Свежите билки не се само декорација на вашата чинија – тие се извор на витамини, ароми и вкусови што го претвораат секое јадење во вистинско кулинарско задоволство.

Сепак, многумина од нас барем еднаш се соочиле со разочарувањето од венеењето на магдоносот, копарот или босилекот по три дена во фрижидер. Со неколку едноставни чекори, билките можат да останат свежи и до 3-4 недели.

Зошто билките брзо се расипуваат?

Зелениот зеленчук како што се магдоносот, копарот, коријандерот, босилекот, нането или власецот се многу чувствителни. Нивните нежни листови лесно ја губат влагата, а во затворена и влажна средина брзо почнуваат да скапуваат.

Најчести причини за расипување на билките:

• премногу или премалку влага,
• лоша циркулација на воздух,
• контакт со оштетени или овенати листови,
• недоволна хигиена по купувањето.

Докажан метод за долготрајна свежина:

1. Темелно, но нежно миење
   Потопете ги билките во ладна вода 5-10 минути. Додадете прстофат сол или неколку капки оцет за да ги отстраните бактериите и инсектите. Потоа исплакнете под млаз свежа вода.
2. Отстранете го вишокот влага
   Протресете ги билките и внимателно исушете ги со хартиена салфета. Целта е да останат малку влажни – никако мокри.
3. Завиткајте во сува крпа
   Завиткајте ги билките во хартиена салфета или чиста крпа лесно испрскана со вода. Ова ја зачувува влагата, но спречува прекумерна кондензација што предизвикува мувла.
4. Ставете во сад или кеса
   Ставете ги завитканите билки во пластичен или стаклен сад. Ако користите кеса, оставете ја малку отворена за да може воздухот да циркулира.
5. Чувајте на вистинското место во фрижидерот
   Најдоброто место е долната фиока на фрижидерот, каде што температурата е стабилна – помеѓу +2 и +5°C, и одделно од другиот зеленчук.
6. Редовно проверувајте
   Отворете го садот еднаш неделно, отстранете ги сите расипани листови и сменете ја салфетката доколку е потребно.

Со малку грижа и рутина, билката ќе остане свежа и миризлива со денови – дури и недели. Вреди да се проба овој метод барем еднаш: никогаш веќе нема да фрлите китка магдонос по само два дена.

Босилекот (лат. Cimum basilicum) и жалфијата (лат. Salvia officinalis) се омилени додатоци на многу јадења, а не се помалку популарни по повеќекратните здравствени придобивки.

Без сомнение, овие две растенија се меѓу најпопуларните за одгледување во градина или на балкон, но не можат да коегзистираат во исти саксии.

Причината за ова е тоа што овие растенија бараат различна грижа.

Така, додека босилекот ужива во топли и влажни услови со многу сончева светлина во текот на денот за да произведе дарежливи и големи лисја, жалфијата сака суви почви и поумерени температури. Засадувањето на две растенија заедно неизбежно ќе доведе до жртвување на потребите на едното растение на сметка на другото, па затоа е најдобро да се засадат одделно.

За придобивките на босилекот

Питомиот босилек (Ocimum basilicum) е едногодишна зачинска билка која е денес незаменлива во нашата кујна.

Целото растение е ароматично, а особено листовите кои имаат сладок, ароматичен и остар вкус. Содржината на есенцијални материи (т.н. етерични масла) е 0,3-0,8%. Освен тоа, босилекот содржи и танин, сапонин и горчливи материи.

Надземните делови на растението содржат до 1,5% есенцијални материи, до 6% танински материи, гликозиди, сапонини, минерални материи аскорбинска киселина и јаглехидрати, протеини, витамин П, провитамин А и камфор. Суштинските супстанции вклучуваат еугенол и метилкавикол.

Листовите босилек најчесто се користат како додаток на разни јадења, но ова растение има и лековити својства.

Во народната медицина се користи против кашлица, бубрежни заболувања, главоболка и депресија, а окрепувачкиот чај од ова растение се користи против менструални проблеми.

Сокот од листовите се користи против настинки и воспаление на ушното тапанче.

Листовите можете да ги ставите во купки кои ќе ја омекнат кожата. Ефикасно е при болести на уринарниот тракт, делува како седатив, ја ублажува несоницата и ја елиминира нервозата, го поттикнува апетитот, а младите доилки можат да пијат чај од босилек бидејќи го поттикнува производството на млеко.

Чај од босилек
Чајот се подготвува такашто исушените листови босилек се прелеваат со зовриена вода и се оставаат да отстојат во покриен сад до десет минути.

Можете да го земате секој ден, но по секои осум дена треба да направите пауза од 14 дена. Во случај на воспаление на непцата и воспаление на оралната слузница, се препорачува плакнење на усната шуплина со чај од босилек.

И конечно, босилекот влијае и на емоциите, па може да го подобри вашето расположение.

За придобивките на жалфијата

Во времето на Карло Велики, жалфијата била садена во секоја градина и се сметала за најлековито растение. Се користела за лекување на речиси сите болести и добила статус на свето растение.

Многу одамна жалфијата се користела како главна состојка во мешавините за балсамирање во гробниците на фараоните.

Грчкиот лекар Диоскорид ја користел за лекување на крварење, треска, камења во бубрезите и нередовна менструација.

Меѓу активните состојки, жалфијата содржи есенцијални масла салвиол, пинен, цинеол, борнеол, камфор, потоа танини, горчливи материи, протеини, скроб, калциум оксалат, соли на фосфорна киселина, соли на калиум и калциум и некои други неидентификувани супстанции.

Жалфијата има лековито дејство бидејќи ја чисти крвта, го стимулира исфрлањето на слузта од дишните органи, влијае на исфрлањето на слузта од желудникот и им помага на пациентите да си го вратат апетитот.

Кај дијабетес се препорачува мешање на жалфија и ајдучка треба. Жалфијата помага против воспаленија и е одлична за лекување на болки во грлото и крајниците. Најдобар начин да се користи жалфија во овие случаи е чај за гаргара.

Жалфијата може да влијае на лекувањето на ревматизам, гихт и нервни нарушувања поврзани со овие болести.

Чај од жалфија

Чајот од жалфија е многу важен за доилките бидејќи зголемениот внес на чај од жалфија го зголемува лачењето млеко кај мајките. Пиењето чај од жалфија исто така може да ги намали шансите за спонтан абортус.

Ако се пие доволно често, го зајакнува целиот организам, ја спречува појавата на мозочни удари и помага при парализа. Жалфијата е единствената билка покрај лавандата која помага при ноќно потење.

Лекарите користат жалфија и за грчеви, болести на ‘рбетниот мозок, болести на жлездите и тремор. Тие препорачуваат консумирање на две шолји чај од жалфија дневно. Овој чај одлично делува против заболувања на црниот дроб, ја намалува надуеноста и ги елиминира цревните проблеми како што е дијареата. Здробените листови од жалфија можат да помогнат дури и при каснување од инсекти.

Чајот особено се препорачува за воспалени крајници, болки во вратот, воспаленија на заби и воопшто воспаленија на грлото и устата.

Можете да го подготвите така што ќе прелиете 2 дл вода врз 1-2 лажички жалфија и ќе го оставите да отстои 10 минути. Има силен вкус и е малку горчлив, но треба да го пиете барем два пати на ден.

Зеленчукот, овошјето и зачинските билки брзо се расипуваат. За да го спречите ова, како и непотребното фрлање на храна, послужете се со овие трикови.

1. Чувајте го зелениот лиснат зеленчук на вистинскиот начин

Најдобро е свежата храна да се јаде веднаш откако ќе ја купите. Но сите знаеме дека тоа не е секогаш можно. За да се спречи фрлањето храна, а особено расипувањето на зеленчукот како спанаќ, блитва или кељ, важно е да се чува на вистинскиот начин.

Измијте ги зелените листови, добро исушете ги па завиткајте ги во хартиена ролна и ставете ги во пластична кеса. На овој начин ќе траат подолго.

2. Направете сосови од зачински билки

Ако сте купиле магдонос или некоја друга зачинска билка кои брзо ќе овенат ако не стасате да ги употребите, изблендирајте ги, додадете маслиново масло, лимон и евентуално некое јаткасто овошје и направете вкусно песто за тестенини. Можете да го чувате во стаклен сад или да го замрзнете во садови за правење мраз.

3. Ставете лимон во водата

Ставете го лимонот во пластична кесичка со малку вода и чувајте го во фрижидер. Така може да трае и до еден месец.

4. Замрзнете го лебот

Лебот бргу се суши, па добро е кога ќе имате вишок леб, да го замрзнете. Така во секое време ќе имате леб кој најлесно можете да го одмрзнете ако е замрзнат веќе исечен на кришки, па кога ќе го извадите, ставете ги директно во тостер.

5. Зеленчукот претворете го во пире

Остатоците од тиква, морков и друг зеленчук можете да ги искористите за супа. Ставете ги во вода заедно со зачинските билки и сварете ги. Можете да ги замрзнете и да ги искористите подоцна.