Оревот спаѓа во првата група на маслодајни растенија. Во дамнешно време, дури и пред житариците, оревите и костените ни дошле од Азија.
Овие јаткасти плодови се многу важни за вегетаријанците бидејќи содржат значителни количини на масти и протеини.

Заедно со сојата, оревот може да биде најдобра замена за месото. Сојата има 34 отсто протеини, а оревот од 17 до 23 отсто. Сто грама ореви обезбедуваат 500 калории, исто колку и 0,7 л млеко. Како извор на протеини, 100 грама ореви може да заменат 115 грама месо или три до четири јајца.

Слични својства имаат и лешниците и бадемите. Можете да ги користите на многу начини – во мусли, мелени во разни јадења (особено добро оди со соја, на која ѝ го подобрува вкусот – во сарми, гулаш и слично). Мелениот орев може да се користи и во вегетаријански намази со разни додатоци, а конечно можете да го користите оревот и едноставно, во природна форма.

Модриот патлиџан се вбројува во здравите намирници кои имаат ниска калорична вредност, богат е со растителни влакна и антиоксиданти, а е одличeн за здравјето на целиот организам.

Сезоната кога е најдобро да се консумира е помеѓу август и октомври. Веганската кујна го препознава како одлична алтернатива за месото затоа што е добар извор на протеини.

Помага да се изгубат килограмите

Модриот патлиџан содржи голем процент на вода и е нискокалорична храна. Овие карактеристики го прават идеална намирница за луѓето кои се на диета и кои сакаат да изгубат тежина.

Одличен е за здравјето на срцето

Модриот патлиџан е исклучително корисен за здравјето на срцето. Со неговото консумирање, можеме да го намалиме нивото на лош холестерол во крвта, да го подобриме здравјето на sидовите на артериите и да ги опуштиме напнатите крвни садови.

Помага за здравјето на мозокот

Високата содржина на фитонутриенти во модриот патлиџан помага на здравјето на мозокот со тоа што го штити од слободни радикали и други штетни влијанија. Исто така, содржи комплекс на витамини Б, кои ја ублажуваат физичката и менталната вознемиреност. Затоа е подобро да се јаде модар патлиџан во што е можно поприродна форма, со минимална термичка обработка.

Сепак, бидејќи содржи соланин, кој го штити растението од штетници, но е отровен за човекот, мора да се обработи на некој начин, секако, минимално. Исто така, соланинот е одговорен и за горчливиот вкус, а се верува дека дозата од 200 мг може да предизвика труење. Кога е неутрализирана во цревата, таа престанува да биде токсична. Од друга страна, токму заради горчливиот вкус, модриот патлиџан има ефект на ублажување на грчеви во стомакот и слични проблеми со дигестивниот систем.

Има малку калории

Ако обрнувате внимание на внесот на калории, можете да јадете модар патлиџан без никакви грижи. Во 100 грама свеж модар патлиџан има само 24 калории, додека варен има 35, што е исклучително малку со оглед на неговата хранлива вредност.

Тој е богат извор на калиум

Калиумот е од суштинско значење за одржување на здрав крвен притисок и помага во спречување на заболување на непцата. Тој е клучна компонента во борбата против воспаленија на непцата и артериите.

Има висок процент на ГАБА аминокиселини

ГАБА (гама-аминобутерна киселина) е аминокиселина која ја намалува вознемиреноста, го подобрува спиењето и ги забавува мислите.

Го намалува ризикот од рак

Она по што модриот патлиџан е многу познат е антиоксидантот насунин, кој ги штити нашите клетки од уништување. Тој е собирач на слободни радикали и влијае на излачувањето на вишокот железо од телото. Токму овој антиоксидант може да влијае на спречување на кардиоваскуларни заболувања, како и на карцином.

Им помага на луѓето со дијабетес тип 2

Модриот патлиџан содржи голема количина на растителни влакна кои го намалуваат нивото на гликоза во крвта, што придонесува за здравјето на дијабетичарите.

Помага при запек

Овој зеленчук е идеален против опстипација или запек поради големата количина на растителни влакна. Влакната од зеленчукот ги чистат цревата од токсините и го стимулираат редовното варење.

Кога вчера (20.јуни), мртва гладна, право од работа отидов на прогласувањето на победниците на натпреварот „Зелени идеи“ кој веќе години со ред го организира „АРНО“, не знаев дека гласните звуци од мојот желудник кој брзајќи да стасам го оставив без ручек, ќе го смирам јадејќи храна која веројатно ја јадат и астронаутите во некоја вселенска станица таму горе, надвор од нашата планета.
Велешанецот Благојче Најдовски ме најаде со дехидрирани шумски плодови, меѓу кои боровинки од Солунска глава, капинки и мали шумски јагоди, чипс од дехидрирани млади тартуфи и замена за месо направено од брашно од македонски наут и лиофилизирани трутовски ларви спакувани во високонутритивна храна која брзо ме засити откако лакомо излапав и повеќе од што треба.

За Апико-Про и за Про-Најдовски

Благојче Најдовски беше еден од тројцата добитници на наградите за зелени идеи, со неговиот производ Апико-Про, иновативна алтернативна протеинска  функционална супер храна на база на инсекти за здрав живот за целото семејство.
„Ние нудиме нов пристап и технологија за производство на Apico-Pro кој е комбинација од растителни протеини (локално произведен наут кој е познат со векови на овие простори) и високо нутритивен прав од трутовски ларви  кој се произведува со сушењето на ларвите во услови на вакум со замрзнување на ултра ниски температури, познато и како лиофилизација“, ни објасни Благојче нагласувајќи дека оваа награда му претставува предизвик и потстрек да оди понатаму, односно, да отвори и стартап компанија преку која целата палета на производи кои ги презентираше на натпреварот, а дел од нив и на Фестивалот за биодиверзитет на Слоу фуд, на 18.јуни, ќе се најде на полиците на продавниците.

А него како да го обележале со презимето од денот на раѓањето. Најдовски (некој што наоѓа, односно, пронаоѓа, нешто како Прока Пронаоѓачот) е иноватор на повеќе иновативни производи, пчелар со 30-годишно искуство, трета генерација во семејството со сопствена пчеларска фарма, магистер по земјоделски науки, човек кој зборува 4 јазици, а тука не ги брои српскиот и хрватскиот, туку само англискиот, турскиот, рускиот и бугарскиот.
Во 2022 година има добиено награда за иновација на меѓународниот пчеларски саем во Белград за уреди за органска борба против вароата (паразитски грини), има работено во Федерација на Фармерите околу 20 години, а во исто време, повеќе од 15 години бил и уредник на единственото списание за земјоделство и рурален развој (Моја Земја) и неговата албанска верзија ТОКА ИМЕ во онлајн верзија наменета за земјоделците во Косово, Македонија и Албанија.

Тој е меѓународен експерт за пчеларство и се занимава со стручна едукација на пчеларите од Балканот на тема: Иновации во пчеларството, употреба на органски средства за борба против вароа деструктор, пчеларски маркетинг и добивање на производи со високо додадена вредност, протеинско гладување на пчелите во услови на климатски промени. Можел да живее во Ирска, во Италија и во Шведска, но останал тука. „Дома си е дома, а мојот пристап е како да направиш пари од нешто наше, нешто од ништо. И да знаете, не мора да имате имот на село за да правите храна“, вели Благојче.

За протеинското гладување на пчелите

Најдовски е професионален пчелар и последниве неколку години има направено многу иновации.
Во 2020 година, кога поради климатските промени, односно, поради недостаток на протеини (немаше полен во природата), имаше голема смртност на пчелите, во соработка со бугарскиот професор Пламен Христов, Благојче почнал да размислува што можат тие да направат за пчелите, за да го пребродат овој период. „Во светот, како протеинска храна на пчелите им се дава соја, но таа е 99 отсто ГМО и е увозна, ја купуваме од Америка. Мене ми текна дека нејзиниот роднина, наутот кој расте во Македонија, значи, наш е и е трипати поевтин, можеме да го ставиме наместо соја. Со професорот година дена истражувавме и направивме храна за пчели која се состоеше во основа од леблебија и од други микро и макроелементи. Имавме потреба од лиофилизатор, сушара која работи на минус 40 степени (машина за сушење со вакуум замрзнување) со која се прават вакцини и храна за космонаути, па јас, со оглед на тоа што имам широко образование и со помош на руска литература заедно со сознанија од западната цивилизација ја направив самиот. Ме чинеше 5000 евра, а станува збор за комплексна машина во која можете да направите храна за астронаути. На пример, сушени јајца кои можат да стојат 25 години на собна температура, дехидрирано овошје, па дури и сладолед кој потоа може да стои на собна температура 20 години“, објаснува нашиот соговорник додавајќи дека е тоа всушност и храна за астронаути.

„Астронаутите кои одат на вселенски мисии и остануваат во вселенска станица и по една година, имаат потреба од лесна храна која ќе биде нутритивно богата. Поентата е направи хранлива храна која не содржи вода па затоа и е лесна и така се дошло до заклучок дека најдобар начин да се направи тоа е лиофилизацијата или поедноставно кажано, сушење со замрзнување на минус 40. На овој начин се добива квалитетна и богато нутритивна храна која го задржува вкусот, формата и текстурата, но нема вода и од 10 килограми од која било храна ќе добиете 1 килограм.
Прво ја направивме храната за пчели, вештачки полен, произведен во лабораториски услови (се прави како погача која пчелите ја јадат), а потоа видовме дека има можност да се направи истото и за луѓе“, објаснува нашиот иноватор.

Протеинска храна за вегетаријанци

Најскапа храна во исхраната на човекот е таа што има протеини и масти, па затоа Најдовски направил нешто што може да биде замена за месо

Над 95 проценти од оваа високонутритивна храна е мелена леблебија, а лиофилизираните ларви од трутови немаат ниту мирис ниту вкус, но се компонента која во комбинација со наутот дава навистина еден комплетен производ.
Благојче објаснува дека најскапа и најхранлива храна која може да ја купите во Македонија е матичниот млеч кој се консумира во милиграми и се користи за здравје, а млекото од трутовите ларви е по состав многу слично на матичниот млеч и во микроколичини ја збогатува леблебијата и таа станува комплетна храна која ќе чини помалку од кое било месо, а од неа ќе можат да се прават дури и плескавици.

Нивниот производ е уникатен и немаме сознанија за сличен производ на пазарот, а она што е иновација кај овој производ е супституцијата на матичниот млеч со трутово млеко кое е слично по состав, но за разлика од матичниот млеч финалниот производ е евтин, висококвалитетен производ за секојдневна употреба.
„Веќе е развиен и иновативен метод, т.е. метод на ладен синџир за собирање на трутови ларви од пчеларник до негова преработка“, вели Благојче.

За наутот, ларвите и еколошките придобивки

„Аpico-Pro е иновативно решение за целосно нов прехранбен производ кој е наменет за сите членови на семејството, а за негово производство се користат локални ресурси. Тој е здрав високо нутритивен производ произведен на база на локално произведен наут (Cicer arietinum L.) кој е втора по важност мешунка на глобално ниво. Се консумира низ целиот свет, претставува одличен извор на протеини, како и масти, влакна и јаглехидрати и со своите хранливи својства е еден од најдобрите растителни извори на протеини што може да се произведува локално. Отпорен е на суша и е погоден за одгледување во услови на климатски промени. Сам си ги задоволува потребите за азот од воздухот преку симбиотска фиксација на азот и може да фиксира до 140 кг азот на хектар од воздухот па оттука за негово одгледување не е потребна употреба на азотни вештачки ѓубрива, што е особено важно во услови на енормно високи цени на ѓубривата.
Од друга страна, користиме трутови ларви од медоносна пчела, кои се нуспроизвод на пчеларството, трутовите се машки пчели и нивната примарна улога е да се парат со матицата, а трутовите ларви нудат можност на пчеларот да генерира дополнителен приход од екстракција и преработка на трутови ларви. Една кошница може да произведе до 4 килограми трутови ларви без да го намали приносот на мед. Производството на трутови ларви е еколошки одржливо затоа што не бара ресурси во форма на земјоделско земјиште и има потенцијал да ги замени животинските протеини“, објаснува тој.

Но, ова не е се во палетата производи на овој интересен и вреден човек кој вели дека има енергија колку за 20 луѓе, па последните три години одлично функционира работејќи по 10 часа дневно.
И да, за крај, онака, како десерт, го пробавме и неговиот мед измешан со мелени лиофилизирани боровинки од Солунска глава. Што да ви кажам, освен „Оф Боже, каква е оваа убавина!“

Исклучувањето на месото од исхраната се практикува од повеќе причини – од одлуката да се премине на вегетаријанска исхрана, од етички причини или од здравствени причини бидејќи месото може да предизвика дигестивни симптоми како што се дијареа или запек кај некои луѓе. Всушност, студиите открија докази дека јадењето црвено месо може да го зголеми ризикот од гастроинтестинална состојба наречена дивертикулитис.

Храната која може да биде замена за месо содржи многу протеини
Без оглед на причината зошто на човекот му е потребна замена за месо, експертите наведуваат дека е од витално значење да се знае која храна може да ги обезбеди хранливите материи што му се потребни на човекот, првенствено протеините. Некои замени за месо се добри извори на протеини, неопходни за човечкото тело, а истражувањата покажуваат дека протеинот исто така може да му помогне на човекот да се чувствува сито подолго време, намалувајќи го ризикот од прејадување. За среќа, многу од храната што може да се користи како замена за месо е богата со протеини од растително потекло.

Зошто протеините се важни во исхраната?
На телото му требаат протеини за да остане здраво и да функционира правилно. Повеќе од 10.000 видови на протеини се наоѓаат во комплетниот организам – од органите, преку мускулите и ткивата до коските, кожата и косата. Протеините се клучен дел од процесите, кои поттикнуваат енергија и го пренесуваат кислородот низ телото преку крвта. Тие, исто така, помагаат да се создадат антитела, кои се борат против инфекции и болести и помагаат во одржување на здрави клетки и создавање на нови. Недостатокот на протеини во исхраната може да доведе до здравствени проблеми. На пример, ткивото може да се распадне и да доведе до губење на мускулите. Лекарите нагласуваат дека премногу протеини не мора да значи дека е подобро за организмот. Вишокот протеини, на пример, може да се складира во телото во форма на маснотии.

Речиси секој треба да добие од 10 до 35 отсто калории секој ден во облик на протеини.

Која храна е најдобра замена за месото?

Карфиол
Со својата природно висока содржина на витамини, минерали и влакна, карфиолот е добра замена за месото. Карфиолот е многу хранлив – богат со витамини, хранливи материи и растителни влакна. Околу 300 грама од овој зеленчук содржи само 30 калории и 5 грама јаглехидрати, а се покажа како ефикасна прехранбена состојка против стареење, се наоѓа на листата на најдобри антиинфламаторни намирници, а има и анти-канцерогени својства. Карфиолот е богат со витамин Ц, кој успешно го намалува холестеролот и го подобрува протокот на крв за да помогне во контролата на шеќерот во крвта. Исто така е добар извор на витамин К, кој ги зајакнува коските и ја згрутчува крвта, богат е со влакна и фолати и витамин Б со антиоксиданти.

Модар патлиџан
Модриот патлиџан има месната внатрешност која добива кремаста конзистенција кога се подготвува, а оваа текстура го прави добра замена за месото. Иако не е најхранлив зеленчук, тој обезбедува пристојно снабдување со калиум и влакна. И со само 25 калории и помалку од 1 грам масти по порција, модриот патлиџан се смета за безопасна храна – се додека не го натопите во масло. Содржи антиоксиданти како што се витамините А и Ц, кои помагаат во заштитата на клетките од оштетување. Исто така, тој е богат со природни растителни соединенија наречени полифеноли, кои можат да им помогнат на клетките подобро да го обработуваат шеќерот доколку некое лице има дијабетес. Студиското истражување спроведено на клетките покажува дека модриот патлиџан штити од видовите на оштетување на ДНК што доведуваат до развој на рак, за што и натаму се спроведуваат истражувања.

Печурки
Печурките се еден од најпопуларните зеленчуци кои го заменуваат месото и се нарекуваат „шумско месо“, најмногу поради нивниот вкус и месна текстура. Одредени сорти се доволно големи за да се јадат како плескавици и доволно цврсти за да се „фрлат на скара“ без да се распаднат. Исто така, тие се користат како одлична замена за говедско месо во гулаш. Печурките се нискокалорична храна богата со многу витамини, минерали и антиоксиданти кои го зајакнуваат здравјето. На пример, печурките одгледувани под ултравиолетова светлина се добар извор на витамин Д – важна компонента за здравјето на коските и имунолошкиот систем. Тие се исто така богати со цинк, витална хранлива материја за имунолошкиот систем.
Дополнително, студиите докажаа дека печурките го намалуваат крвниот притисок затоа што се значаен извор на калиум, хранлива материја позната по тоа што ги намалува негативните ефекти што натриумот може да ги има врз телото. Калиумот исто така ја намалува напнатоста во крвните садови и потенцијално помага во намалување на крвниот притисок. Истражувањето, исто така, откри дека печурките помагаат во стимулирање на макрофагите во имунолошкиот систем, зголемувајќи ја неговата способност да ги победи туѓите тела, што го прави лицето помалку подложно на сериозни болести.
Наут
Наутот е вид на мешунки од исто семејство како гравот и кикиритките, со кремаста текстура и вкус на јаткасти плодови. Помага да се контролира шеќерот во крвта бидејќи има низок гликемиски индекс, што значи дека телото полека ги апсорбира и вари. Наутот содржи и бавно сварлив скроб наречен амилоза. И двете работи помагаат да се спречи пребрзо зголемување на шеќерот и инсулинот во крвта и се препорачува за луѓе со дијабетес. Наутот е богат со диетални влакна, особено со растворливи влакна наречени рафиноза.
Добрите бактерии во цревата ги разградуваат за да може дебелото црево полека да ги вари. Истражувањата покажаа дека редовното консумирање наут може да го помогне процесот на движење на дебелото црево и да го направи поредовно. Истражувањата покажуваат дека наутот може да го намали холестеролот – и вкупниот холестерол и ЛДЛ „лошиот“ холестерол, а со тоа го намалува ризикот од срцеви заболувања. Наутот е познат и по тоа што кога човек го јаде, телото произведува масна киселина со краток синџир наречена бутират. Во студиите се покажа дека бутиратот помага да се ослободи телото од заболените клетки кои изумираат, а со тоа го намалува ризикот од рак на дебелото црево. Исто така, содржи соединенија кои се борат против ракот, како што се ликопен и сапонини.
Грав

Гравот е одличен извор на влакна кои штитат од срцеви заболувања, висок холестерол, висок крвен притисок и дигестивни болести. Со конзумирање на грав, телото добива нискокалорични протеини со мала содржина на масти и протеини, кои веќе имаат мешани влакна и јаглехидрати. Тој е особено добар за градбениот блок на протеини, наречен лизин, кој често им недостасува на вегетаријанците. Истражувањата покажуваат дека гравот може да го намали ЛДЛ „лошиот“ холестерол, да помогне во спречување на дијабетес и контрола на високиот шеќер во крвта, што е и причина и симптом на болест.