Научниците предупредуваат дека изложеноста на земјоделски хемикалии предизвикува промени во клетките уште пред појавата на рак што укажува на тивко и постепено оштетување на организмот.
Изложеноста на пестициди – присутни во околината, храната што ја јадеме и водата што ја пиеме – може да биде поврзана со зголемен ризик од развој на различни видови рак, особено кај поранливите групи, покажува нова студија објавена во Nature Health.
До овие заклучоци научниците дошле анализирајќи податоци за животната средина, регистри на заболени од рак и биолошки примероци во Перу.
– Ова е првпат на национално ниво да се поврзе изложеноста на пестициди со биолошки промени што укажуваат на зголемен ризик од рак – изјавил Стефан Бертани, молекуларен биолог од Францускиот национален институт за одржлив развој (ИРД).
Ризик што се шири далеку од нивите
Авторите на студијата посочуваат дека канцерогеноста на пестицидите сè уште не е доволно истражена, што го отежнува правилното проценување на ризикот и ја одложува реакцијата на здравствените системи.
Во Перу биле идентификувани региони каде што населението е повеќе изложено на пестициди – и каде што истовремено има поголема зачестеност на одредени видови рак. Во тие области, ризикот од развој на рак бил зголемен за дури 150 проценти.
Истражувањето на ИРД спроведено во соработка со Институт Пастер, Универзитетот во Тулуз и Перуанскиот национален институт за неопластични заболувања, покажало дека пестицидите можат да се шират и до 30–50 километри од обработливите површини, преку воздух и други природни процеси.
Тивки промени во клетките
Анализата опфатила податоци од повеќе од 150.000 пациенти дијагностицирани меѓу 2007 и 2020 година. Најголем ризик бил забележан во планинските и суви региони, каде што пестицидите полесно се акумулираат.
Молекуларните анализи покажале дека овие хемикалии ги нарушуваат процесите што ја одржуваат функцијата и идентитетот на клетките. Ваквите промени може да се појават долго пред да се развие рак, што укажува на тивко и постепено оштетување на организмот.
Црниот дроб особено изложен
Истражувањето покажува дека одредени типови тумори, иако зафаќаат различни органи, може да имаат заедничко потекло – клетки ослабени од изложеност на пестициди.
Особено се издвојува ракот на црниот дроб, бидејќи овој орган игра клучна улога во преработка на хемикалии и е директно изложен на токсини. Забележано е дека случаите на рак на црниот дроб често се поклопуваат со области со висока изложеност на пестициди.
Потреба од посериозни мерки
Истражувачите нагласуваат дека мапирањето на изложеноста на пестициди е сложено, но неопходно – особено во региони со интензивно земјоделство и ограничен пристап до здравствена заштита.
Според нив, вклучувањето на еколошката и социјалната еднаквост во политиките е клучно за намалување на штетите и заштита на најранливите групи.
Иако резултатите се загрижувачки, научниците потенцираат дека се потребни дополнителни истражувања за да се утврди точниот степен на ризик – но пораката е јасна: влијанието на пестицидите врз здравјето не смее да се потценува.