Дињата е летна намирница во чиј прекрасен мирис и совршен вкус сите уживаме. Можеби не сте знаеле дека таа е добра и за нашето здравје! Дињата не дебелее, освежителна е и полна со витамини и други важни состојки неопходни за организмот. Содржи околу 88% вода и само 11% шеќер, што ја прави фантастично нискокалорично летно освежување. Витаминот А од дињата е неопходен за добар вид и тен, а содржи и витамин Ц. Овие два антиоксиданти го штитат организмот од кардиоваскуларни заболувања при стареење.

Некои нови истражувања тврдат дека бета-каротенот од дињата помага во борбата против ракот на белите дробови, но и кај болестите на грлото на матката, желудникот и устата. Растителните влакна благотворно делуваат на чистење на организмот од штетните радикали и одлично помагаат при надуеност. Таа е најдобриот избор за оние кои сакаат да ги изгубат вишокот килограми бидејќи хранливите состојки во неа го регулираат варењето и детоксицираат. Влакната од дињата ќе ве држат сити долго време.

Диња како лек
Го штити здравјето на очите – Дињата содржи хранливи материи важни за здравјето на очите: бета каротин (од кој се ослободува витаминот А), витамин Ц, лутеин и зеаксантин. Со оглед на тоа што бројни студии покажаа дека сериозен недостаток на витамините А и Ц може да доведе до глауком и макуларна дегенерација, па дури и до слепило, дињите се одличен избор за спречување или забавување на развојот на овие нарушувања.

Го регулира крвниот притисок – Дињата содржи влакна, калиум, витамин Ц и холин кои го подобруваат здравјето на срцето. Јадењето храна богата со калиум помага во регулирање на нивото на натриум, што е важно за лекување на висок крвен притисок. Калиумот му помага на телото да го ослободи вишокот натриум и на тој начин го намалува високиот крвен притисок. Калиумот е неопходен и за регулирање на рамнотежата на водата, киселинско-базната рамнотежа и невромускулната функција, исто така игра важна улога во преносот на електричните импулси до срцето. Внесувањето на калиум е исто така поврзано со намален ризик од мозочен удар и губење на мускулната маса. Овој минерал ја зачувува густината на коските и го спречува создавањето на камења во бубрезите.

Диња за варењето
Го регулира варењето – Дињата е лесно сварлива храна и се препорачува да се јаде на празен стомак пред друг оброк. Добар избор е и за оние со чувствителен стомак бидејќи содржи ензими и не ја троши енергијата на телото за варење на храната. Поради изобилството на влакна и вода, спречува запек и помага во регулирањето на варењето, здравјето на дигестивниот тракт и исфрлањето на токсините од цревата.

Антивоспалително дејство – Редовното консумирање диња помага во намалување на стресот и на тој начин ги намалува воспалителните процеси кои можат да доведат до развој на артритис. Воспалението во телото е поврзано и со појава на метаболички синдром, кој означува група на метаболички нарушувања. Овие нарушувања се манифестираат како отпорност на инсулин, акумулација на масно ткиво во пределот на стомакот, висок холестерол и покачен крвен притисок. Истражувањата покажаа дека жените кои консумирале 350 грама овошје дневно имале значително помал ризик од развивање на овој синдром. Студијата опфатила диња, јаболка, грозје, лубеница и банани.

За дијабетес – Дињата може да помогне во правилното справување со дијабетесот бидејќи има низок гликемичен индекс: 4 (четири). Ниското гликемиско оптоварување значи и спречување на скокови на шеќерот во крвта, па затоа се препорачува како редовен дел од исхраната на луѓето со дијабетес.

Семките од диња како лек
Семките од диња се особено препорачливи за бубрежни заболувања, особено за бубрежни камења. Според Ајурведата, семките од диња имаат ефект на ладење и се идеални за консумирање во текот на летото. Во Индија, мелените семки од диња се додаваат во ласи (пијалак од јогурт) и тандаи (ладно млеко со зачини), а цели семиња во слатките и во алва.

Овошјето, семките и маслото од семки се древна медицинска алатка за лекување на разни заболувања. Лечат кашлица, треска, паразити, стомачни, дигестивни, бубрежни и уринарни нарушувања. За искашлување се користи чај од цвет од диња.

Поради нивните бројни здравствени придобивки, вишните сè повеќе се сметаат за функционална храна. Тие имаат кисел, освежителен вкус, а можете да уживате во нив не само во текот на летната сезона, туку и по неа, кога имате замрзнати вишни.
Обично го консумираме ова овошје преработено во форма на сок, џемови, компоти, ликери и додатоци и филови за колачи.

Вишните се одгледуваат најмногу во Европа, по што следат САД и Централна Азија. Меѓу трите најпознати сорти е мараската, која е популарна и кај нас.

Сладоста на вишните доаѓа од едноставни шеќери, гликоза и фруктоза, а киселоста се должи на органската малична киселина.

Од витамини, вишните содржат витамини Ц, Е и К и некои витамини од групата Б.

Од провитамините со антиоксидантни својства, се издвојуваат каротеноидите, кои се позастапени во вишните отколку во црешите. Исто така, содржат и минерали; калциум, магнезиум и калиум.

Фенолите од вишните го штитат здравјето на луѓето

Додека црешите содржат повеќе шеќер (околу 13 проценти) од вишните (околу 8 проценти), вишните се далеку побогати со фенолни компоненти. Ги има приближно како и во јагодите, а повеќе отколку во јаболката и кивите.

Примарната улога на фенолните компоненти е, во суштина, да ги заштитат растенијата од ултравиолетово зрачење и растителни патогени.

Фенолните супстанции од растенијата имаат повеќекратни позитивни ефекти врз луѓето. Тие ги нарушуваат оксидативните процеси предизвикани од активноста на слободните радикали, што инаку резултира со негативни промени во структурата и функцијата на клетките. И конечно, ова може да доведе до малигни промени.

Научните истражувања покажуваат дека фенолните супстанции од вишните се моќни антиоксиданти кои го спречуваат појавувањето на рак и предвременото стареење.

Некои истражувања покажале дека антоцијанините од вишните имаат силен антиоксидативен и антиинфламаторен ефект и придонесуваат за превенција од рак на дебелото црево. Всушност, фенолните компоненти од вишните имаат посилен антиинфламаторен ефект од аспиринот.

Со сето ова кажано, јасно е зошто вишните се сметаат за таканаречена функционална храна, пишува здравствениот портал „Адива“.

Тие се одлични и за спиење

Никогаш не би ги поврзале вишните со спиење, но тие всушност придонесуваат за релаксација и добар сон, бидејќи содржат и мелатонин.

Вишните го регулираат циклусот спиење-будење, што придонесува за здравјето на нервите или спречување на невродегенеративни заболувања. Исто така, го зајакнуваат и имунитетот.

Не е ли сè што е наведено повеќе од добра причина да си купите од овие прекрасни темноцрвени плодови на природата?

Вашата утринска чинија житарки и протеински шејк по тренинг може да го зголемат ризикот од развој на рак на дебелото црево. Иако често се сметаат за здрави, овие намирници содржат состојка која сè повеќе ги загрижува научниците: емулгатори.

Адитивите како што се ксантан гума, сукралоза и соин лецитин се користат во храната за да ги поврзат останатите состојки и да ѝ дадат на храната мазна текстура. Сепак, сè поголем број студии покажуваат дека тие можат да бидат многу штетни за цревниот микробиом, предизвикувајќи гасови, надуеност, промени во цревата и воспаление кое е поврзано со рак.

– Хроничното воспаление води до развој на рак на дебелото црево и верувам дека емулгаторите се причина за зголемувањето на бројот на млади луѓе кои страдаат од рак на дебелото црево. Една од работите што драматично се промени во нашиот синџир на снабдување со храна е додавањето на емулгатори – вели д-р Мариа Абреу, претседателка на Американското гастроентеролошко здружение.

Неколку студии претходно предупредија на ризикот што го носат емулгаторите за развој на рак на дебелото црево, а експертите предупредија дека тие дури можат да ја уништат заштитната обвивка на цревата, дозволувајќи им на бактериите брзо да се размножуваат.

Емулгаторите најчесто се користат за врзување на две состојки кои вообичаено не се мешаат – вода и масло. Тие се користат во сè, од свеќи и преработено месо до преливи за салати. Но, ги содржи дури и „здравата“ храна, како што се јогуртот со ниска масленост и протеинските шејкови. Американската администрација за храна и лекови ги смета емулгаторите за безбедни, што значи дека се безбедни за консумирање како адитиви, но лекарите сè повеќе почнуваат да предупредуваат за опасностите што ги претставуваат за здравјето на цревата.

Обрнете внимание на овие шест намирници кои се богати со емулгатори и можат да го зголемат ризикот од рак на дебелото црево.

Протеински шејкови
Лекарите предупредуваат дека многу готови протеински шејкови може да го содржат емулгаторот карагенан (E407), добиен од црвени алги. Обично е скриен на дното од листата на состојки и се користи за да им даде на шејковите погуста конзистенција и да ги задржи состојките заедно додека производот стои на полицата со месеци. Но, неколку студии веќе предупредија за можна врска помеѓу консумирањето на овој емулгатор и ракот на дебелото црево. Ревизија од 2024 година, објавен во списанието Nutrients, откри дека во студија на животни, овој емулгатор предизвикал улцерација и воспаление во цревата и може да ја намали бактериската разновидност. Студија од 2022 година од кинески научници сугерира дека глувците изложени на карагенан имале поголема веројатност да развијат тумори во цревата. Покрај тоа, д-р Абреу предупредува дека изложеноста на овој додаток може да предизвика воспалителни заболувања на цревата, како што е Кронова болест, што исто така го зголемува ризикот од рак.

Путер од кикиритки

Лекарите предупредуваат дека омилениот намаз на многу луѓе е богат со емулгатори наречени моно- и диглицериди, кои се добиени од животински масти и се користат во производството на храна, а многу често и во производството на путер од кикиритки за да се спречи одвојувањето на маслото и масата од кикиритки во тегла или конзерва. Д-р Абреу претходно предупреди дека овие емулгатори можат да предизвикаат рак на дебелото црево, наведувајќи студии кои сугерираат дека тие предизвикуваат воспаление на цревата.

Студија објавена во 2024 година во списанието PLOS Medicine сугерира дека консумирањето на овие емулгатори може да го зголеми ризикот од рак воопшто. По следење на 92.000 возрасни лица во текот на седум години, научниците откриле дека оние кои консумирале повеќе храна што ги содржи овие адитиви имале за 46 проценти поголем ризик од развој на рак на дојка или простата. Точната причина не е позната, но авторите на студијата сугерираат дека нарушувањето на цревата предизвикано од емулгатори предизвикува благо воспаление низ целото тело, што го зголемува ризикот од рак.

Замени за кравјо млеко

Можеби мислите дека изборот на бадемово, соино или овесно млеко е добар потег за вашето здравје, но лекарите истакнуваат дека овие производи може да содржат емулгатор наречен ксантан гума. Се користи за да му даде на производот кремаста конзистенција слична на млекото, но и за да го продолжи рокот на траење на алтернативните млека кои инаку би се расипале во рок од една недела. Иако некои студии ја поврзаа ксантан гумата со здравствени придобивки, како што се губење на тежината и намалување на холестеролот, научниците од Универзитетот во Мичиген открија во студија од 2022 година дека консумирањето на овој емулгатор може да доведе до промени во цревниот микробиом што го отвораат патот за развој на рак на дебелото црево.

– Иако ксантан гумата генерално се смета за безбедна, нашите резултати сугерираат дека нејзината потрошувачка може да го зголеми бројот на бактерии во микробиомот што се хранат со неа. Ова е особено точно за луѓето кои консумираат надпросечни количини на ксантан гума, како што се оние со целијакија и оние на диета без глутен – рекол авторот на студијата, д-р Метју Островски.

Рендано сирење

Без разлика дали станува збор за купечка рендана гауда, пармезан, чедар или моцарела, лекарите предупредуваат дека ренданите сирења може да го содржат емулгаторот карбоксиметилцелулоза. Исто така познат како целулозна гума, овој емулгатор се користи во овие сирења за да ги држи ренданите ленти или трошки одвоени, да го продолжи нивниот рок на траење и да го спречи растот на мувла. Иако овој емулгатор може да изгледа побезбеден бидејќи е на растителна основа, некои експерти велат дека може да биде поврзан со зголемен ризик од рак на дебелото црево и други гастроинтестинални проблеми, како што се надуеност и дијареја. Студија од 2015 година финансирана од Националниот институт за срце на САД открила дека целулозната гума влијае на цревните бактерии, предизвикува воспаление и други промени во цревата и го поттикнува развојот на рак кај глувците. Сепак, потребни се повеќе истражувања за да се разбере како целулозната гума може да го зголеми ризикот од рак кај луѓето.

Јогурт

Популарните „лесни“ и „фит“ јогурти, грчките јогурти без шеќер и протеинските јогурти често содржат некаков вид емулгатор, главно карагенан, што им дава на производите кремаста конзистенција.

– Нешто во микробиомот се менува како резултат на консумирање емулгатори, а тоа предизвикува хронично воспаление во дигестивниот тракт. Оваа ултра-преработена храна создава многу проблеми во нашиот микробиом. Адитивите како емулгатори во кремаста храна, како што се јогуртите без маснотии и слични производи, навистина можат длабоко да го променат цревниот микробиом, а бројни студии покажаа врска помеѓу микробиомот и ракот на дебелото црево – вели д-р Абреу.

Енергетски плочки

Тие се наменети за зголемување на енергијата, но всушност се богати со емулгатори, вклучувајќи соин лецитин, моно- и диглицериди и карагенан. Овие адитиви помагаат да се постигне мазна и рамномерна текстура со спречување на одвојување на состојки како што се маслото и водата. Соиниот лецитин, додаток добиен од соја, може да ги намали нивоата на холестерол, да го поддржи варењето и да помогне во намалувањето на ризикот од рак. Сепак, моно- и диглицеридите и карагенанот го зголемуваат ризикот од рак. Иако генерално се сметаат за безбедни, експертите предупредуваат дека не треба да се прејадувате со овие плочки, бидејќи имаат ниска хранлива вредност и можат да имаат негативно влијание врз цревниот микробиом.

Текстот е од ТУКА.

Познато е дека диетата DASH е најдобриот избор за регулирање на високиот крвен притисок. Имено, оваа диета е и осмислена токму за да им помогне на луѓето кои страдаат од хипертензија. Освен што го намалува крвниот притисок, холестеролот и штити од дијабетес, со неа може да изгубите и вишок на килограми. 

Диетата DASH препорачува храна како цели зрна, зеленчук, овошје, млеко и млечни производи со малку маснотии, посно месо, живина, риба, јаткасти плодови, семки, мешунки и здрави масти. Внесувањето на натриум треба да се ограничи на помалку од 5 г на ден, а се охрабрува и потрошувачката на храна која содржи минерали калциум, магнезиум и калиум. За добро здравје исфрлете ги од исхраната преработените јаглехидрати како крофни и слично и вклучете ги следните седум намирници.

Бананите – се една од најдобрите намирници богата со јаглени хидрати за одржување на здрав крвен притисок. Бидејќи Американското здружение за срце препорачува возрасните со крвен притисок над 120/80 да го зголемат внесот на калиум во нивната исхрана, вклучувањето на банани во исхраната е паметен избор. Секако, можете да уживате во бананата со едноставно лупење и јадење додека сте во движење. Но, можете да ја додадете и во смути или овесна каша.

Грав – содржи растителни протеини и многу витамини и минерали, вклучително и магнезиум, кој е важен за крвниот притисок. Покрај тоа, растворливите и нерастворливите влакна, вклучувајќи го и отпорниот скроб кој природно се наоѓа во гравот, може да помогне во контролата на крвниот притисок. Освен во чорба, гравот можете да го јадете и во салати и тортиљи.

Јогурт – стана популарна храна бидејќи содржи пробиотици кои се особено важни за здравјето на цревата. Но, јогуртот е многу повеќе од млечна храна со пробиотици. Истражувањето објавено во International Dairy Journal во 2021 година покажа дека консумирањето јогурт може да помогне во намалувањето на крвниот притисок (истражувањето е направено на мал примерок, па треба да се зема со резерва). Млечниот јогурт содржи калциум, магнезиум и калиум кои го поддржуваат крвниот притисок. Покрај тоа, пробиотиците кои се наоѓаат во јогуртот можат да играат посебна улога во намалувањето на крвниот притисок. Јогуртот може да се јаде и како десерт со додавање овошје и засладување со мед или јаворов сируп, доколку ви здосади како пијалок.

Урмите – се совршено решение за оние кои треба да ја задоволат потребата за слатко, содржат влакна, калиум и магнезиум и се одлични за срцето. Можете да ги јадете сами или да ги користите за правење десерти, на пример често се користат за подготовка на сирови торти и колачи.

Цели зрна – за разлика од рафинираните зрна, кои обично го содржат само ендоспермот од зрното, интегралните житарки ги имаат сите три дела од зрното – трици, ендосперм и никулец – што ѝ дава на оваа храна хранлива предност. Целите зрна содржат повеќебогати и разновидни хранливи материи со потенцијални здравствени придобивки, вклучувајќи повеќе влакна, витамини и минерали во споредба со повеќето од нивните рафинирани пандани. Студијата од 2020 година објавена во Nutrients откри проспективна поврзаност помеѓу јадењето повеќе цели зрна и помал ризик од висок крвен притисок. Јадењето многу интегрални житарки богати со растителни влакна исто така може да го намали ризикот од хипертензија со тоа што позитивно влијае на варењето. Овесот може да биде особено добар избор бидејќи содржи еден вид влакна наречени бета-глукани, кои се поврзани со намалување на систолниот и дијастолниот крвен притисок. Овесот можете да го консумирате во каша, колачи, смути.

Боровинки – Според студијата од 2019 година објавена во списанието за геронтологија, јадењето околу една чаша диви боровинки секој ден може да помогне во намалувањето на систолниот крвен притисок. Боровинките содржат влакна, витамини и минерали, хранливи материи кои можат да помогнат во одржувањето на кардиоваскуларното и општото здравје на една личност. Како и многу други природно сини или виолетови намирници, боровинките содржат антоцијани, полифенол кој на оваа храна ѝ дава прекрасна шарена нијанса и може да ги објасни забележаните придобивки за крвниот притисок. Додека дивите боровинки содржат повеќе антоцијани од култивираните боровинки, сепак ги содржат и култивираните боровинки. Без разлика дали уживате во енергетски топчиња со лимон од боровинки или чиа пудинг со бадем и боровинки, можете да се чувствувате добро ако јадете нешто што природно оддржува здрав крвен притисок.

Сок од портокал – пиењето чаша сок од 100% портокал може да направи многу повеќе за вас отколку само да го поддржи вашиот имунолошки систем. Чистиот сок од портокал е природен извор на калиум. Портокалите и другите цитрусни овошја содржат антиоксидант наречен хесперидин. Според студијата од 2020 година објавена во Nutrients, овој антиоксидант може да игра улога во поддршката на здравјето на срцето на различни начини. Во рандомизирано контролирано испитување објавено во European Journal of Nutrition во 2020 година, луѓето со стадиум еден или предхипертензија кои консумирале 500 милилитри сок од портокал дневно во текот на 12 недели имале значително понизок систолен крвен притисок во споредба со оние кои пиеле пијалак без хесперидин, со иста количина на калории, витамин Ц и лимонска киселина.

На прв поглед, изгледа како уште еден тренд од социјалните мрежи, но путерот од бадеми е всушност многу повеќе од вкусен намаз. Тоа е хранливо богата храна која сè повеќе наоѓа место во секојдневнata исхрана и тоа со добра причина.

Се добива едноставно со мелење печени бадеми во кремаст намаз, но она што го прави посебен е скриено во неговиот состав. Една лажица обезбедува околу 100 калории, 2,4 грама протеини, речиси 10 грама здрави масти и влакна, како и вредни микронутриенти како што се витамин Е, магнезиум, калиум и калциум. Токму оваа комбинација го прави совршен додаток во исхраната за енергија, но и за долгорочно здравје.

За разлика од класичните намази, путерот од бадеми не го оптоварува телото со празни калории, туку го храни на повеќе нивоа. Нутриционистите сè повеќе го препорачуваат како мал, но моќен додаток во појадокот или ужината, особено кога се комбинира со интегрални житарки, овошје или во смутија.

Еве зошто оваа едноставна храна заслужува место во вашиот секојдневен живот:

Го намалува лошиот холестерол и го штити срцето

Путерот од бадеми е богат со мононезаситени и полинезаситени масти кои помагаат во намалувањето на нивото на LDL холестерол. Во комбинација со антиоксиданти како што е витаминот Е, ги штити крвните садови и го намалува ризикот од кардиоваскуларни заболувања. Редовната, умерена консумација може да придонесе за здравјето на срцето на долг рок.

Ги зајакнува коските

Иако најчесто се поврзува со калциум, здравјето на коските зависи и од други минерали, а путерот од бадеми содржи магнезиум и фосфор, кои се клучни за густината и цврстината на коските. Покрај тоа, содржи и помала количина калциум, што го прави корисен додаток во исхраната за зачувување на скелетниот систем, особено како што старееме.

Помага во регулирањето на шеќерот во крвта

Благодарение на нискиот гликемиски индекс, путерот од бадеми не предизвикува ненадејни скокови на шеќерот во крвта. Комбинацијата од влакна, протеини и здрави масти го забавува варењето на храната и помага во стабилизирањето на нивото на гликоза. Студиите покажаа дека додавањето бадеми во оброк богат со јаглехидрати може да го намали зголемувањето на шеќерот по јадењето, што го прави одличен избор за стабилна енергија во текот на денот. Го штити телото од хронични заболувања

Антиоксидантите и здравите масти во путерот од бадеми помагаат во борбата против оксидативниот стрес, кој е една од главните причини за развој на хронични заболувања како што се дијабетес, срцеви заболувања, па дури и некои форми на рак. Неговите антиинфламаторни својства можат да имаат позитивен ефект и врз функцијата на мозокот.

Го промовира здравјето на цревата и дигестивниот систем

Богат со растителни влакна и природни пребиотици, путерот од бадеми ги храни добрите бактерии во цревата и придонесува за здрав микробиом. Резултатот е подобро варење, но и посилен имунитет, бидејќи здравјето на цревата е тесно поврзано со целокупното здравје на телото.

Чичоката (Helianthus tuberosus L.) е високо рангирана на листата на здрава храна. Препознатлива е по големите жолти цветови и високото стебло, кое може да порасне и до три метри.

Содржи инулин

Посебно е по тоа што, за разлика од компирот, не содржи скроб туку инулин, заради што е особено препорачлив за дијабетичари. Инулинот има гликемиски индекс нула и е пробиотик кој го стимулира развојот на корисни бактерии во цревата.

Но, чичоката не е добра само за дијабетичари, се препорачува за сите кои се изложени на ризик од кардиоваскуларни заболувања. Во неугледниот корен на ова растение се крие вистинско богатство. Покрај тоа што помага при болести на крвта и крвните садови, алергии, артритис, ревматски заболувања …, има и силно антибактериско и антиоксидативно дејство.

Потекнува од Северна Америка и се одгледува низ целиот свет. Првично се одгледувало како градинарско растение. Има многу ниска калорична вредност (79 kcal на 100 g), содржи претежно јаглехидрати, малку протеини и незначителна количина на маснотии. Ги има речиси сите витамини од групата Б и малку витамин Ц. Исто така, содржи минерали како железо, калиум, калциум, фосфор и магнезиум, како и есенцијални амино киселини неопходни за телото.

Чичоките се најевтината здрава намирница која сѐ уште може да се најде по пазарите. Познати се и како диви компири или ерусалемски артичоки и заради јадливиот корен денеска се култивираат ширум светот.

Замена за компири

Чичоките не содржат скроб па се предвидува дека заради сѐ поголемиот број на луѓе со зголемена телесна тежина и дијабетичари, во иднина ќе станат замена за компирите.

Помагаат кај висок крвен притисок, покачено ниво на маснотии во крвта, кардиоваскуларни заболувања, анемија, остеопороза, посебно дијабетес и дебелина, а придонесуваат и за нивна превенција.

Кога се консумираат сирови, се одлични за чистење на организмот од токсини. Тие се познати и како афродизијак, го јакнат либидото, потенцијата и плодноста. Корисни се и во превенцијата и лекувањето на алергиите.

Ја намалува концентрацијата на канцерогени ензими па нивната улога е посебно значајна во превенција и лекување на малигните болести на цревата.

Она што е важно за дијабетичарите е дека со нивното разградување не доаѓа до пораст на нивото на шеќер во крвта (гликемиски индекс: 0).

Имаат висока содржина витамини (B-група, C, D, провитамин A – бета каротен) и минерали (калиум, фосфор, калциум, магнезиум, железо).

Исто така, чичоките се извор на есенцијални аминокиселини.

Може и сирово

Обично се сади во рана пролет, корените личат на ѓумбир, бојата варира од бледо кафеава, розова до бела. Може да се јаде сирова, а ако се обработува термички, може да се динста, вари, пече или пржи. Варена, печена или динстана, таа е замена за компирот, но се вари побрзо и е послатка од компирот.

Компирите често се занемаруваат како природна храна сама по себе, а кога ќе погледнете колку внимание се посветува на ултра-преработените форми како што се чипсот и помфритот, не е тешко да се види зошто.

Јаглехидратите, вклучително и оние што се наоѓаат во белите компири, се погрешно разбрани, можеби дури и „демонизирани“, според диететичарите. Како резултат на тоа, компирите често се третираат како по природа нездрави, што едноставно не е вистина.

Подготовката е клучна за белите компири
Обичните бели или црвени компири не се сметаат за здрави и корисни како нивните „портокалови братучеди“ – слатките компири (батат) – иако нутритивните разлики помеѓу белите и слатките компири се занемарливи.

Белите компири всушност победуваат кога станува збор за калиум и протеини.

Здравствените придобивки од белите компири во голема мера зависат од тоа како се подготвени. Кога не се пржени во длабоко масло или не се прелиени со густи млечни преливи, белите компири се висококвалитетен извор на клучни хранливи материи и антиоксиданти. И покрај нивната водечка улога во менијата за брза храна, постојат многу начини да уживате во овој евтин и здрав зеленчук без да жртвувате хранливи материи. Луѓето не треба многу да ги убедувате за компирите. Тие отсекогаш биле лесно достапни, евтини и заситувачки, храна што може да го нахрани целото семејство. Сè е во тоа како ги подготвувате. Имајќи го тоа предвид, еве 5 потенцијални здравствени придобивки од белите компири:

Тие се добар извор на влакна

Еден среден бел компир, вклучувајќи ја и кората, содржи повеќе од 5 грама влакна. Тоа можеби не звучи како многу, но тоа е помеѓу 13 и 20 проценти од препорачаниот дневен внес (25 грама за жени и 38 грама за мажи), „што може брзо да се наталожи кога се јаде во поголеми порции“, предупредуваат експертите за храна. Влакната придонесуваат за здрав дигестивен систем, редовни празнења на цревата, регулирани нивоа на шеќер во крвта и зголемено чувство на ситост. Сепак, треба да се има предвид дека нема да ги добиеме сите овие придобивки ако ја излупиме кората од компирот бидејќи – околу половина од влакната во компирите се во кората, покажа истражувањето.

Компирите делуваат како пребиотик во цревата

И белиот и црвениот компир содржат амилоза – една од двете главни компоненти на скробот – која е отпорна на разградување за време на варењето и затоа делува како нерастворливо влакно и пребиотик што ги храни добрите бактерии во цревата и помага во движењето на отпадот низ дигестивниот тракт.

Студија објавена во списанието Nutrition & Diabetes во јуни 2019 година покажала дека резистентните скробови ги намалуваат реакциите на шеќерот во крвта и ја подобруваат инсулинската резистенција и чувствителност, особено кај луѓе со дијабетес. Патем, овие ефекти можат да спречат рак на дебелото црево и формирање на жолчни камења, да го намалат холестеролот и да му помогнат на лицето да одржува здрава тежина.

Преполни со витамин Ц

Витаминот Ц е антиоксидант кој спречува болести, го поддржува имунолошкиот систем, ги штити клетките од оштетување, ја промовира синтезата на колаген и го намалува воспалението, а белите компири се фантастичен извор на истиот бидејќи сочинуваат околу 20 проценти од препорачаната дневна вредност.

Богати со калиум

Калиумот е најзастапениот минерал во компирот, а неговите придобивки се повеќекратни. Прво, калиумот е важен електролит во нервниот систем за одржување на нивоата на клеточните течности – исто така е вклучен во контролата на крвниот притисок и може да го намали ризикот од мозочен удар, покажуваат истражувањата. Еден среден компир содржи 867 милиграми калиум, или околу 25 до 30 проценти од препорачаната дневна вредност за возрасни, што се движи од 2.600 до 3.400 милиграми. Калиумот што се наоѓа во компирите, исто така, помага во одржувањето на функцијата на срцето и мускулите и поддржува соодветна хидратација.

Може да ви помогне да ослабнете

Додека популарните пржени компири се поврзани со зголемување на телесната тежина, правилно подготвениот компир може да има спротивен ефект. Една мала студија, објавена во декември 2022 година во Journal of Medicinal Food, открила дека учесниците со неконтролирани нивоа на гликоза доживеале намалена инсулинска резистенција и губење на тежината по 8 недели исхрана богата со компири.

Претходните истражувања, исто така, покажале дека компирите се храна што ве заситува – тие обезбедуваат чувство на ситост по јадење. Испитаниците кои консумирале еднакви количини цели варени компири, бел ориз или бели пенне тестенини три последователни дена по случаен редослед изјавиле дека се чувствуваат посити, позадоволни и сакаат да јадат помалку по јадењето компири од оние кои јаделе ориз или тестенини. Бидејќи компирите ни помагаат да се чувствуваме посити за иста количина калории, тие можат да го намалат вкупниот внес на калории, што може да помогне во губењето на тежината.

Спротивно на популарното верување, тие не претставуваат ризик за здравјето на срцето

Преглед на 121 студија објавена помеѓу 1946 и јули 2020 година, објавена во декември 2020 година во списанието Systematic Reviews, ја побива врската помеѓу компирите и кардиоваскуларните заболувања, вклучувајќи дијабетес, мозочен удар и хипертензија. Во прегледот се наведува дека „нема убедливи докази што укажуваат на поврзаност помеѓу внесот на компири и ризикот од овие болести“. Експертите, исто така, додаваат дека витаминот Б3 и калиумот, кои се наоѓаат во лушпите од компирите, всушност се „одлични за здравјето на срцето“.

Урмите, честопати нарекувани „слатко злато на пустината“, не се само вкусен деликатес, туку и исклучително хранлива храна богата со природни шеќери, витамини и минерали. Тие се познати по нивната способност да го енергизираат телото и да помогнат во закрепнувањето. Сепак, она што многу луѓе не го знаат е дека повеќето хранливи материи се наоѓаат во семките од урмите, кои обично се фрлаат без размислување. Оваа статија ги истражува придобивките од семките од урми, нивната улога во традицијата и начините на кои можеме да ги користиме во нашиот секојдневен живот.

Семките од урми се всушност богати со хранливи материи како што се антиоксиданти, влакна, минерали и здрави масти. Нивната употреба датира од пред илјадници години, особено во културите на Блискиот Исток и Африка, каде што традиционално се користеле за зајакнување на имунитетот, подобрување на варењето и одржување на целокупното здравје. Истражувачите сега потврдуваат дека семките од урми содржат многу лековити соединенија кои можат да помогнат во лекувањето на различни состојби.

Здравствени придобивки од семките од урми
Една од главните причини зошто треба да размислиме за консумирање семки од урми е широкиот спектар на здравствени придобивки што ги нудат. Еве некои од значајните придобивки што ги носат:

Природен извор на енергија
Семките од урми содржат здрави масти и протеини од растително потекло кои обезбедуваат долготраен извор на енергија, без ненадејни скокови во шеќерот во крвта. Тие се одличен додаток во исхраната за оние кои водат активен живот.

Подобрување на варењето
Богати со растителни влакна, семките од урми помагаат во подобрувањето на варењето, намалувајќи го ризикот од запек и овозможувајќи му на телото подобро да ги апсорбира хранливите материи што ги консумираме.

Поддршка на губењето на тежината
Правот од семки од урми може да создаде чувство на ситост, што ја намалува потребата за грицки и го олеснува контролирањето на телесната тежина. Овој природен додаток може да биде клучен во плановите за губење на тежината.

Забавување на стареењето
Семките од урми се богати со антиоксиданти кои ги неутрализираат слободните радикали, со што го забавуваат процесот на стареење на кожата и ги намалуваат знаците на стареење.

Го зајакнуваат имунитетот
Овие семки содржат биоактивни соединенија кои помагаат во зајакнувањето на имунолошкиот систем, олеснувајќи му на телото да се бори против инфекции и побрзо да се опорави од болести.

Ја поддржуваат функцијата на црниот дроб
Помагаат во детоксикација на телото и обновување на оштетените клетки на црниот дроб, што е од суштинско значење за одржување на здравјето на овој важен орган.

Ги чистат бубрезите
Нивниот благ диуретичен ефект помага во исфрлање на токсините од телото и го намалува оптоварувањето на бубрезите.

Го регулираат шеќерот во крвта
Можат да помогнат во стабилизирање на нивото на шеќер во крвта, што е особено корисно за луѓето кои страдаат од дијабетес.

Го намалуваат холестеролот
Овие семки помагаат во намалувањето на нивото на „лош“ LDL холестерол, што придонесува за поздрави крвни садови и намален ризик од срцеви заболувања.

Ја подобруваат циркулацијата
Минералите присутни во семките ги зајакнуваат капиларните ѕидови и ја подобруваат циркулацијата, што може да го намали ризикот од згрутчување на крвта.

10 начини да користите семки од урми дома
Семките не се само одлични за здравјето, туку можат да се користат и на различни начини во домаќинството. Еве неколку креативни идеи:

Кафе направено од семки од урми
Измијте ги, исушете ги и испечете ги семките додека не потемнат. Смелете ги во прав и додадете ги во топла вода или млеко. Пијалокат е без кофеин, но дава енергија и е богат со антиоксиданти.

Прав за смути
Додадете половина лажичка од правот во смути или овесна каша за да го подобрите варењето и да го стабилизирате нивото на шеќер во крвта.

Масло од семки од урми
Маслото се добива со ладно цедење и се користи за масажа, нега на кожа и коса. Хидрира, смирува и ги намалува знаците на стареење.

Чај од семки од урми
Згмечете неколку семки и варете ги 15 минути. Чајот го чисти црниот дроб, помага во варењето и го смирува нервниот систем.

Природен прав за заби
Испечете ги и смелете ги зрната и додадете прстофат сода бикарбона. Овој прав ги чисти забите, го освежува здивот и има антибактериски својства.

Маска за лице
Измешајте го правот со мед или јогурт, нанесете на лицето и исплакнете по 20 минути. Кожата станува мазна, негувана и посјајна.

Зајакнувач за нокти
Измешајте го правот од семките со кокосово масло и втријте во ноктите. Ноктите стануваат посилни и поотпорни.

Природен енергетски напиток
Додадете лажичка од правот во топло млеко со мед. Одличен напиток за закрепнување по напор или стрес.

Пилинг за тело
Измешајте го правот со маслиново масло и кафеав шеќер. Масирајте и исплакнете – кожата останува кадифено мека и негувана.

Додаток во сточната исхрана
Мелените семки може да се додадат во храната за домашни животни – тие го подобруваат имунитетот и хранливата вредност на оброкот.

Важна забелешка
Урмите се исклучително корисни, но не треба да се консумираат во прекумерни количини. Пред употреба, секогаш добро измијте ги, исушете ги и термички обработете ги (печење или варење). Бремените жени, доилките и лицата со хронични заболувања треба да се консултираат со лекар пред редовна употреба.

Природни богатства во семки
Семките од урми се одличен пример за тоа како природата не создава ништо без причина. Тие содржат богатство од хранливи материи кои можат да го зајакнат телото, да го подобрат изгледот и да го поддржат здравјето – а воедно да го намалат отпадот. Следниот пат кога ќе јадете урма, не ја фрлајте семката – исушете ја, смелете ја и откријте ја нејзината неверојатна моќ.

Крушите се прилично потценето овошје. Додека јаболката и бананите редовно го освојуваат врвот на листите за популарност, крушите некако секогаш остануваат настрана. Но сега, во срцето на нивната сезона, кога пазарите и полиците во продавниците се полни со сочни, зрели плодови, можеби е време конечно да им се посвети вниманието што го заслужуваат.

Крушите имаат нежна, суптилна сладост што ги прави совршени за разни комбинации – од печени со мед, ванила и цимет, до свежи есенски салати со сирење и јаткасти плодови, или како неочекуван додаток на пица со пршут и горгонзола. Многу нутриционисти ги сакаат токму поради оваа разновидност.

„Покрај тоа што ги јадам свежи, често ги додавам во смути, овесни снегулки или ги печам во овошни колачи“, вели нутриционистката Мишел Дудаш, авторка на готвачот „Low-Carb Mediterranean“.

Ако почнете редовно да јадете круши, вашето тело наскоро ќе почне да покажува знаци на благодарност. Еве што се случува кога ќе ја вклучите оваа есенска ѕвезда во вашата дневна исхрана:

Можат да помогнат во регулирањето на телесната тежина
Благодарение на нивната висока содржина на влакна, ќе се чувствувате сити подолго време, а внесот на калории природно ќе се намали.

„Влакната не се целосно сварливи, што значи дека додаваат волумен на храната без да додаваат дополнителни калории“, објаснува Дудаш. Научните истражувања потврдуваат дека исхраната богата со влакна помага во одржувањето на здрава тежина и го намалува ризикот од дијабетес тип 2. Само внимавајте да не ги преполнувате со шеќер или кафеав шеќер – тоа ќе ги поништи сите придобивки.

Тие се вистински спасител за варењето
Ако страдате од запек, додавањето на една круша дневно во вашата исхрана може да направи разлика.

Крушите се богати со растворливи и нерастворливи влакна, кои ја подобруваат функцијата на цревата и здравјето на дигестивниот систем – вели Меги Михалчик, авторка на блогот „Once Upon a Pumpkin“. Затоа јадете ги со кора – една средна круша со сите делови содржи околу шест грама влакна, што е околу една петтина од препорачаната дневна количина.

Го штитат вашето срце
Влакната помагаат во намалувањето на лошиот LDL холестерол, додека калиумот, со кој крушите се исто така богати, помага во регулирањето на крвниот притисок и спречување на акумулација на натриум во телото. Ова го намалува притисокот врз крвните садови и ризикот од срцеви заболувања. Дудаш вели дека влакната во крушите буквално го „исчистуваат“ вишокот холестерол од дигестивниот систем – како со метла.

Го зајакнуваат имунитетот
Иако најчесто мислиме на портокали кога зборуваме за витамин Ц, крушите имаат доволно од него за да придонесат за посилен имунолошки систем. Заедно со витаминот Ц, тие се полни и со фитонутриенти и антиоксиданти кои ги штитат клетките од оксидативен стрес. Различните бои на кората укажуваат на различни видови на овие заштитни соединенија, затоа изберете разновидност – од зелена и жолта до црвена варијанта.

Долгорочно го намалуваат ризикот од хронични заболувања
Покрај тоа што влакната го промовираат здравото варење, здравите црева се поврзани со помал ризик од голем број сериозни состојби, вклучувајќи срцеви заболувања и дијабетес. Антиоксидантите во крушите, исто така, го поддржуваат здравјето на мозокот, намалувајќи го оксидативниот стрес и со тоа штитејќи од невродегенеративни заболувања како што се Паркинсонова и Алцхајмерова болест.

Ајварот не е само вкусен, туку и здрав. Диетолог открива како ајварот му помага на здравјето и зошто ја носи титулата крал на зимниците.

– Ајварот е едно од оние јадења што ја надминува улогата на обичен прилог. Тој е симбол на есента, заедништвото и трудот, но и на гастрономскиот идентитет на Балканот. Без разлика дали се сервира со печено месо, леб или како дел од појадокот, ајварот стана неопходен дел од нашата кујна и култура – вели српскиот диетолог д-р Верослава Станковиќ.

Секако, и нашиот портал му има посветено повеќе текстови, но за првпат сега ќе имаме и текст кој не уверува и во неговите здравствени придобивки.
Имено, според диетологот Станковиќ која за српски Курир зборува на оваа тема, ајварот е вистинско богатство од витамини и антиоксиданти.

– Неговата основа се пиперките – зеленчук кој содржи изобилство на витамин Ц, дури и повеќе од лимоните, бета-каротен, витамин Б6 и фолна киселина. Со печењето дел од витамините исчезнуваат, но се ослободуваат природни шеќери и ароматични материи, кои му го даваат карактеристичниот сладок вкус. Ако се додаде модар патлиџан, се внесуваат и вредни влакна, како и полифеноли – супстанции со антиоксидантни својства.

Маслиновото или сончогледовото масло што се користи за ајварот го дополнува јадењето со здрави масти, додека лукот (доколку ставате лук), придонесува за антибактериски и антивирусни својства. Кога се јаде умерено, ајварот може да биде вреден сојузник на имунолошкиот систем, особено во зимските месеци – вели таа.

Ајварот не е само храна – тој е дел од идентитетот. Подготовката на ајвар на есен ги зближува семејствата, соседите и пријателите. Ова е време кога сите се вклучуваат: некој ги пече пиперките, некој ги лупи, некој ги меша во голем сад. Овој процес трае со часови, но токму тоа му дава посебна вредност: ајварот е вкус на заедништво и трпение.

Најдобриот ајвар се прави од месести црвени пиперки, таканаречени, рог пиперки. Печењето на шпорет или скара му дава единствена арома. Важно е добро да се исцеди сокот од пиперките пред мелење, бидејќи ајварот ќе трае подолго и нема да се расипе. Во зависност од вкусот, може да биде благ или лут, погуст или поредок. Стерилизирањето на теглите и прелевањето доволно масло врз ајварот се клучни за долгорочно складирање.

Со чинија ајвар, вели диетологот, не само што добиваме витамини, туку и дел од нашата традиција и идентитет. Нè враќа во детството, мирисот на есента и собирањата околу огнот. Затоа со право можеме да кажеме – ајварот е многу повеќе од зимско јадење. Тој е вистинскиот крал на нашата трпеза.