Многу од симптомите што ги доживуваме често се припишуваат на посериозни болести, но не мора да биде така. Во многу случаи, причината може да биде многу поедноставна – недостаток на одредени витамини и минерали.
Многу од симптомите што ги доживуваме, како што се замор, болки во мускулите, вртоглавица или проблеми со кожата, често се припишуваат на посериозни болести. Сепак, во многу случаи, причината може да биде многу поедноставна и често занемарена – недостаток на одредени витамини и минерали. Овие недостатоци не само што можат да предизвикаат непријатни симптоми, туку се и лесни за игнорирање бидејќи се развиваат бавно и често без очигледни знаци сè додека не станат хронични.
Недостаток на железо
Железото е клучен минерал за производство на хемоглобин и транспорт на кислород во телото. Неговиот недостаток најчесто предизвикува хроничен замор, слабост, вртоглавица и главоболки. Бидејќи овие симптоми се преклопуваат со многу други состојби, од хормонални нарушувања до проблеми со срцето, недостатокот на железо често останува непрепознаен, пишува клиниката Мајо.
Луѓето на вегетаријанска или веганска исхрана, жените во репродуктивна возраст или луѓето со дигестивни проблеми се особено изложени на ризик бидејќи телото не апсорбира доволно железо од храната или губи премногу преку менструација или дигестивни нарушувања.
Најдобри извори на железо се црвеното месо, живината, рибата, јајцата, мешунките, темнозелениот лиснат зеленчук и сувото овошје како што се кајсиите и сувото грозје. Комбинирањето на растителни извори со витамин Ц, како што се агрумите или пиперките, ја зголемува апсорпцијата на железо од растителната храна. За луѓето кои не јадат месо, може да се разгледа суплементацијата, но секогаш под надзор на лекар, бидејќи и премногу железо може да биде штетно.
Недостаток на витамин Д
Витаминот Д е познат по својата улога во здравјето на коските, но неговиот недостаток може да предизвика и симптоми кои наликуваат на хронични мускулни и зглобни заболувања. Луѓето со недостаток често доживуваат болки во коските, мускулна слабост и замор, што може погрешно да се протолкува како ревматско нарушување или фибромијалгија.
Проблемот е дополнително усложнет од фактот дека витаминот Д главно се синтетизира со изложување на кожата на сончева светлина, а луѓето кои го поминуваат поголемиот дел од времето во затворен простор или живеат во северните региони честопати не внесуваат доволно од овој витамин преку исхраната.
Најважниот начин за апсорпција на витамин Д е преку синтеза во кожата под влијание на сончева светлина. Препорачливо е да се изложувате на сонце најмалку 10 до 20 минути на ден, во зависност од сезоната и бојата на кожата. Храната богата со витамин Д вклучува масна риба како што се лосос и сардини, јајца и збогатени млечни производи или билни напитоци.
Во многу случаи, особено во зимските месеци или за луѓе кои го поминуваат поголемиот дел од времето во затворен простор, се препорачуваат додатоци на витамин Д во форма на капсули или капки, по препорака на лекар.
Недостаток на магнезиум
Магнезиумот е неопходен за мускулната, нервната и срцевата функција, а неговиот недостаток може да предизвика грчеви, слабост, несоница, анксиозност или неправилно чукање на срцето. Овие симптоми често се неспецифични, што значи дека многу луѓе ги припишуваат на стрес, лош сон или психолошки проблеми, кога всушност станува збор за нутритивен недостаток.
Магнезиумот често се губи преку зголемено потење, дигестивни нарушувања или консумирање рафинирана храна, а симптомите се развиваат бавно и лесно се занемаруваат.
Магнезиумот може да се добие со јадење јаткасти плодови, семки, интегрални житарки, темнозелен зеленчук и мешунки. Изворите на протеини од растителна основа како што се леќата и гравот, исто така, содржат значителни количини на магнезиум. За луѓе со зголемени потреби или тешкотии при неговата апсорпција, додатоците на магнезиум во форма на таблети или прав можат да бидат ефикасен начин за дополнување.
Недостаток на цинк
Цинкот е важен за имунолошкиот систем, заздравувањето на раните и нормалната функција на кожата. Недостатокот може да доведе до чести инфекции, бавно заздравување на раните, опаѓање на косата и промени на кожата. Бидејќи симптомите често се појавуваат постепено, многу луѓе ги припишуваат на стрес, стареење или хронични проблеми со кожата.
Луѓето кои имаат ограничен внес на месо или јаткасти плодови или кои имаат дигестивни проблеми што го отежнуваат апсорбирањето на цинкот може да бидат особено склони кон овој недостаток.
Цинкот се наоѓа во месо, риба, школки, јаткасти плодови, семиња и интегрални житарки. Апсорпцијата на цинк од растителни извори може да биде попречена од присуството на фитати, па затоа е препорачливо намирниците како што се мешунките, да се потопуваат и да се зготват за да се подобри искористувањето на минералот. Додатоците на цинк можат да бидат корисни во случаи на хронични недостатоци или зголемени потреби, но секогаш во согласност со препораките на експертите.
Недостаток на витамин Б12
Витаминот Б12 е неопходен за производство на црвени крвни клетки и правилно функционирање на нервниот систем. Неговиот недостаток може да предизвика симптоми како што се трнење во рацете и нозете, проблеми со рамнотежата, замор, заборавеност, па дури и депресија.
Бидејќи овие знаци можат да личат на невролошки или психијатриски нарушувања, недостатокот на Б12 често не се препознава навреме. Луѓето кои се хранат вегетаријански или имаат дигестивни нарушувања, како што се гастритис или малапсорпција, се особено подложни.
Витаминот Б12 се наоѓа речиси исклучиво во производи од животинско потекло – месо, риба, јајца и млечни производи. Вегетаријанците и веганите, како и луѓето со дигестивни нарушувања, треба да размислат за земање на Б12 во форма на додатоци или збогатена храна како што се билни напитоци и житарки.
Редовното следење на нивоата на витамин Б12 во крвта помага да се спречат хроничните последици од недостаток, особено невролошките симптоми.
Зошто ги занемаруваме овие недостатоци?
Една од главните причини зошто недостатоците на минерали и витамини се занемаруваат е нивната нејасна клиничка слика. Симптомите се развиваат бавно, често се неспецифични и можат да личат на многу хронични болести или состојби поврзани со стрес, стареење или хормонални промени. Покрај тоа, современите диети, живеењето во затворен простор, дигестивните нарушувања и хроничниот стрес дополнително го зголемуваат ризикот од недостатоци, што значи дека дури и луѓето кои јадат релативно здрава храна можат да имаат симптоми поврзани со недостаток на клучни хранливи материи.