Откако во јуни се одржа третиот по ред Фестивал на биодиверзитет во Паркот на франкофонијата во Скопје, нашите локални производители од Слоу фуд Македонија не ги фати летната летаргија. Напротив, организираат уште настани и дружби. Утре (29 јули) во организација на Слоу фуд Охрид по вторпат се организира настанот „Вкусете го Охрид – локално“. Од 19 часот на плоштадот кај Долна Порта посетителите ќе можат да вкусат охридски специјалитети приготвени на традиционален начин. И секако, освен производителите од Охрид, тука ќе бидат и сите нивни пријатели – „слоуфудовци“ од цела Македонија.
Инаку, Слоу Фуд-Охрид е дел од слоу Фуд Македонија и преку своите уникатни приказни полни со искрена љубов кон традицијата и локалниот идентитет, промовираат бавна храна наспроти трендот на брза неквалитетна храна.
Слоу Фуд замислува свет во кој сите луѓе ќе можат да уживаат во храна која е добра за нив, добра за оние кои ја одгледуваат и добра за планетата. Нивниот и секако, нашиот пристап се заснова на концепт за храна што е дефиниран со три меѓусебно поврзани принципи: добра, чиста и правична.
ДОБРА: квалитетна, вкусна и здрава храна.
ЧИСТА: производство што не штети на животната средина.
ФЕР: достапни цени за потрошувачите и правични услови и плаќање за производителите.
Настанот „Вкусете го Охрид, локално“ е организиран од движењето „Слоу Фуд“ Охрид со поддршка на Општина Охрид и „Слоу Фуд Македонија“ .
Знаеме дека ќе биде убаво и токму како што најавуваат домаќините: вистинска гастрономска авантура, настан на кој ќе имате можност и да вкусите и да купите, но и да научите нешто ново за широкиот спектар на извонредни производи.

„Подгответе се да тргнете на ароматично патување како ниедно друго! Започнете го денот со шолја инзвонредно топло кафе, стручно сварено до совршенство. Можете да ги вкусите најдобрите домашни органски зеленчуци директно од мала градина, пасти од зеленчук, тегли со разновидни вкусови, домашни џемови и да ја ослободите вашата кулинарска креативност.

Нурнете во светот на охридските традиционални специјалитети, ѓомлезе и кошмишпите, традиционални јадења кои го отелотворуваат богатото кулинарско наследство на овој волшебен регион. Вкусете го рустичниот леб од кисело тесто, вистинско ремек-дело во светот на лебот и доказ за страста на пекарите. Уживајте во саканите класици! Скромниот хамбургер, пица и сендвич трансформирани во занаетчиско ремек дело. За авантуристите, ги очекуваат микробилките и јадливите цвеќиња, кои не само што ќе ја подигнат хранливата вредност, туку и ќе ги вкрстат традиционалното со елеганцијата, ќе им дадат нова нота на старите специјалитети.

Дозволете занаетчиските чоколади да бидат вашето уживање. Прифатете ја посветеноста и стручноста на производството на масло од лешник, течното злато и деликатниот вкус што ги надополнува и слатките и солените креации. Истражете ги најдобрите вина и пива од локалните пивари и винарии и уживајте во сложеноста на вкусовите во секоја голтка“, порачуваат домаќините.

Вчерашниот настан (18.јуни) во Парк на франкофонијата во Скопје, во организација на Слоу фуд Водно, беше место кадешто за разлика од минатата година, кога истурило дожд, имаше луѓе кои дојдоа, видоа и купија, ама и такви кои си направија целодневен пикник. Беше убаво, суво и умерено и издржливо топло, особено пријатно под гранките на старите убави, џиновски дрвја, атмосфера збогатена со мирис од липа, убава музика и уште поубава храна и пијалаци.

Минатата година „Арт кујна“ беше на таканаречениот „Мал пикник“, шармантен летен настан што секој август го претвора Горен град во Загреб, во место на среќни собири и уживање во локални деликатеси, па вчерашниот фестивал на биодиверзитет во Парк на франкофонијата, нѐ потсети на овој настан во Загреб.

А тука, во нашиот Парк на франкофонијата и на веќе третиот по ред Фестивал на биодиверзитет, секогаш има многу познати ликови, нашите локални производители, со нивните познати вкусови, но секогаш има и нови. Овојпат, ред се редеше пред тезгата на Seven sisters bakery, новите членови на Слоу фуд, a најмладата од нив, Хајрие, не можеше да си дојде на себе од чудо.

„Леле, не знаев дека толку многу луѓе ќе сакаат да пробаат од нашата флија. Следниот пат ќе дојдеме и со традиционални слатки“, ни кажа Хајрие во паузите од турканиците за флија, додека чекаше нејзиниот сопруг да донесе уште две, па уште две, па уште две тепсии од вкусната флија кои нејзините вредни сестри ги правеа во нивната работилница во Шуто Оризари.

Нашите „постари“ пријатели од Прилеп, брачната двојка Тодорка и Даме Димески, за жал, немаа можност да ја надополнуваат својата понуда, вкусните традиционални домаќински зелници и уште повкусните орасници. И зелниците и орасниците „пламнаа“ уште во првиот час, исто како и „златната“ сланина на Гаврилоски, кашкавалот на Игор Поповски, ама и сирењето на Кози, млеко, планина и младиот Давид Неделковски кој до крајот на денот стаса дури и да ѝ помогне на една од посетителките и да ѝ го поправи велосипедот.

Дарежлива како и секогаш, беше нашата кралица на тартуфите Валентина Митрова (Туф туф), која постојано нудеше од малечките гурмански залачиња со нејзините разновидни специјалитети со тартуфи. Тука беа и намазите на стружанецот Пеце Клечкароски и на скопскиот бренд Nutz.mk, мармаладите на Мирјана и Бранко Ангелески, оцетот од диви јаболка и модри сливи и слаткото од лути пиперки, познато како „Ем луто, ем слатко“ на Страшко Милошевски, вината од винарија Иванов и неговата „бронзена“ Темјаника, ама и оние на младиот Филип Камчев од винаријата Киево од Штип, на винаријата Јостела, В’к, ракијата на Јорде Јованов, ама и нејзиното женско издание, ракијата со лаванда и ликерот со кафе на неговата сопруга Јуле Динова, маслото и чипсот од лешник на семејството Перески, семејството Стојчевски, нашите пивари предводени од пивскиот експерт Марјан Костадиновски, Васил Петрушевски и неговата „Аквапуника“. Но не беше се само храна и пијалаци, имаше и еколошки обвивки за чување храна кои ги изработува скопјанката Соња Димитровска, а имаше и уште ред други убави луѓе, со убави производи кои навистина немаме можност да ги наброиме на едно место, но за кои допрва ќе пишуваме во идните нови текстови на Арт кујна. И секако, недостасуваа нашите стари пријатели од претходните изданија на овој фестивал на Слоу фуд кои овојпат не успеаја да дојдат, нашата Наташа Неданоска со нејзиното ѓомлезе и кошмишпите, Димитар Јовчевски со неговото охридско макало од лук, Акин Сезер со своите зеленчуци и намази и уште многу други.

Во секој случај, беше тоа уште еден убав, долг и „вкусен“ ден во Скопје.

Нашиот соговорник Акин Сезер, Турчин женет за охриѓанка, кој е веќе познат како производител на органски зеленчук на својата фарма во Охрид, постојано смислува начини како да придонесе за реформирање на нашите навики во исхраната и кулинарството.Овојпат, тој е иницијатор на таканареченото зелено бомбардирање и заедно со неговите пријатели и истомисленици од Слоу фуд, кои ја проширија иницијативата ширум целата држава, предлага сите да се придружиме на зеленото бомбардирање на 21 март и да бидеме дел од нивната пролетна офанзива: „Фрли цветна бомба“.

Станува збор за иницијатива која треба да ја подигне свеста за драматичното опаѓање на бројот на опрашувачите, како пеперутките, пчелите и бумбарите кои играат клучна улога во одржувањето на биодиверзитетот, заради употребата на токсични пестициди и монокултури и иницијатива која ќе ги охрабри луѓето да преземат активности за подобра иднина.

Затоа, цветните бомби кои се направени од комбинација на компост, глина и семиња масовно ќе се лансираат преку sидовите или оградите и во недостапни области и запуштени локации, ниви или покрај патиштата, симболично, токму на денот на пролетта ширум Македонија.

Нашиот соговорник смета дека Македонија има многу земја за засадување и дека сите можеме да почнеме од некаде, па дури и оние кои живеат во згради, можат да си засадат нешто во саксија на своите тераси. Нему му се обративме затоа што бевме љубопитни да го прашаме какво е неговото искуство со одгледувањето на некои видови зеленчуци кои не се вообичаени кај нас, како што се артичоките и аспарагусот, но и многу други кои знаеме дека ги одгледува на својата органска фарма.

„Врз основа на моето искуство, морам да кажам дека почвата, воздухот и водата само чекаат да се сретнат со семето за да пораснат сите видови на зеленчук.

Затоа имам вкупно 183 видови зеленчук кои се испробани во мојата градина и во моментов чекаат повторно да се сретнат како семиња. Јас околу 3 години правев различни истражувања за да започнам со земјоделскиот бизнис. Често добивав информации од експертите, земјоделците и дури еден месец волонтирав на една фарма во Турција. Инаку сум од егејскиот дел, а меѓу незаменливите зеленчуци во нашата кујна се токму артичокот, баклата и дивиот аспарагус напролет. Најпрво, кога ја најдов својата нива и почнав со спремањето, семките од овој зеленчук ги набавив од пријатели кои споделија со мене стари семиња. Освен тоа, донесов и семиња за разновидни домати, пиперки, модар патлиџан и друг зеленчук за да пробам.

Во Македонија на почетокот ми беше најтешко да се информирам од овдешните производители, да им ги објаснам моите планови и да побарам помош, бидејќи тие генерално се придржуваа до пазарните традиции во производството и ограничената разновидност. Многу луѓе дури и ми се смееја поради мојата различна листа на производи и особено поради мојата посветеност на органското земјоделство. Всушност, артичокот и аспарагусот се повеќегодишни растенија кои кога ќе се навикнат на нивната локација, секоја година даваат плод како дрво. Тука се уште скапи затоа што количината на овие намирници е мала, но, главната причина зошто се скапи е и поради ниските потрошувачки навики. Имено, ако има повеќе потрошувачи, се зголемува производството, а ако се зголеми производството, цената поевтинува“, објаснува Сезер додавајќи и дека поголемиот дел од производите во неговата градина се можеби и за првпат испробани во Македонија.

Сезер вели дека целиот процес на работа, од терен до пазар, е многу макотрпен и долг процес, но дека колку повеќе посредници има, толку е поголема цената на производите.

„Продажните и ценовните политики кои земјоделците ги доживуваат одвреме-навреме, поради посредниците, многу ги растажуваат. Дури познавам луѓе кои се откажале од земјоделството поради ова. Јас како органска фарма на Сезер, се трудам да ги продавам своите производи од фарма, но и се фокусирам на видовите што можам да ги искористам како сосови и други производи во тегли во мојата област. Обично се трудам да го доведам моето производство до последната точка, а ништо да не се фрли. На пример, дали остана некој кој не пробал од нашите ајвар, лутеница, макало со артичок и аспарагус“, се смее тој.

И самиот е многу отворен во поглед на нови вкусови и намирници, па уште од своето детство вели дека испробувал безброј видови зеленчуци со различни техники на готвење.

„Ќе споделам со вас една фраза што лично ја слушнав од постарите, а таа гласи: Ако еден ден не можете да најдете нешто за да зготвите дома, прошетајте низ дворот“.

Затоа, вели, зеленчукот е негов избор, иако тој и неговото семејство најмногу го сакаат во комбинација со месо.

„Беше потешко да ја навикнам жена ми на зеленчук отколку син ми, но сега научи да готви многу добри јадења од зеленчук“, додава Акин и истакнува дека најважно од сè е да ги реформираме нашите навики во исхраната и кулинарската култура, па токму затоа повикува на масовно бомбардирање на 21-ви, а еве и инструкции за тоа како можете да ги подготвите своите бомби.

Бестрашни жени-производителки на храна и пијалаци утре (6 март), од 11 до 16 часот во ресторанот „Гранче“ во комплексот Мида во Скопје, ќе ги претстават своите производи, а младата Сара Трајковска ќе ги спакува во мали, слатки и здрави оброци кои ќе се најдат на утрешното мени.

За сите оние кои сакаат да знаат од каде потекнува храната што ја купуваат и храната што им ја сервираат на своите најмили, наместо да го одберат полесниот пат – да одат во супермаркет и да купат храна за која не знаат ништо, утре во „Гранче“ ќе можат да присуствуваат на интересна дружба со жените, локални производителки на храна и пијалаци, членки на Slow Food Vodno.

Настанот е во организација на Slow Food Vodno и @Гранче, а ќе можете да ги пробате и, ако сакате, да мармалади од дива шипка, дива капина, ем луто ем благо со црвена пиперка, производени од Мирјана Ангелеска Angeleski Sweet Delights, органски салати и зеленчуци, произведени од Милица Петрушевска @Green Republic / Зелена Република, производи од македонски тартуф, произведени од Валентина Митревска Tuf.mk, органски путери од јаткасти плодови, произведени од Марија Димовска Bonita Organic Nut Butters, традиционална лозова ракија произведена од Јуле Динова V’K Fine Craft Rakija, вина произведени од Венера Гелебешева Крстиќ Jostela Winery.

Шеф Сара Трајковска од сите овие производи состави привлечно и вкусно мени со пристојни цени.

Оваа година, 10 февруари, Светскиот ден на мешунките, Слоу фуд го поврзува со иницијативата која ги вклучува готвачите и рестораните со предизвик да ги додадат мешунките во нивните менија за да ги направат поодржливи во оваа 2023 година.

Светскиот ден на мешунките е востановен од ФАО за да се препознае потенцијалот на мешунките да помогнат во постигнувањето на Агендата за одржлив развој до 2030 година. Овој ден претставува единствена можност да се подигне јавната свест за мешунките и основната улога што тие можат да ја играат во транзицијата кон поделотворни, инклузивни, еластични и одржливи. земјоделско-прехранбени системи за подобро производство, подобра исхрана, подобра животна средина и подобар живот, не изоставувајќи никого.

Оваа година, за да ги прослави мешунките, Слоу Фуд ја вклучува својата меѓународна мрежа на готвачи, Алијансата на готвачи на Слоу Фуд, повикувајќи ги да додадат повеќе мешунки во нивните менија. Ова ќе ја подигне свеста истовремено илустрирајќи ја филозофијата на Слоу Фуд „јади биодиверзитет за да го спасиш“.

Агрономот, експерт за биодиверзитет на храна и агроекологија и член на одборот на Слоу Фуд, Франческо Сотиле, вели: „Мешунките го врзуваат азотот од атмосферата и го ставаат на располагање на растенијата, овозможувајќи им на земјоделците да ја намалат употребата на синтетички ѓубрива, во согласност со агроеколошките практики. Способноста на мешунките да ја направат нашата почва поплодна е особено релевантна во областите каде одгледувањето се соочува со тешкотии, бидејќи тие не бараат многу ресурси. Севкупно, одгледувањето мешунки има многу ниско влијание врз животната средина, како за користење на водата, така и за емисиите на стакленички гасови. Одгледувани во системи за меѓупосеви, видовите мешунки отпорни на суша и со длабоки корени можат да ги снабдуваат со подземни води другите посеви и да им помогнат на луѓето кои живеат во суви средини.

Со зајакнување на улогата на мешунките, ние дејствуваме во корист на зачувување на биодиверзитетот на храната“.

Слоу Фуд го промовира производството и потрошувачката на мешунките повеќе од 10 години со својата мрежа Slow Beans, која ги обединува земјоделците, активистите, готвачите и сите ентузијасти. Мрежата има за цел да ги промовира посевите преку истакнување на нивните широки придобивки, но и нивната огромна биолошка разновидност. Освен што ги одгледува и ги промовира, мрежата организира и иницијативи како неодамнешната Let It Bean!, наменета за локалните градоначалници и партнери во кампањи како што е Meatless Monday.

Во Италија, Slow Beans е исто така годишен патувачки настан на кој посетителите можат да се сретнат со производители кои одгледуваат мешунки низ целиот италијански полуостров и пошироко. И оваа година, Слоу Фуд Италија, заедно со својата младинска мрежа, SFYN Италија, ја продолжи иницијативата започната во 2022 година, „Aggiungi un legume a tavola“ (Додадете мешунки на масата), повикувајќи ги членовите на италијанската алијанса на Слоу фуд готвачи да додаде барем едно јадење со мешунки во нивните менија. Минатата година над 140 готвачи од цела Италија ѝ се приклучија на иницијативата.

Но, иницијативите на Слоу Фуд за промовирање на мешунките не се ограничени само на Италија.

Во Германија, локалната група Slow Food Saarland ги одржува своите Недели на мешунки (од 26 февруари до 12 март) по осми пат, работејќи заедно со ресторани и кантини за да ги претстави гравот, леќата, грашокот и слични во сета нивна разновидност додека на гостите им дава возбудливо искуство на вкусови.

Друг пример е годишната кампања на Slow Food USA, Plant a Seed, која во 2022 година се фокусираше на шест неверојатни мешунки од 301 сорта кои веќе се на бродот на Арката на вкусови: Santa Maria Pinquito, Rockwell, Four Corners Gold, Cherokee Trail of Tears, Arikara Yellow и Hank’s Xtra Special Baking Bean.

Секоја година, Slow Food USA составува група од ретки и биоразновидни семиња кои раскажуваат приказна и ги промовираат за да ја подигнат свеста за климата, здравјето и праведноста на храната. Кампањата завршува со вечери со грав што се одржуваат низ целата земја. Ваквите активности можат да постигнат конкретни резултати кои го подобруваат нашето здравје, животната средина и системите за храна ширум светот.

Членот на одборот на Слоу Фуд, Ричард Мекарти, кој играше и хиперлокални и глобални улоги во развојот на заедниците преку храната, го вели следново: „Денешниот глобален систем на храна не успева да обезбеди безбедност и здравје на храната. Еколошката и социјалната одржливост постојано се жртвуваат за да се фаворизира економскиот развој. За системски промени потребни се силни политички акции. Иако можеби се чувствувате немоќни против толку многу критични прашања, веруваме дека секој може да игра улога во оваа трансформација, дури и само со избирање да вклучите повеќе мешунки во вашиот живот! Мешунките се навистина еден од нашите главни сојузници во борбата за поздрава, поодржлива и поприфатлива исхрана за сите“. Освен овие иницијативи и каталогот на „Ark of Taste“ на храна изложена на ризик од исчезнување, Слоу Фуд исто така ги штити и промовира мешунките со своите Президиуми.

Во моментов има 55 од овие проекти за мешунките ширум светот и зад секоја од овие 55 Президиуми се крие заедница на производители инспирирани од филозофијата на Слоу Фуд, традиционална мешунка поврзана со одредено локално место, културно наследство и богато наследство на знаење. Како што се шири индустриското земјоделство засновано на монокултура, овие производи се изложени на ризик да исчезнат од полињата и нашите трпези. Со тоа што се дел од Президиумот, производителите добиваат обука и образование за подобрување на квалитетот на нивните производи и одржливост, производите и нивното место на потекло се промовираат на настани и производителите се поврзани со производители од други региони во нивната земја или други делови од светот како и со готвачи, трговци на мало, агрономи и други експерти, академици, новинари и потрошувачи.

10-ти февруари означува важен чекор во посветеноста на Слоу Фуд за спроведување на транзиција кон агроекологија и ребаланс на потрошувачката на протеини од животински на алтернативни.

Со многу иницијативи ширум светот, мрежата ќе нагласи како мешунките можат да играат клучна улога во одржливата иднина.

(Текстот е преземен од меѓународната прес-служба на Слоу фуд)

Секој кој некогаш требало да донесе вино за некоја вечера или да купи вино за своите пријатели кои се љубители на добра капка, знае дека светот на виното е полн со можности и стилови. Сепак, опишувањето на виното не е едноставно, ниту е лесно да се дефинираат неговите карактеристики, па секој треба да знае некои основни термини за вино. Бидејќи, како и секоја страст или хоби, учењето за виното нуди нов свет полн со убави искуства. Особено сега, во пресрет на уште едно убаво винско искуство кое не очекува во Битола – SLOW WINE 2022, вински салон Битола.

Салонот има за цел да ги презентира и промовира производителите на вино, кои ќе ни ги презентираат нивните вински приказни и ќе ни понудат на дегустација вина направени во мали семејни винарии, вина направени со вистинска страст.  На ова издание на винскиот салон „Slow Wine салон 2022“ ќе се дегустираат над 200 етикети на вино и дестилати, како и бројни деликатесни производи..

„Не си бил во Битола, ако не си прошетал на Широк сокак. Не го познаваш македонското вино ако не си ги запознал малите семејни винарии. Оваа променада од архитектура, луѓе и убавина е како новиот бран на винари кои ќе го исполнат нашиот салон со позитивна енергија и вкусови“, велат организаторите.

Доброто вино ја зачинува речиси секоја прослава и дружење, а уживањето во вино и друштво е одличен начин за истражување на вкусовите и стиловите додека комуницирате со пријателите. Секако, подоброто познавање на виното го олеснува купувањето, а знаењето за виното го отвора патот за развој на сетилото за вкус и мирис. Ако развиете свесност за тоа што пиете, ќе ви биде полесно да најдете слични вина и да разберете зошто виното варира по регион, година и некои други фактори.
И конечно, учењето за виното може да биде личен предизвик и извор на задоволство. Можноста за постојана потрага по вкусни вина е задоволство, како за вас, така и за многу други луѓе со кои ја споделувате љубовта кон виното.

Мал речник со термини за вино што секој треба да ги знае

Алкохол: тој е природен нуспроизвод на процесот на ферментација, дава чувство на сладост за да се балансираат киселините и танините во виното.

Барик: име за дрвени буриња со различни волумени, обично 225 л, во кои се произведува вино по истоимената постапка. Со одлежување на виното во овие буриња, во него се случуваат сложени процеси на естерификација и екстракција на танински и ванилински материи од дрвото и оксидација.

Буке: ова се сите оние мирисни состојки во виното што ги чувствуваме со сетилото за мирис. На пример, грозјето има примарен мирис, но има и други мириси, како земја, сено, овошје, ароматични билки… Со оглед на тоа што дел од мирисот исчезнува при ферментација, терминот арома се користи за млади вина, а буке за постарите.

Дегустација на вино: Колку и да им завидуваме на сомелиерите за нивната вештина, дегустацијата подразбира големо знаење за правилно да се оцени виното – од познавање на сорти, различни ароми и вкусови до професионален опис на виното.

Декантирање на виното: тоа е процес на внимателно преточување на виното во сад за да се отстрани талогот (вински каменец) и да се овозможи виното да има подолг контакт со кислород пред консумацијата, со цел подобро да се развијат аромите.

Десертни вина: исто како што кажува нивното име, тие се слатки и се пијат после оброк. Во нив се додава алкохол (најчесто бренди) за да се задржи нивото на природни шеќери кои се користат за време на процесот на ферментација.

Хармонично вино: тоа е добро избалансирано, хармонично вино во кое сите основни карактеристики се избалансирани, па ниту една не се истакнува.

Карактерно вино: се однесува на карактеристиките на поднебјето од кое доаѓа, бидејќи секое има одредени специфичности.

Лесно вино: она со ниска концентрација на танини и помал процент на алкохол, питко и со пониски енергетски вредности во споредба со тешките вина.

Младо вино: не поминало низ целосна технолошка обработка, туку само делумна или цела ферментација, поради што се нарекува младо.

Органско вино: многу популарно во последниве години и означува вино направено од грозје одгледувано без вештачки адитиви за одржување на квалитетен род.

Пенливи вина: се карактеризираат со значително влијание на карбонизацијата, која се јавува како природен дел од ферментацијата. Имено, по ферментацијата, во виното се додава јаглерод диоксид, а нивото на карбонизација може да се види на етикетата на која пишува дали виното е слатко или суво.

Трпезно или лесно вино: без разлика дали е црвено, бело или розе, тоа се вина кои имаат содржина на алкохол од 14 проценти.

Слаткост: шеќерот природно се наоѓа во грозјето, што ја зголемува тежината и јачината на вкусот и на тој начин ја одредува текстурата на виното.

Танини: фенолни соединенија што се наоѓаат во кората, лисјата, семето и лушпата на грозјето. Иако најчесто се поврзуваат со црвените вина, може да се изразат и во некои бели вина, обично оние кои се мацерирани и оние кои созреале некое време во дабово буре.

Популарни бели вина

Шардоне: има овошен, малку масен, кадифен вкус кој не е типичен за сувите вина.

Мускат: вино со овошен вкус, многу често е и доста слатко.

Пино Гриџо: има едноставен, лесен, сув и киселкаст вкус.

Ризлинг: главно сладок, со интензивен овошен вкус.

Совињон бланк: има сув и киселкаст вкус, со ароми на билки и тропско овошје.

Популарни црвени вина

Каберне Совињон: карактеристично тешко црвено вино со примеси на билки.

Мерло: има овошен вкус, но во него се чувствуваат и зачини. Сепак, полесно е и со помалку танини од Каберне Совињон.

Пино ноар: деликатно и свежо вино, со помал процент од танини со овошни ароми.

Станушина – автохтон вид на грозје кое се одгледува само во Македонија. Погоден за производство на многу квалитетни вина.

Битолчанецот Ѓорѓи Тошев е магистер по педагошки науки, работел како учител во школо, извесен период во невладини организации, менувал повеќе професии и на крајот, пред година ипол, почнал сопствен бизнис.

Произведува домашни тестенини за кои, оние што ги пробале, велат: Вакви тестенини нема да најдете во блиската продавница, туку само кај Ѓоко, во Паста Делиција.

„Кога сте на крстопат и размислувате кој сум, што можам да направам, каде можам да успеам, сама ми се наметна идејата за правење тестенини. Секогаш кога моите родители правеа дома кори по битолски, или како што велите вие во Скопје – јуфки или во Охрид – губи, јас уживав да им помагам, а и потоа, кога правев за моето семејство, тоа никогаш не ми беше тешко, па затоа и некако нормално ми се наметна идејата да почнам и професионално да се занимавам со производство на домашни тестенини“, раскажува Ѓоко.

Тој, со поддршка од сопругата Наташа, направил работилница и започнал со изработка на овие тестенини по рецептот кој се пренесувал во неговото семејство од генерација мна генерација.

„Секоја домаќинка си ја знае мерката за домашните тестенини кои порано, традиционално се правеа во многу домови, па така и моите дома. Логично беше да ги правам по рецептот по кои ги правеа и моите родители и претци, па многумина во нив го препознаваат и вкусот на корите кои се правеле и во нивните домови. Иако, не се задржав само на него, туку и го надградив. Имено, од секогаш, дури и кога не работев професионално, сметав дека тестенините треба да се вкусни и сами по себе, без никакви додатоци и сосови, па затоа почнав со додавање на вкусови во самата изработка на тестото, додавав куркума, лук, црвен пипер, вргањ, блитва, така што самите тестенини си имаат вкус само кога ќе се сварат во вода“, вели нашиот соговорник.

Нему му се омилени оние со лук, а на неговата сопруга тие со вргањ кои ги сакаат и повеќето од неговите клиенти, па затоа и први се трошат.

Во нивниот дом, секои тестенини со нов вкус се дегустираат или во кругот на семејството, со синот и ќерката, или почесто во поширок круг на пријатели кои потоа даваат своја оценка и мислење.

„Немам големо производство бидејќи работам сам, па едвај успевам да ја задоволам побарувачката и само во Битола, а не пак да се ширам повеќе. Но тоа е затоа што работам сам. Незнам дали е тоа суета, егоизам, ама кога станува збор за тестото, не сакам никој да ми се меша и кога ќе ми речат, ајде да земеме некој да вработиме, постојано одбивам. Немам доверба во никого освен во себе“, искрен е Ѓорѓи кој и на сопругата не ѝ дозволува да му се меша во месењето, туку само во пакувањето на производите и некои други работи кои немаат врска со изработка на тестото.

Неговата работилница е опремена по сите стандарди и функционира со  одобрение за производство на храна, а работи со проверени состојки кои исто така ги имаат сите одобренија и потребни декларации.

„Ја сакам оваа работа и навистина се пронајдов во ова. Во петоците и саботите излегувам и на пазар во Битола и тој контакт и комуникација со луѓе, со купувачи или само минувачи, ми е навистина скапоцен. И најубаво од сѐ ми е тоа што комплетно стојам зад производите што ги продавам, бидејќи знам што има во нив и како се изработени па можам да гарантирам за вкусот и квалитетот“, вели тој.

Дома кај нив, се разбира, многу често јадат тестенини, иако, со оглед на тоа што секогаш им се на располагање, дури и на децата им се веќе по малку преку глава, ама ако не за друго, тогаш за дегустирање не ги одбиваат.

Сопругата вели дека ѝ одговара тоа што сопругот не сака да му се меша во тестото, бидејќи е и онака доволно ангажирана на своето работно место во РЕК Битола, па му помага само приквечер заради пакувањето и евентуално, со продажбата на настани од типот на Салонот на Слоу фуд. Иако брендот постои само година ипол, има редовни муштерии кои си нарачуваат директно од Ѓорѓи, а засега можат да се набават и во неколку маркети во Битола.

„Поголем дел од купувачите ги купуваат тестенините заради децата, затоа што повеќето деца сакаат тестенини. Токму затоа, наменски, за децата, направив и едни тестенини со какао. Продажбата на сите овие вкусови кои сум ги направил досега се одлични, како и повратните реакции од муштериите, а тоа ме прави многу среќен“, вели нашиот соговорник кој е сигурен и дека неговите родители кои се веќе починати, сигурно би биле среќни затоа што ја одржува семејната традиција.

Прилепчанецот Филип Димкоски пораснал во семејство на наставници, професори, правници и лекари и кај членовите на неговото семејство, освен кај чичко му кој е агроном-сточар, земјоделството било само хоби. Но не е дека немал од кого да ја наследи страста кон градинарството и љубовта кон цвеќињата и правењето зимници. Неговата прабаба Цана за која тој само слушал, но немал среќа да ја запознае, била голема цвеќарка, а и мајка му Наташа, која за жал, прерано го напуштила овој свет, ја љубела природата, одгледувала цвеќиња и била одличен готвач.

„Татко ми Александар, до ден денес раскажува за нивното заедничко уживање во правењето зимници, за збирањето капинки…Тој со неговата баба, а мојата прабаба Цана, неколку години имале и бавча, а потоа дедо ми Илија насадил расадник и лозје, а заедно со мене, кога имав осум години, ја насадивме мојата прва градина во задниот двор од семејната куќа. Од комшијата Пецо Гулиш зедовме семе од штавеј и коренчиња од нане, од тетка Менка од Пановци која продаваше на пазарот, купивме семе за грав, па коренчиња домати и пиперки….И така тие четириесетина квадрати ги наполнивме со сѐ и сешто. Па потоа…секој ден трчав зад куќа да видам дали расцветал грашокот, дали зацрвенеле доматите, дали пораснал штавејот, дали замирисало нането…“, раскажува Филип потсетувајќи се на корените на она што денес го има како свое мало царство, а тоа е Градината на Филип.

Вели дека маѓепсан од природата ја спознава нејзината суштина, се насладува на нејзините дарови, таа му е и муза и хранителка…И токму затоа неговата професија земјоделски инженер и дарбата за пишување поезија, за него се една нераздвојна целина…

Од пазар на факултет, од факултет во градина

Додека растел, помагал во овоштарникот и во лозјето, па со тек на време научил доста работи. Потоа негова главна задача станале бербата и продажбата. Во основно и во средно ги продавал продуктите од овоштарникот на градскиот пазар во Прилеп.

„Почнував со цреши и вишни, па следеа кајсиите, па сливите, па јаболка, дуњи и мушмули…Така, цела година, речиси секоја сабота продавав на прилепскиот пазар…Иако имам универзитетска диплома и сертификат за педагошка доквалификација, како и безброј награди и признанија, сепак, одговорно тврдам дека работата на пазарот е како човек да завршил уште еден факултет. Одамна не продавам на пазар затоа што по заминувањето на студии во Скопје, животот си доби некои други текови, но секогаш би му се вратил на тој колорит од луѓе, бои, мириси и вкусови, намуси и табиети, ишарети и курназлаци, ситни лаги и надмудрувања…Затоа пак, не пропуштам прилика да отидам во сабота на прилепскиот пазар или да посетам пазар каде и да сум во светов“, вели Филип.

Откако дипломирал на факултетот во Скопје, тој се вратил во родниот град и со парите од наследството од мајка му и неговата заштеда од студентската работа во Германија, купил куќа со обработлива површина надвор од градот. Од тука почнува приказната наречена Градината на Филип.

„Градината ја обработувам сосема самостојно, од годинава со „мојот помошник“ мотокултиваторот и моите драги мотики, дикли, дурии и гребла, а во ретки случаи имам помош од соседите, пријателите, другарите или од татко ми, секој онолку колку што може да помогне. Меѓутоа, главната работа е моја. Имам бавча од околу илјада квадрати и во неа има повеќе сорти пиперки и домати, модри патлиџани, грашок, кромид, лубеници, праз, тиквици, петнаесетина овошни дрвца, малини, чичока или шалган по прилепски, рузмарин, пелин, жалфија, гавез, нане, неколку сорти босилок, невен, џунџулиња и секако сончогледите кои се одморалиште за пеперутките, паша за пчелите, храна за птиците, сонца за целата градина и во најтмурните денови. Да не заборавам, дека членови на Градината на Филип се и дваесетината кокошки и кучката Хана.  Уживам во сите етапи на градинарењето од садењето, односно сеидбата, до берењето, готвењето и конзервирањето. Кога сме кај финалната обработка на зеленчукот и овошјето, ќе спомнам дека последниве години со татко ми ја продолжуваме семејната традиција на правење разновидна зимница, варење ракија и сѐ она што некогаш било карактеристика на една домаќинска куќа. Како стасуваат производите од градината, така се полни нашиот подрум со слатко од цреши, џем од кајсии, ѓувеч, ајвар, ликери, чаеви, сокови, компоти…Она што не успевам да го произведам во една градинарска сезона, го набавувам од мои пријатели, секогаш локални производители кои нудат квалитет“, раскажува тој.

За домаќинското слатко од дуњи

Неговата филозофија е дека само кога земјата се одгледува на традиционален и еколошки начин, тој е соработник и пријател со природата, а не нејзин експлоататор. Покрај тоа што ја обработува својата градина, Филип одлучил да го одржи во живот и дедовиот расадник и лозјето…, а откако минатата година дуњите биле преполни со род, на иницијатива на неговата и наша пријателка Наташа од домаќинската куќа „Пирустија“, освен за свои потреби, почнал да прави слатко од дуњи и за продажба…

„Слаткото по рецептот од прабаба ми Цана, направено со помош од стрина ми Славица и пријателките Наташа и Билјана, лани отпатува до Велика Британија, Канада и Словенија…. И годинава беше добра за дуњите и токму сега е сезоната на берба, а наскоро ќе ги имаме и новите колични на слатко. Станува збор за слатко направено по стар прилепски рецепт, кој си е специфичен и си има свои марифети околу точната густина на шербетот и околу килибарната боја на слаткото. Ако добие потемна боја, во Прилеп тоа слатко се смета за направено од недомаќини. Добив прекрасни коментари од луѓето кои го пробаа слаткото минатата година и само што најавив годинава, веќе имам неколку порачки. Ме радува што многумина ова слатко ги потсетува на слаткото што им го правеле  нивните баби“, се смее задоволно Филип.

Мајстор за сѐ и внук за пофалба

Инаку, ова необично момче со детска насмевка и радост во очите, не се занимава само со правење слатко од дуњи и цреши, туку знае да направи и домаќинска араванија, обланди, млечник, ориз со пилешко, лазањи, полнети пиперки, три-четири вида ликери, полни и похува тиквички, прави домашни сирупи и сокови од нане, ајдучка трева и багрем кои исто така ги продаваи смета дека, ако секој од нас на овој свет дошол со некаква мисија, нему му припаднала мисијата да се занимава со сѐ што е убаво, со природа, цвеќиња, паркови, градини, животни, храна, поезија…

„Сѐ што правам мислам дека се само различни облици на љубењето на животот. Замислете дека од чевли и од костум од некој книжевен фестивал, јас влегувам во син мантил и чизми и одам да го чистам кокошарникот, потоа да копам во бавчата, па да правам ручек, да направам интервју, да спружам алишта, да ја пресоблечам мојата баба која боледува од Алцхајмер, да го измешам комињето во бочвата, да искршам ореви за араванија, да испазарам, да напишам научен труд, да патувам, да се смеам до бескрај со моето друштво, да уредувам списанија, да пишувам новинарски прилози, да одгледам некоја претстава, да прочитам многу книги, да рецитирам, да чистам со правосмукалка, да растоварам вреќи со ѓубриво, да метам, да правам зимница, да пејам додека се враќам од напорниот работен ден, да одржам работилници и средби со деца, да се качам на сцената да прочитам своја песна или да добијам некоја награда….Сѐ што правам ја гради мојата целина, ме прави исполнет и богат.

И кога веќе зборувам за убавините и за мојата мисија да го восприемам и да го ширам убавото, ги изнајдов совршените начини да го правам тоа. Преку производството на храна квалитетно се храниме јас и членовите  на моето семејство, но и оние кои ќе купат или ќе добијат од моите производи, преку стручноста им помагам и на други земјоделци да произведат квалитетно и ги насочувам кон правилно и безбедно производство на храна, новинарското перо секогаш го користам да афирмирам нешто убаво, ученички успеси, млади таленти, успешни наставници, личности кои оставиле траги, преку литературата за деца „ги претворам“ малите срценца и главчиња во еколошки свесни битија и мали градинари кои ќе си ја сакаат својата татковина и ќе научат беспрекорно да го користат македонскиот јазик, преку готвењето изнудувам насмевки од лицата на оние чии усти ќе го вкусат мојот оброк..И кога ќе ме заплиснат сите бранови на убавината, она што ќе се прелее станува поезија“, објаснува нашиот соговорник.

Книжевни успеси

Филип е автор на пет поетски книги и неколку научни трудови од областа на земјоделието, автор и водител  на емисијата Градината на Филип која во 18 изданија се емитуваше на локалното Радио Пела во Прилеп. Единаесет години е соработник со Нова Македонија и додатокот за деца Колибри, поезијата му е препеана на петнаесет јазици, а тој препејува од српски, од хрватски, од руски и од бугарски на македонски јазик. Досега препеал околу 300 песни за возрасни, педесетина песни за деца и три одделни книги. Добитник е на плакета „3 Ноември“ од Град Прилеп за афирмација на македонскиот јазик и образованието. Актуелен уредник е на списанието „Полжавче“ што се занимава со претставување на училишните активности на Слоу Фуд Македонија. Член на Здружението на новинарите на Македонија, Друштвото за наука и уметност-Прилеп и на Слоу Фуд Прилеп. Пишувал во македонските списанија за деца Супер Смешка и Росица, а две негови книги се објавени на српски и на бугарски јазик. Неговата книга за деца „Заедно да растеме“ ја доби наградата „Книжевно перо“ од Хрватското книжевно друштво за најдобра книга за деца во регионот, како и престижната плакета „Сима Цуциќ“ која ја доделува Банатскиот културен центар од Ново Милошево, Србија.

Да, предолго за редење, ама штета да не се спомене.

Тој пак, се дружи со луѓето од 4 години (често гостува во градинките) до 104 (правел интервју со најстарата жива актерка во Европа, Бранка Веселиновиќ) и  има безброј пријатели и пријателки, многу помали или повозрасни од него, но сите за него многу вредни, а особено најблиските другари и другарки.

„Анастасија, Марија, Тамара, Владимир, Мартин, Филип Цакоски и Филип Јосифоски. Тоа се мои другари од основно и од средно кои ги чувствувам како семејство со кои сум споделил илјадници мигови на среќа и тага, кои секогаш се моја поддршка. Благодарен сум што ги имам сите нив. Меѓу убавите нешта го вбројувам и моето членство во органзиацијата Слоу Фуд, каде најдов еден куп родољупци, гурмани, вредни земјоделци, интелектуалци, освестени битија, новопечени селани кои го прават мигот, денот и животот поубав и кои на многу начини придонесуваат за нашата татковина. Огранокот, односно конвивумот Слоу Фуд Прилеп се создаде благодарение на нас, неколкумина кои сме ја следеле работата на Слоу Фуд и речиси едновремено сме се обраќале до претседателот Николче Николовски со цел да иницираме основање на Слоу Фуд Прилеп. Желбата беше силна и на крај иако не се познававме претходно, се здруживме и со поддршка на Слоу Фуд Македонија, се формираше Слоу Фуд Прилеп. Пандемијата закочи некои планови од една страна, но отвори нови можности и перспективи и дозволи некои идеи да созреат и ферментираат. Настанот Млеко кој го организиравме во септември беше нашето „огнено крштевање“, а потоа следеше и успешното претставување на прилепскиот ширден и програмата „Училишни градини“ на најголемиот собир на Слоу Фуд Организацијата, настанот Тера Мадре Салоне Дел Густо во Торино, Италија. Нашата лидерка Тодорка Наумоска Димески и нашите членови, верувам дека ќе изградат цврст конвивум кој ќе дава уште поголем придонес со цел афирмација на вистинските вредности“, завршува Филип чија приказна е многу подолга и поинтересна од просторот што го одделивме за него, но сигурно ќе има продолжение по некој повод во некоја следна пригода.

Дали некогаш сте имале гостин од странство кој не бил воодушевен од македонската храна?

Или пак, сигурно ви се случило да сте некаде во странство и кога ќе кажете од каде сте, да се најде некој кој некогаш бил во Македонија и ви кажува дека токму тука ја вкусил најдобрата храна.

Благодарение на сонцето и плодната почва, македонската храна е богата со вкусови, а климата е совршена и за одгледување на исклучителна палета на вина. Накусо, храната е идентитет, а нашата храна е идентитет со големо реноме во светот.

„Храната е многу повеќе од едноставно задоволување на нутритивните потреби. За нас храната е #ИДЕНТИТЕТ! Тоа е нашето мото на овогодинешното издание на Slow Food салон 2022 со кое сакаме да укажеме на нејзинoто потекло, поврзаност и мултифункционалност. Нашата традиционална храна е дел од нашиот идентитет исто како и јазикот, музиката, обичаите. Нашите баби и мајки ги знаат рецептите за највтентичните специјалитети и треба да учиме од нив.

Второто издание на Slow Food салон 2022: Храната е идентитет! ќе се одржи на 29.10 2022 година од 12-20 часот во Limak Skopje Luxury Hotel. Шестиот кат од хотелот ќе биде подготвен да ги пречека нашите производители кои ќе ги угостат сите посетители и хедонисти“, велат организаторите од Слоу фуд.

Традицијата, знаењето и вештините пренесувани од генерација на генерација се отелотворени во вкусовите на најдобрите производи кои ќе можеме да ги вкусиме, но и да си ги купиме на вториот салон на Слоу фуд Македонија во сабота (29.10 2022), од 12-20 часот.

Сите специфики поврзани со поднебјето, како што се релјефот, надморската висина, почвата, водите, климата даваат отпечаток врз производите т.е. го градат идентитетот на производот. Ова најдобро знаат да го валоризираат нашите винари. На салонот на Слоу фуд ќе можат да се пробаат и да се купат и вина од најавтентичните микролокации и тероар во Македонија.

Биодиверзитетот е во основата на идентитетот на храната. Без разлика дали „дивиот“ од нашите реки, езера или планини или „култивираниот“ кој е производ на селекција со децении од страна на нашите земјоделци, потребно е да го зачуваме, бидејќи е наше обележје. Слоу Фуд со децении е посветен на оваа цел. Богатиот биодиверзитет на македонската храна ќе биде сервиран на Slow Food салон 2022: Храната е идентитет!, а сите гастрољупци ќе имаат можност да уживаат максимално во одбраните производи кои со своите бои, мириси и вкусови ја раскажуваат приказната за нивните производители, за автохтоните семиња, за вештините и техниките на производство, за поднебјето и посветеноста на локалната заедница во нивното зачувување. Храната, особено традиционалната е дел од историјата и културата, таа претставува автентично обележје на локалната заедница, веродостоен одраз на – поднебјето, биолошката разновидност, знаењето, традицијата и одржливоста. Таа го презентира локалниот идентитет кој треба да се надоградува, негува и чува.

„На второто издание на „Slow Food салон 2022“ му додаваме доза на ексклузивност и елеганција, бидејќи нашите херои, производителите, го заслужуваат тоа. Затоа, заедно да ги запознаеме потрошувачите со локалните производи, да ги едуцираме новите генерации за храната со идентитет, да ги издигнеме на пиедестал гастрономските обележја на македонските региони…Целта ни е да го свртиме вниманието на производителите, консументите, носителите на одлуки за важноста на нашата локална храна во нашето општество и нашите животи во осигурување на нашата благосостојба и иднина“, велат од Слоу фуд.

Утре (сабота, 8. октомври) во селото Буково ќе се одржи четвртото издание на традиционалниот настан посветен на буковската пипер „Вкусот на Буково“.
Месецот октомври не е случајно избран како време за одржување на овој настан бидејќи токму ова е периодот кога е пикот на бербата на буковската пиперка. Нема двор на производител, а да не е накитен со низи црвени пиперки кои се поставени на стреите од куќите за нивно природно сушење што претставува и првиот чекор за производство на зачинот буковска пипер.

Селото Буково се смета за едно од ретките места кои се благословен со божји дар и го имаат ова непресушно богатство од жолто-златно семе кое производителите „себично“ го чуваат за наредната година. Од ова автохтоно семе се произведува највкусниот зачин по кој Буково е познато уште и како татковина на најдобриот црвен пипер. Не е лут, ама има неповторлив пријатен мирис и вкус.

После три успешни изданија на „Вкусот на Буково“ и двегодишна пауза не очекува четвртото издание на кое домаќините и овој пат ќе ве пречекаат со богата трпеза во која
буковската пипер пак замешала прсти.
Настанот е во организација на Президиум Буково, а со финансиска поддршка на Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство, Слоу Фуд Македонија, Месна
заедница Буково и Концепт продукција.