Сè попопуларните замени за шеќер, како што се аспартамот, сукралозата и стевиата, често се избираат како поздрава алтернатива на обичниот шеќер бидејќи не содржат калории и не го зголемуваат нивото на гликоза во крвта одеднаш. Сепак, новите истражувања предупредуваат дека нивната редовна консумација може да има неочекувани последици врз метаболизмот, апетитот, па дури и врз здравјето на мозокот.

Гликозата е примарен извор на енергија за мозокот. Проблеми се јавуваат само кога шеќерот се консумира прекумерно, што ја нарушува хормоналната рамнотежа и метаболизмот, објаснува нутриционистката Марион Нестле од Универзитетот во Њујорк.

Влијание врз мозокот и когнитивните функции

Голема бразилска студија од 2025 година на повеќе од 12.700 возрасни лица открила дека редовната консумација на засладувачи како што се аспартам, сахарин, ацесулфам К, еритритол, сорбитол и ксилитол го забрзала когнитивниот пад за дури 62 проценти. Тоа е еквивалентно на околу 1,6 години забрзано стареење на мозокот.

Единствениот засладувач кој не покажал толку негативен ефект бил тагатозата.

Засладувачите со ниска или безкалорична вредност не се толку безопасни како што мислевме, особено кај луѓе под 60 години, предупредува Клаудија Кими Суемото, водечки автор на студијата.

Што значи ова за вас?
Умереноста е клучна – засладувачите не треба да се консумираат без ограничување.

Природните опции како стевиа, monk fruit, мед или јаворов сируп може да бидат подобар избор, но тие исто така имаат и нутритивни импликации.
Лицата со дијабетес и оние под 60 години треба да бидат особено внимателни, бидејќи се најчувствителни на негативните ефекти од долготрајната консумација.

Вештачките и билни засладувачи можат да влијаат на метаболизмот, апетитот и здравјето на мозокот. Иако стевиата и тагатозата во моментов се побезбедни избори, експертите препорачуваат сите засладувачи да се користат умерено и, секогаш кога е можно, да се враќаме на едноставните, природни намирници.

Најчесто користени засладувачи
Аспартам
Околу 200 пати посладок од шеќерот. Се разградува на помали единици во цревата, па затоа има помало влијание врз микробиотата, но сепак се препорачува умерена употреба.

Сукралоза
Многу стабилна за време на печење и готвење, поради што е популарна во прехранбената индустрија. Сепак, некои истражувања покажуваат дека може да го засили чувството на глад.

Стевиа
Природна, безкалорична опција. Иако сировата форма не е одобрена, рафинираните екстракти (како што е ребаудиозид А) се сметаат за безбедни.

Monk fruit (luo han guo)
Засладувач на растителна основа со исклучителна сладост. Научните истражувања за неговите долгорочни ефекти се сè уште ограничени.

Тагатоза
Природен засладувач кој се издвојува бидејќи во поновите студии не бил поврзан со пад на когнитивните способности.