Ако сегашните трендови продолжат, Светската федерација за дебелина проценува дека до 2035 година повеќе од четири милијарди луѓе, односно околу 51 отсто од светското население, би можеле да живеат со прекумерна тежина или дебелина.
Кога се зборува за земјите со најголем проблем со дебелината, САД најчесто се првата земја што паѓа на ум. Но, најновите глобални податоци покажуваат сосема поинаква слика. На првите десет места доминираат мали пацифички островски држави и територии, а САД се на 11. место. Науру е прва со проценети 72,7 отсто дебели возрасни, пред Куковите Острови со 71,8 и Американска Самоа со 71,6 отсто. Македонија е на 50. место со 28,5 отсто.
Зошто токму Пацификот? Одговорот е многу посложен од тоа дека жителите „јадат премногу“. На островите во изминатите децении се случила драматична промена на начинот на исхрана. Традиционалната храна – свежа риба, кокос, локално овошје и коренести култури – постепено била заменета со увезен ориз, брашно, шеќер, конзервирано месо и риба, слатки и други високо преработени производи. Истражувањето на СЗО за Пацификот уште одамна ја документира оваа транзиција, а за Науру наведува дека практично целата храна со текот на времето станала увозна.
Науру е особено драматичен пример, бидејќи промената на храната се случувала паралелно со големите економски и општествени промени на островот. Фосфатното рударство донело пари и ја променило структурата на општеството, додека голем дел од земјата постепено станал непогоден за земјоделство. Со помалку можности за сопствено производство на храна, островот станал зависен од увоз. Истражувањата покажуваат дека традиционалната исхрана на Науруанците, која се темелела на риба и производи од кокос и панданус, за релативно кратко време се променила во исхрана со големи количества увезена храна.
Промената не била само што се јаде, туку и како се живее. Риболовот и земјоделството, кои барале физичка активност, постепено отстапиле пред седечкиот начин на живот. Во исто време, во малите островски економии свежото овошје и зеленчук често се поскапи и потешко достапни од производите што можат долго да се складираат и да се транспортираат. СЗО предупредува дека токму урбанизацијата, глобализацијата, меѓународната трговија и маркетингот на нездрава храна создале средина во која калоричната и нутритивно сиромашна храна е полесно достапна.
Но, ова не е само приказна за Пацификот. Големата анализа на NCD-RisC, објавена во Nature во мај 2026 година, опфати 4.050 популациски студии и податоци за 232 милиони луѓе во 200 земји и територии, за периодот од 1980 до 2024 година. Резултатот покажува дека дебелината пораснала во речиси целиот свет, но трендовите почнуваат да се раздвојуваат: во голем број богати земји растот се забавува и се стабилизира, додека во земјите со низок и среден приход, вклучително и делови од Пацификот, Латинска Америка, Африка и Азија, дебелината и понатаму расте, а во некои региони и забрзува.
Светската здравствена организација проценува дека во 2022 година 890 милиони возрасни луѓе во светот живееле со дебелина, додека вкупно 2,5 милијарди возрасни биле со прекумерна тежина. Ако сегашните трендови продолжат, Светската федерација за дебелина проценува дека до 2035 година повеќе од четири милијарди луѓе, односно околу 51 отсто од светското население, би можеле да живеат со прекумерна тежина или дебелина. Така, приказната за Науру всушност е мал пример за многу поголема глобална промена – храната станува сè подостапна, но не секогаш и поздрава.