Светската здравствена организација го класифицираше преработеното месо како канцерогена група 1 во 2015 година, што значи дека постојат убедливи докази дека го зголемува ризикот од одредени видови рак, особено рак на дебелото црево.
Домашните колбаси, скараџиските колбаси, куленот, чајната, па и индустриски произведените кренвишли се дел од секојдневниот живот во многу домаќинства со децении. Ги јадеме на семејни ручеци, во брзи сендвичи, на скари и собири, честопати водени од едноставен критериум: вкусно е, практично и брзо се подготвува.
Сепак, во последниве години, сè повеќе се поставува прашањето колку таквата храна всушност влијае на здравјето.
Науката сè повеќе предупредува дека преработеното месо не е безопасно. Една од најцитираните студии во последните години доаѓа од Универзитетот во Мичиген, каде што истражувачите се обидоа да го квантифицираат влијанието на одредени видови храна врз животниот век на човекот.
Го скратуваат животот за 27 секунди
Според нивните пресметки, секој грам колбас го скратува животот за околу 27 секунди. Иако ова е модел што ги поедноставува сложените процеси во телото, пораката е јасна: преработеното месо носи одреден ризик.
Посебно се издвојуваат виршлите, еден од најшироко консумираните месни производи во светот. Тие се привлечни поради нивната едноставна подготовка и вкус што многумина го поврзуваат со детството, но нутриционистите предупредуваат дека зад оваа едноставност лежи прилично сложен состав. Тие често содржат адитиви, засилувачи на вкус, стабилизатори, бои и месни нуспроизводи што не се користат во класичната домашна подготовка.
Во една телевизиска емисија за исхрана, гастроентерологот д-р Воислав Перишиќ се обиде да ја разјасни разликата помеѓу домашните и индустриските производи.
Кога го прашале дали домашните колбаси се подобар избор, тој одговорил без двоумење. Докторот раскажал како еднаш прашал месар од што ги прави своите колбаси, а месарот му рекол: „Мелено свинско месо, малку маст, млеко во прав, сол и ништо повеќе. Го варам малку, го чадам малку и тоа е тоа“. Таквиот колбас, вели д-р Перишиќ, има мирис, вкус и состав што може да се разбере и да се изговори.
Индустриските колбаси, тврди тој, се на спротивниот крај од спектарот.
– Разликата е огромна. Занаетчиските мирисаат, а овие другите, како што би рекла мојата покојна баба Даринка, смрдат – рече тој. Предупреди дека индустриските производи честопати се потпираат на адитиви за да добијат боја, текстура и вкус какви што очекуваат купувачите. Во овој контекст, тој ги спомена и виршлите, тврдејќи дека им се додаваат разни супстанции, па дури и состојки што се користат во козметиката.
Пигменти слични на кармини
Водителката беше особено изненадена од неговото тврдење дека во некои случаи, пигменти слични на оние во кармините се користат за да се постигне воедначена боја.
Сепак, д-р Перишиќ нагласува дека проблемот не е во повремената консумација, туку во зачестеноста и количината. Домашните колбаси, подготвени од познати состојки, можат да се сварат од телото без поголеми тешкотии, додека индустриските, вели тој, го оптоваруваат црниот дроб и дигестивниот систем. Клучот, како и кај повеќето навики во исхраната, е умереноста и квалитетот.
Научната литература ги поддржува некои од неговите тврдења.
Светската здравствена организација го класифицираше преработеното месо како канцерогена група 1 во 2015 година, што значи дека постојат убедливи докази дека го зголемува ризикот од одредени видови рак, особено рак на дебелото црево. Ова не значи дека секоја виршла ќе ја предизвика болеста, туку дека долготрајната и честа консумација го зголемува ризикот, особено кога се комбинира со други нездрави навики.
На крајот на краиштата, дебатата за колбасите и виршлите не е за тоа дали целосно да се елиминираат од исхраната, туку за тоа колку често ги јадеме и каков квалитет избираме. Домашните, едноставни и без адитиви можат да бидат повремена закуска. Индустриските, особено најевтините, подобро е да се остават за ретки прилики. Како што вели д-р Перишиќ, „кога јадете домашно, сè се вари како што треба и тоа е важната разлика“.