршлите често содржат вода за да се подобри текстурата и да се намалат трошоците за производство.

Сол: Се додава сол за вкус и зачувување. Високата содржина на сол може да придонесе за висок крвен притисок и срцеви заболувања.

Адитиви: Кренвиршлите често содржат адитиви како што се бои, вкусови, засилувачи на вкус и конзерванси за подобрување на изгледот и издржливоста на производот.

Нуспроизводи и полнила: Во многу кренвиршли се користат нуспроизводи од животинско потекло како што се кожа, ‘рскавица и остатоци од месо, често во комбинација со полнила како што се презла, протеини од соја и скроб.

Погледнете го видеото кое е снимено во фабрика за производство на кренвиршли.