По завршувањето на националното финале, Здружението АРНО ги објавува трите победнички идеи кои ќе ја претставуваат Македонија на регионалниот натпревар „Зелени идеи од Балканот“ (Balkan Green Ideas), што ќе се одржи од 3 до 5 ноември во Призрен, Косово. Станува збор за ding.mk од Битола, Медотека Најдовски од Велес и Урбана фарма од Скопје.

ding.mk (Битола) — браќата Благојче и Александар Количоски развиваат систем за предвидување и нискобуџетни сензори за мали производители. Платформата веќе работи кај клиент, следи температура, влажност и управува со вентили, со сопствен софтвер на стандарден хардвер. Со продолжување на работниот век на старите машини и спречување на дефекти, системот го намалува отпадот, енергетската потрошувачка и вградените емисии од нова опрема.

Протеинска лимонада од оревово брашно (Велес) — семејната компанија „Медотека Најдовски“ произведува ладно цедено масло од ореви, при што како отпад останува брашно со над 45 отсто протеин. Наместо да го фрла, тимот го комбинира со лиофилизиран лимон и создава растителен протеински пијалак во прав, без глутен, соја и лактоза. Идејата е пример за циркуларна економија — отпадот станува премиум производ, со помал еколошки отпечаток од животинскиот протеин.

Урбана фарма (Скопје) — Коста Богучевски, студент по фармација, во 24 квадратни метри од семејниот дом развива вертикална фарма за микрозеленчук. Користи постоечки простор без нова градба, LED осветлување, кокосов супстрат и електричен трицикл за достава. Микрозелените билки растат брзо, со малку вода и без хемиски средства, а отпадот се компостира — што ја прави идејата пример за одржливо урбано земјоделство.

Годинешното издание на „Зелени идеи“ опфати импресивен спектар на идеи: програми за пчеларско менторство што ги поврзуваат почетниците со пчелни семејства, апликација со вештачка интелигенција што помага луѓето да купуваат помалку и да го носат она што веќе го имаат, рачно изработена природна козметика со одговорна амбалажа, јаболков оцет од јаболка што се „несовршени“ за пазарот на свежи производи,  нетоксични средства за текстил што ги заменуваат старите хемикалии за хемиско чистење, производство на биопелети од земјоделски отпад предводено од млади, модуларни производи од реупотребен текстил, и урбана градина за образование во природа за деца.

Натпреварот „Зелени идеи“ оваа година се одвиваше целосно онлајн и на англиски јазик, со засилен фокус на мерливи импакт-индикатори. Жири-комисијата, во состав: Робертина Брајаноска од „Македонско еколошко друштво“ (МЕД), Влатко Данилов, Данчо Димков и Лолита Цимеркова од „МКА 2000“, Бојана Киселовски од „Македонија 2025“, Ебру Радевски од „Скопје Сити Мол“, Ивица Маринковиќ од „Пакомак“, ги избра најдобрите идеи, додека во првата фаза на евалуација на идеите учествуваше и претставничка од ИНОВА—Марија Јаневска.

Победниците продолжуваат со подготовки за регионалниот натпревар, каде што најдобрите тројца претставници од секоја земја се натпреваруваат во две категории за грантови од 5.000 или 10.000 долари. Македонија досега има освоено 12 регионални признанија, со вкупно 110.000 долари инвестирани во развој на домашните импакт-бизниси.

Здружението „АРНО“ потсетува дека остануваат уште шест дена до затворањето на националниот натпревар „Зелени идеи“, на кој можат да аплицираат постоечки импакт-бизниси или тимови со идеи кои прават добро за животната средина и локалните заедници. Аплицирањето е преку официјалниот линк, најдоцна до 16 септември. Во 2026 година, националниот натпревар се одвива целосно онлајн и на англиски јазик.

– Критериумите се исти со мали промени кои се објаснети детално во самиот повик, но годинава нагласуваме фокус на мерливите импакт-индикатори. Имплементирајќи го проектот „Инвестираме во промени“, АРНО апелира пријавите да содржат не само податоци за активностите, туку и индикатори за нивниот импакт. Трендот во светот е да се инвестира во бизниси кои можат да ги мерат промените што ги прават, но и идеи кои можат да растат апсорбирајќи и капитал од инвеститори, а не само грантови. Повикот во 2026-та е насочен на оние кои се сериозни и потенцијалната регионална победа би им донела ветер во грбот – истакнуваат од организацијата.

„Зелени идеи од Балканот“ (Balkan Green Ideas) претставува традиционален годишен натпревар кој 15 години ги поддржува зелените иницијативи во Македонија, Албанија, Косово, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Србија, овозможувајќи им на најдобрите тројца претставници од секоја земја да се натпреваруваат во две категории за грантови од 5.000 или 10.000 долари. Вкупниот фонд за регионални награди во 2026 година изнесува 20.000 американски долари.

Како организатор на натпреварот од 2015 година, АРНО со гордост потсетува дека македонските учесници досега имаат освоено 12 регионални признанија за иновативните импакт-бизниси. Меѓу нив се пионерската кооператива на органски потрошувачи „Наша добра земја“, стартапот за редизајн на стар мебел „СПИН“, креативните еко-илузии на Кристијан Шопов, платформата за продажба на непродадени оброци „Храна за сите“, одржливото производство на ориз на задругата „Оризова братимка“, мобилната апликација за пешачење „Challenger“, иновативниот прехранбен адитив од комиње „Вајс адитив“, ароматизерите и есенцијалните масла од портокалови кори „О-круг“, пионерската „Инсект пилот соба“ за протеинска храна за миленици добиена од ларви од муви, уникатни модни шапки од текстилни остатоци на Мирјана Јосифоска, преносливиот шпорет за готвење во природа „MobiStove“, како и минатогодишниот победнички тим со природната крема за пилинг од искористено кафе „LoaNaturals“.

Со овие успеси, вкупната инвестиција за развојот на македонските импакт-бизниси преку натпреварот достигнува 110.000 долари.