Голема анализа на научни трудови од Универзитетот во Калифорнија во Сан Франциско заклучи дека микропластиката веројатно му штети на дигестивниот, респираторниот и репродуктивниот систем и би можела да биде поврзана со рак на белите дробови и дебелото црево, пренесува Стенфорд.
Микропластиката стана една од најчесто споменуваните теми во контекст на здравјето и животната средина во изминатата деценија. Според една добро позната проценка, можеме да внесеме до 52.000 микропластични честички годишно, иако подоцна оваа бројка е доведена во прашање. Сепак, јасно е дека микропластиката влегува во човечкото тело во значителни количини. Ја внесуваме преку храна, пијалаци, па дури и преку воздух за дишење, поради што стана сеприсутна во нашиот секојдневен живот, пишува Би-Би-Си.
Повеќе за ова прочитајте и ТУКА.
Научниците веќе ги пронашле во разни телесни течности како што се плунка, крв, искашлок и мајчино млеко, како и во органи, вклучувајќи го црниот дроб, бубрезите, слезината, мозокот, па дури и коските. Со оглед на зголемените докази за нивното присуство во телото, се поставува клучно прашање – какво влијание всушност има оваа пластика врз нашето здравје?
Што е микропластика?
Микропластиката се многу мали пластични честички, обично со големина помала од 5 милиметри, а често и микроскопска по големина. Тие се формираат со распаѓање на поголеми пластични предмети како што се шишиња, кеси и амбалажа, но исто така и како намерно произведени мали честички што се користат во козметиката, индустријата или текстилот. Постојат два главни вида: примарна микропластика, која веќе се произведува во мала форма (на пр. микрозрнца во ексфолијациските производи) и секундарна микропластика, која се формира со распаѓање на поголеми парчиња пластика под влијание на сонце, вода и механичко абење.
Поради нивната големина и отпорност, микропластиката не се распаѓа лесно во природата, туку се акумулира во животната средина и влегува во синџирот на исхрана.
Како микропластиката влегува во човечкото тело?
Најчестиот пат по кој микропластиката влегува во телото, е преку храна и пијалаци. Кога консумираме храна што била изложена на пластична контаминација, ги внесуваме и овие мали честички. Покрај тоа, микропластиката може да влезе во телото и преку вдишување, особено во затворени простори каде што се акумулираат влакна од синтетичка облека, а во помала мера и преку кожата.
Интересно е што секојдневните активности, како што се отворање пластично шише или користење пластични садови, исто така можат да придонесат за внесување на микропластика. На пример, триењето или топлината можат да предизвикаат олабавување на ситни честички, кои потоа завршуваат во храната или во водата.
Која храна и пијалаци содржат микропластика?
Денес, микропластиката се наоѓа во голем број намирници. Морските плодови како што се рибата, школките и раковите особено се издвојуваат, бидејќи доаѓаат од средина која е веќе значително загадена со пластика. Кога консумираме цели организми, како што се школките, внесувањето на микропластика се зголемува.
Дополнително, микропластиката е откриена во водата за пиење, вклучувајќи ја и флашираната и водата од чешма. Истражувањата покажаа дека флашираната вода често содржи повеќе микропластика поради пакувањето. Таа е пронајдена и во сол, мед, пиво, па дури и во овошје и зеленчук, бидејќи растенијата можат да апсорбираат ситни честички од почвата.
Особен извор на микропластика се производите спакувани во пластика, како и храната загреана во пластични садови. Синтетичките материјали, исто така, придонесуваат за проблемот бидејќи кога се перат, ослободуваат микроскопски влакна кои завршуваат во водата, а подоцна и во синџирот на исхрана.
Што се случува со микропластиката во телото?
Откако ќе навлезе во телото, дел од микропластиката се излачува, но дел може да остане во телото. Научниците веќе го докажаа присуството на микропластика во крвта, белите дробови и дигестивниот систем. Постои загриженост дека многу мали честички, таканаречени нанопластики, би можеле да навлезат во клеточните мембрани и да се шират низ целото тело.
Истражувањата покажуваат дека микропластиката кај животните, како што се рибите и птиците, ја зголемува подложноста на инфекции. Студиите за животни и клетки ја поврзаа со воспаление, ослабен имунолошки систем, оштетување на ткивата, метаболички нарушувања и промени во развојот на органите. Голема анализа на научни трудови од Универзитетот во Калифорнија во Сан Франциско заклучи дека микропластиката веројатно му штети на дигестивниот, респираторниот и репродуктивниот систем и би можела да биде поврзана со рак на белите дробови и дебелото црево, пренесува Стенфорд.
Едно од првите истражувања врз луѓе, објавено во 2024 година во The New England Journal of Medicine, ги следело пациентите по операција за отстранување на наслаги од артериите. Оние кај кои била пронајдена микропластика имале поголем ризик од срцев и мозочен удар и смрт во споредба со оние без неа.
Понатамошните истражувања покажуваат дека микропластиката може да навлезе во клетките и да влијае на гените, што укажува на можна улога во развојот на заболувања на крвните садови. Иако податоците се сè уште ограничени, научниците размислуваат дали микропластиката може да биде поврзана со зголемување на хроничните болести како што се дебелината, кардиоваскуларните заболувања и ракот.
Децата може да бидат особено ранливи бидејќи нивните органи сè уште се развиваат. Една студија открила микропластика во ткивото на крајниците кај голем број деца, не само на површината, туку и подлабоко во ткивото. Во некои случаи биле откриени дури и тефлонски честички видливи под микроскоп.
Научниците сега развиваат методи за прецизно мерење и лоцирање на микропластиката во телото за подобро да го разберат нивното влијание врз здравјето, но јасно е дека се потребни повеќе истражувања.
Можни последици по здравјето
Иако истражувањата во оваа област сè уште се развиваат, научниците предупредуваат на потенцијални ризици. Долгорочната изложеност на микропластика може да биде поврзана со проблеми со имунолошкиот систем, хормонални нарушувања и хронично воспаление. Исто така, постојат сомнежи за влијанието врз плодноста и развојот на одредени болести, но потребни се повеќе истражувања за конечни заклучоци.
Важно е да се нагласи дека во моментов не постои јасен консензус за точното ниво на опасност по здравјето на луѓето, но трендовите укажуваат на потребата од претпазливост и намалување на изложеноста, објавува Science Direct.
Со други зборови, во моментов не постои лесен начин поединецот да провери колку микропластика има во своето тело. Сепак, со оглед на растечкиот интерес и загриженост, можно е во иднина да се развијат дијагностички методи и да бидат достапни за јавноста.
Може ли да се намали внесот на микропластика?
Иако е невозможно целосно да се избегне микропластиката во денешниот свет, постојат начини за намалување на изложеноста. Користењето стаклени или метални садови наместо пластика, избегнувањето на загревање храна во пластика и намалувањето на потрошувачката на флаширана вода можат да бидат корисни чекори. Исто така, изборот на природни материјали за облека и внимателното избирање козметика може да го намалат внесот на микропластика од други извори.