Вообичаени конзерванси во секојдневната храна, поврзани со рак и дијабетес тип-2

Конзервансите што секојдневно се користат за продолжување на рокот на траење и безбедноста на храната би можеле да бидат поврзани со зголемен ризик од одредени видови рак и дијабетес тип 2, покажуваат резултатите од две нови француски студии.

Истражувањата се базираат на податоци од долгорочната студија NutriNet-Sante, започната во 2009 година, која анализирала повеќе од 170.000 онлајн прашалници за исхрана и животни навики, споредени со медицински податоци од националниот здравствен систем на Франција.

Главната истражувачка Матилд Тувие истакнува дека резултатите се особено важни затоа што станува збор за конзерванси што се користат на францускиот, европскиот, но и на американскиот пазар. Таа нагласува дека се потребни дополнителни истражувања и внимателна интерпретација на наодите.

Што покажува студијата за рак?

Студијата за рак, објавена во јануари во медицинското списанието BMJ, ги следела навиките во исхраната на околу 105.000 лица без дијагностициран рак на почетокот на истражувањето, во период до 14 години.

Вклучени биле само оние кои често пополнувале 24-часовни прашалници за храна специфични за секој бренд. Луѓето кои јаделе храна со најмногу конзерванси биле споредени со оние кои јаделе храна со најмалку конзерванси. Истражувачите, исто така, внимателно разгледале 17 конзерванси што ги консумирале најмалку 10 проценти од учесниците и откриле дека 11 од нив не биле поврзани со рак. Сепак, шесте што биле поврзани со рак се на листата на GRAS адитиви (Generally Regarded As Safe – генерално признаени како безбедни) на Американската администрација за храна и лекови. Тие се натриум нитрит, калиум нитрат, сорбати, калиум метабисулфит, ацетати и оцетна киселина.

Шесте најопасни

– Натриум нитрит, хемиска сол што често се користи во преработено месо како сланина, шунка и сувомеснато месо, е поврзан со 32 проценти зголемен ризик од рак на простата. Неговиот роднина, калиум нитрат, е поврзан со 22 проценти поголем ризик од рак на дојка и 13 проценти поголем ризик од сите видови на рак. Светската здравствена организација долго време ги смета преработените меса за канцерогени, со директна врска со ракот на дебелото црево.

– Сорбатите, поточно калиум сорбатот, се поврзани со 26 проценти поголем ризик од рак на дојка и 14 проценти поголем ризик од сите видови на рак. Овие соли растворливи во вода се користат во вино, печива, сирења и сосови за да се спречи мувла, квасец и некои бактерии.

– Калиум метабисулфит, кој често се користи во производството на вино и пиво, е поврзан со 20 проценти поголем ризик од рак на дојка и 11 проценти поголем ризик од сите видови на рак, според студијата.

– Ацетатите, кои природно се произведуваат со ферментација и се користат во храна како месо, сосови, леб и сирење, се поврзани со 25 проценти поголем ризик од рак на дојка и 15 проценти поголем ризик од рак воопшто.

– Оцетната киселина, главната состојка во оцетот, е поврзана со 12 проценти поголем ризик од сите видови на рак, покажа студијата.

Проблематични и антиоксидантните конзерванси

Исто така, се проучувани и други видови конзерванси: антиоксиданти како витамин Ц, витамин Е, растителни екстракти како рузмарин и синтетички конзерванси како бутилиран хидроксианизол. Иако овие „поприродни“ конзерванси често се поврзуваат со помал ризик од рак кога се јадат цели производи, тие можат да бидат штетни кога се користат како адитиви.

Претпоставката е дека кога ќе изолирате супстанција од нејзината оригинална матрица од цели овошја или зеленчук, ефектите врз нашето здравје може да бидат различни во зависност од тоа како нашата цревна микробиота ја вари, вели Тувие.

Студијата утврдила дека натриум ериторбат и други ериторбати (добиени од ферментирани шеќери) се поврзани со 21% зголемена зачестеност на рак на дојка и 12% зголемен вкупен ризик од рак. Тие се користат за спречување промена на боја и расипување кај месо, живина, безалкохолни пијалаци и печива.

Дијабетес тип 2 – слични предупредувања

Втората студија, објавена во јануари во списанието Nature Communications, анализирала речиси 109.000 лица без дијабетес на почетокот на истражувањето.

Дванаесет од 17 испитани конзерванси биле поврзани со речиси 50% повисок ризик од развој на дијабетес тип 2 кај лицата со највисок внес.

Пет од истите конзерванси поврзани со рак (калиум сорбат, калиум метабисулфит, натриум нитрит, оцетна киселина и натриум ацетат) биле поврзани и со 49% зголемен ризик од дијабетес тип 2.

Дополнително, калциум пропионат – адитив што се користи за спречување мувла – исто така бил поврзан со зголемен ризик.

„Природни“ не значи секогаш безопасни

Студиите анализирале и антиоксидативни адитиви како витамин Ц, витамин Е, екстракти од рузмарин и други синтетички конзерванси. Иако овие материи во природна форма (преку овошје и зеленчук) се поврзуваат со здравствени придобивки, како изолирани адитиви можат да имаат поинаков ефект врз организмот, особено врз цревната микробиота.

Некои од нив, како натриум ериторбат, биле поврзани со зголемена зачестеност на рак на дојка.

Во студијата за дијабетес, повеќе антиоксидативни адитиви го зголемиле ризикот за 42%, меѓу нив:

• алфа-токоферол (форма на витамин Е),
• натриум аскорбат (форма на витамин Ц),
• екстракти од рузмарин,
• натриум ериторбат,
• фосфорна киселина (честа во газирани пијалаци),
• лимонска киселина.

Што значат овие резултати?

Станува збор за опсервациски студии, што значи дека не докажуваат директна причинско-последична врска, туку покажуваат статистичка поврзаност. Истражувачите контролирале фактори како физичка активност, пушење, алкохол, лекови и начин на живот, а поврзаноста останала значајна.

Според д-р Дејвид Кац, основач на True Health Initiative, овие резултати се уште една причина за нагласување на важноста на свежа, целосна и минимално преработена храна.

Авторите истакнуваат дека се потребни дополнителни истражувања за потврда на наодите, но дека резултатите отвораат прашање за повторна процена на регулативите за адитиви во прехранбената индустрија.

Пораката на научниците е јасна: читајте ги декларациите, намалете го внесот на ултрапреработена храна и давајте предност на свежи и минимално обработени намирници.